Miras taksim sözleşmesini veliler mahkeme izni olmadan imzalayabilir mi?

Merhaba. Genel kural olarak anne ve baba, velayet kapsamında çocuklarının yasal temsilcisidir ve çocuk adına hukuki işlem yapabilir (TMK m. 342). Ancak miras taksim (paylaşma) sözleşmesinde “mahkeme izni gerekip gerekmediği” sorusu, çoğu durumda izin meselesinden önce temsil (menfaat çatışması) meselesine takılır.

Miras taksim sözleşmesi, mirasçılar arasında yapılan ve yazılı şekle tabi bir paylaşma sözleşmesidir (TMK m. 676). Reşit olmayan çocuk mirasçıysa sözleşmeye onun adına bir yasal temsilci imza atar.

1) Ebeveyn de mirasçıysa (çok sık durum): kayyım gerekir

Sağ kalan eş (anne veya baba) genellikle mirasçı olduğundan, miras paylaşımında hem kendi payı hem de çocukların payı hakkında pazarlık/uzlaşma yapılır. Bu durumda yasal temsilcinin menfaati ile küçüğün menfaati çatışabileceği için, çocuğu anne/babanın temsil etmesi doğru kabul edilmez ve temsil kayyımı atanması gerekir (TMK m. 426/1-2). Uygulamada paylaşma sözleşmesinde çocuğun imzası için sulh hukuk mahkemesinden kayyım atanır; kayyım çocuk adına imzalar.

2) “Mahkeme izni” hangi hallerde aranır?

• Çocuk vesayet altındaysa (vasi varsa), mirasın paylaştırılması ve miras payının devri gibi işlemler vesayet makamı iznine tabidir (TMK m. 462/9).
• Çocuk yalnız velayet altındaysa, anne-baba çocuğun mallarını yönetir (TMK m. 352). Ancak paylaşımın çocuğun malvarlığını azaltması, borç altına sokması, fedakârlık içermesi veya taşınmaz devri/tescil sürecinde tereddüt doğması gibi hallerde mahkemeden izin/kayyım yoluna gidilmesi fiilen zorunlu hale gelir.

Sonuç: Anne-baba, reşit olmayan çocuk adına “her durumda mahkeme izni olmadan” miras taksim sözleşmesi imzalayamaz. Özellikle ebeveynin de mirasçı olduğu hallerde kayyım ataması neredeyse kaçınılmazdır; çocuk vesayet altındaysa ayrıca mahkeme izni de aranır.

• Paylaşımda imza atacak ebeveyn (ör. anne) aynı zamanda mirasçı mı?
• Çocuğun payına düşen malvarlığında taşınmaz var mı?