Ehliyetsiz sürücü nedeniyle trafik cezası ne yapmalıyım?

Merhaba,

Yaşadığınız olayda, aracınızı bir firmaya bıraktığınız sırada firmanın ehliyetsiz çalışanı tarafından aracınızın kullanılması sonucu hem trafik hem de iş hukuku açısından önemli bir mağduriyet yaşamışsınız. Size, güncel mevzuat ve Yargıtay kararları ışığında izleyebileceğiniz hukuki yolları detaylı biçimde açıklıyorum.

Olayda Sorumluluk ve Ceza Hukuku Boyutu

• Türk hukukunda “ceza sorumluluğu şahsidir.” Yani kimse, başkasının suçundan doğrudan cezai sorumlu tutulamaz. (Anayasa md. 38, TCK md. 20)
• Ancak Karayolları Trafik Kanunu’na göre, aracı ehliyetsiz birinin kullanması halinde, eğer araç sahibi aracını bilerek ve isteyerek ehliyetsiz kişiye vermişse, hem sürücüye hem de araç sahibine ayrı ayrı idari para cezası uygulanabilir.
• Fakat olayınızda olduğu gibi aracı bir firmaya, onardılması veya aksesuar takılması gibi bir amaçla bıraktıysanız ve siz aracı teslim ettiğiniz firmanın sorumlu bir çalışanına verdiyseniz, aracın “ehliyetsiz” başka bir çalışana teslim edilmesi halinde hem cezai sorumluluk hem de haksız fiil sorumluluğu, asıl olarak aracı izinsiz kullanan ile aracı ona teslim eden firmaya geçer.
• Yargıtay ve Sulh Ceza Mahkemesi kararlarında, araç sahibi aracı “rızası dışında” kullandırmışsa ya da üçüncü bir şahıs aracı hukuka aykırı kullanmışsa cezadan muaf tutulur.

Size Kesilen İdari Para Cezaları

• Plakaya ya da sizin esnaf olarak işveren olmanıza binaen uygulanan idari para cezalarına karşı, “sigortasız işçi çalıştırma” ve “ehliyetsiz kişiye araç kullandırma” başlıklarında verilen cezaları 15 gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz ederek, yaşanan olayın tüm detaylarını (teslim tutanağı, fatura, kamera kaydı, şahidin beyanı vb.) sunabilirsiniz.
• Araç firmada kaldığı süreye ilişkin servis formu, teslim/tesellüm belgesi, varsa güvenlik kamera görüntüleri gibi delilleri mutlaka toplayın.
• İş hukuku bakımından, siz işveren değil, aracınızı onarıma bırakan bir müşteri konumundasınız. Aracı teslim ettiğiniz firmanın çalışanı için sizin sigorta yaptırma yükümlülüğünüz yoktur. Cezanın işverenlik sıfatınız üzerinden yazılması hukuka aykırıdır. Buna karşı da itiraz dilekçesi sunabilirsiniz.

Firmaya Karşı Tazminat ve Rücu Hakkınız

• Ceza ödemeniz gerekirse, firmanın ihmali ve kusurlu davranışı sebebiyle ödediğiniz bu cezayı ve varsa diğer zararlarınızı (örneğin ruhsatsız işçi nedeniyle yaşanan başka idari yaptırımlar veya itibar kaybı, aracın faal olmamasından kaynaklı iş kaybı v.b.) ilgili firmadan “haksız fiil” ve “vekaletsiz iş görme” hükümleri uyarınca rücu hakkınız doğar.
• Öncelikle noter ihtarı çekerek, aracınızı haksız şekilde teslim ettikleri çalışan nedeniyle oluşan tüm maddi zararlarınızı tazmin etmelerini isteyebilirsiniz.
• 7 gün içinde olumsuz yanıt verirler veya hiç yanıt vermezlerse, “haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeye dayanarak” Asliye Hukuk Mahkemesi’nde maddi tazminat davası açabilirsiniz.

Atılacak Adımlar

1. Size kesilen cezalara ilişkin 15 günlük yasal sürede sulh ceza hâkimliğine detaylı itiraz dilekçesi ile başvurun. Belgeleri mutlaka ekleyin.
2. Firmanın olayda ihmal ve kusurlu olduğunu anlatan noter ihtarı ve sonrasında gerekirse tazminat davası açın.
3. Tüm belgeleri (aracı hangi amaçla bıraktığınız, teslim edilen personelin ismi, servis formu, fatura, karekodlu belge, yazışmalar) toplayın.
4. Şayet ceza kesinleşirse/rücu etmek zorunda kalırsanız, ödemeye dair tüm makbuzları ve kayıtları saklayın. Dava sürecinde hepsini kullanabilirsiniz.

Hukuki Dayanaklar

• Karayolları Trafik Kanunu (2918) md. 36/3, 116
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu md. 27 (İdari para cezasına itiraz süresi ve esasları)
• Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 2020/8274 Esas, 2020/8274 Karar (Aracı rızası dışında kullanılan sahibinin ceza sorumluluğu olmayacağına dair)
• Türk Borçlar Kanunu (haksız fiil/vekaletsiz işgörme)
• Anayasa md. 38, TCK md. 20 (“Ceza sorumluluğu şahsidir”)

Ek Notlar

• Hizmeti devam eden ya da biten bir iş için aracı firma ile bir “servis formu” imzaladıysanız bunun bir örneğini, aksi hâlde olaya ilişkin WhatsApp/telefon mesajı veya e-mail yazışmalarını da delil olarak sunabilirsiniz.
• Gerekiyorsa bir avukattan yardım alın, zira işin hem idari cezayla ilgili, hem de tazminat hukuku ve sigorta hukuku boyutu var.

Her durumda, zamanında ve eksiksiz hareket etmeniz çok önemlidir. Hukuki sürecin sağlıklı yürütülmesi için mutlaka resmi yolları izleyin ve her adımınızı belgelendirin.

Sorunuz için teşekkür eder, kolaylıklar dilerim.