TOKİ hak sahipliği varken yerinde dönüşüm tapusu alınır mı?

Merhaba, anlattığınız tabloda iki farklı “hak” karışıyor: (i) 7269 sayılı Kanun kapsamındaki AFAD/TOKİ afet konutu hak sahipliği ve (ii) kendi arsanızda yaptığınız binanın tapuya bağlanması (kat irtifakı/kat mülkiyeti). Kural olarak, kendi taşınmazınız üzerinde yaptığınız yapının tapu işlemi, tek başına “TOKİ’den aldığınız konutun sizden geri alınması” sonucunu otomatik doğurmaz.

Ancak risk, “tapu çıktı” diye değil; hak sahipliğinin tespit edildiği tarihte (talep ve taahhütnamenin incelendiği tarih) mevzuata aykırı bir durum olup olmadığı veya yanlış/eksik beyan bulunup bulunmadığı iddiasından çıkar. “Afet sebebiyle hak sahibi olanların tespiti” yönetmeliğinde, aynı yerde kendisine/eşine ait müstakil başka konutu olanların hak sahibi sayılmayacağı; ayrıca bu tespitte inceleme tarihinin esas alınacağı düzenlenmiştir.

Bu nedenle, siz hak sahibi yapılırken (komisyon incelemesi ve onay aşamasında) o yerde üzerinize kayıtlı başka bir bağımsız konut yoksa, sonradan kendi arsanızdaki inşaatın bitip tapu alması çoğu durumda hak sahipliğini geriye dönük “kendiliğinden” düşürmez. Buna karşılık, yerinde dönüşüm kapsamında hibe/kredi kullanıldıysa veya başvuru/taahhütlerde “mükerrer yararlanmayacağım” gibi hükümler varsa, aynı hasar olayı nedeniyle çifte kamu desteği iddiası doğabilir (bu, tapudan bağımsız bir denetim konusudur). Yerinde dönüşüm desteğinin bir hibe ve faizsiz kredi mekanizması olduğu Bakanlık açıklamalarında yer alır.

Uygulamada kendinizi güvenceye almak için şu yolu öneririm:

• AFAD İl Müdürlüğünden dosyanız açısından “hak sahipliği iptal sebebi yoktur” minvalinde yazılı görüş/cevap isteyin (dilekçe).
• TOKİ/AFAD ile imzaladığınız borçlandırma ve taahhütname metinlerinde “başka konut edinme” veya “mükerrer yararlanma” hükmü var mı kontrol edin.
• Yerinde dönüşüm için hibe/kredi başvurusu/kullanımı yaptıysanız, bunun TOKİ hak sahipliğinizle aynı bağımsız bölüme bağlanıp bağlanmadığını İl Müdürlüğüne yazılı sorun.
• Tapu işlemlerini yapan yüklenici/şantiye değil, tapu ve belediye iskan süreci üzerinden ilerleyin; tapu tescili zaten mülkiyetin teknik sonucudur.

Son olarak iki bilgi netleşirse daha kesin konuşabilirim:

• Yerinde dönüşüm kapsamında hibe/kredi başvurusu veya ödemesi aldınız mı?
• TOKİ konutunuz için borçlandırma senedi/sözleşmesi imzalayıp teslim sürecine girdiniz mi?