Engelli Vasi Olarak Mirastan Pay Alma Hakkı

Merhaba,

Sorunuzun cevabını Türkiye’deki güncel hukuk mevzuatına göre detaylı şekilde açıklayacağım. Özellikle “vasi atanmış engelli ve demans hastası birinin vasisi mirastan pay alabilir mi?” ve “anılan taşınmaz satışında mirasçılık hakları” üzerine yanıt aşağıdadır:

1. Vasi Nedir ve Görevleri Nelerdir?

Bir kişi %95 oranında engelli ve demans hastasıysa, kendi kararlarını sağlıklı şekilde veremiyor anlamına gelir ve mahkemeden vasi tayini yapılır. Vasi, vesayet altındaki kişinin hem şahsi hem de malvarlığı işlerinde onun adına haklarını koruyarak hareket eder ve düzenli olarak mahkemeye hesap verir.

• Vasi, malvarlığını yönetebilir ve hukuki işlemler yapabilir.
• Taşınmaz satışı gibi önemli işlemler için mutlaka mahkemeden izin alınması gerekir.
• Vasi, temsil ettiği kişi adına hak sahibidir; kendi yararına (kendi cebine) işlem yapamaz.

2. Mirasta Vasi veya Kısıtlının Hakkı

Burada asıl hak sahibi, engelli ve demans hastası olan annenizdir. O, dededen kalan arsada mirasçı olarak doğrudan hak sahibidir. Sadece, annesi adına mal satışı ya da diğer işlemleri vasi yürütür. Vasi, yasal mirasçı olmadığı sürece doğrudan mirastan pay alamaz, sadece temsilci ve yönetici sıfatındadır.

• Vasi, yasal mirasçı olsa da, miras hakkını vasilik sıfatı ile değil, öz kimliğine bağlı olarak alır.
• Kardeşiniz, eğer annenizin vasisi ise, vasiliği nedeniyle annesinin miras hissesinden yararlanamaz. Ancak anneniz vefat ederse ve kardeşiniz de sizin gibi anneden doğan evlat ise, “mirasçı” olarak sizlerle pay alacaktır.
• Vasi satıştan veya mirasın kendisinden kendi adına faydalanamaz, sadece vekil olarak hareket eder; olası usulsüzlüklerde hesap vermekle yükümlüdür.

3. Taşınmaz Satışında Süreç

• Taşınmaz annenizin payına düştü ise ve vasi (örn. kardeşiniz) mahkeme izniyle bu arsayı sattı ise satıştan elde edilen para annenize aittir.
• Vasi, bu parayı kötüye kullanamaz, başka bir mirasçıya/pay sahibine aktaramaz.
• Siz (babam ve diğer kardeşler) annenizden bağımsız şekilde bu miras üzerinde hak sahibi olamazsınız, çünkü asıl mirasçı annenizdir. Ancak anneniz vefat ettiğinde sizlerin (babam ve 3 çocuk olarak) miras hakkı doğar.
• Eğer anneniz sağ ise, vasi sıfatı sadece hukuki temsil yürütür, satıştan doğrudan pay alınmaz.

4. Miras Bölüşümü Nasıl Olur?

• Dededen kalan mal, annenize “miras yoluyla” geçtiyse ve anneniz hayatta ise, tüm mal ve paranın hak sahibi odur.
• Anneniz vefat ettiğinde ise yasal mirasçıları (eş ve çocuklar) mirasçı olur ve kalan mal, arsa satılmışsa, bu paralar dahil, yasal mirasçılar arasında pay edilir.

5. Süreç Nasıl İşler?

1. Mahkemeden vasi tayini alınır (Sulh Hukuk Mahkemesi, resmi sağlık kurulu raporu gereklidir).
2. Taşınmaz satılacaksa, mahkeme izniyle satış işlemi vasi tarafından yürütülür ve satış geliri kısıtlının (annenizin) hesabına yatırılır.
3. Satış sonrası para annenin malvarlığıdır, vasi bu miktar üzerinde sadece yönetim yetkisiyle hareket eder.
4. Annenizin vefatı halinde, tüm malvarlığı yasal mirasçıları (eş ve çocuklara) miras olarak geçer.
5. Vasi sıfatıyla kardeşinizin özel bir pay hakkı yoktur; vasi kendisi de mirasçı ise yasal hissesini diğer mirasçılarla eşit kurallara tabi olarak alır.

Özetle

• Kardeşiniz vasiyse, annenin sağlığı döneminde mirastan pay alamaz; sadece annesinin haklarını korumakla yükümlüdür.
• Annenizin vefatından sonra, siz (eş ve 3 çocuk) mirasçı olarak taşınmazdan, satış gelirinden ya da tüm malvarlığından pay alırsınız.

Bu konuda annemin malvarlığının takibi, vasi tarafından yapılan satış işlemleri ve kayıtlara dikkat etmeniz, herhangi bir hak kaybı veya suiistimal olması halinde yasal süreç başlatma hakkına sahip olduğunuzu da belirtmek isterim.

Farklı veya özel bir ihtilafınız olursa, spesifik detayları da paylaşarak tekrar danışabilirsiniz.

Saygılarımla.

Cevap vermediniz göremiyorum

Teşekkür ederim verdiğiniz bilgi için☺️

Merhaba, geçmiş olsun. Anneniz hayattayken dededen kalan arsa (ve arsa satıldıysa satış bedeli) annenizin malvarlığıdır; bu nedenle babanızın ve siz çocukların “dededen kalan mirastan” anneniz hayattayken doğrudan pay alması kural olarak mümkün olmaz.

Kardeşiniz annenizin vasisi ise, bu ona “miras payı” vermez; vasi sadece annenizi temsil eder ve annenizin menfaatini korumakla yükümlüdür. Kardeşiniz dededen kalan mirasta (anneniz sağ olduğu sürece) mirasçı değildir; ancak ileride anneniz vefat ettiğinde, kardeşiniz de diğer çocuklar gibi annenizden mirasçı olur ve babanız da eş sıfatıyla annenizin terekesinden pay alır.

Arsa “satıldı” dediğiniz kısım çok kritik: Vesayet altındaki kişinin taşınmazı satılırken işlem, mahkeme iznine ve mahkemenin gösterdiği usule bağlı yürütülür; tapu müdürlükleri de bu tür işlemlerde kanuni temsil ve izin belgelerini arar. Bu çerçeveyi Tapu ve Kadastro’nun kanuni temsil duyurusunda görebilirsiniz: tapu işlemlerinde kanuni temsil duyurusu.

Satış mahkeme izniyle yapılmış olsa bile, çıkan para annenize ait olmalıdır; uygulamada bu bedelin anneniz adına açılmış banka hesabına yatırılması ve vasi tarafından keyfi şekilde harcanmaması beklenir. Siz diğer çocuklar ve babanız, “ilgililer” olarak vesayet dosyasındaki işlemleri görmek, vasinin hesap verme yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğini takip etmek ve gerekirse vasinin değiştirilmesini istemek yönünden başvuru yapabilirsiniz.

Bu aşamada pratikte şunları toparlamanızı öneririm:

• Vesayet dosyasında: vasi atama kararı + taşınmaz satışı için mahkeme izni/talimatı + satış usulüne ilişkin kararlar
• Tapuda: satışın hangi taşınmaz/hisse için ve hangi bedelle yapıldığı
• Bankada: satış bedelinin anneniz adına nereye yattığını gösteren dekont/hesap hareketleri

Anneniz vefat ettiğinde miras işlemleri için mirasçılık belgesine ilişkin UYAP sürecine dair resmî açıklama ve hizmet altyapısı hakkında UYAP sunulan hizmetler sayfası da yol gösterir.

Satış işlemi yaklaşık hangi tarihte yapıldı ve satışta annenizin hissesi mi satıldı, yoksa tüm arsa mı? Mahkemeden “satış izni” alındığını biliyor musunuz? Satış bedelinin anneniz adına bir hesaba yattığına dair elinizde dekont veya banka bilgisi var mı?