Zorla Çektirilen Kredi Borcu İçin İcra Nasıl Yapılır?
İyi günler. İş yerindeki müdürüm, gece servisteyken benden borç istemeye başladı. Uyuşturucu etkisinde olduğunu düşündüğüm için ve serviste yalnız olduğumdan can güvenliğimden endişe ederek karşı çıkamadım. Telefonumu alıp bana kredi çektirdi. Sabah bankadan iptal ettirmeye çalıştım ancak mümkün olmadı. Daha sonra farklı tarihlerde çeşitli bahanelerle ve belirli tarihlerde ödeyeceğini söyleyerek taksitli nakit avans çektirip borç aldı. Bu durum devam edince bir avukat aracılığıyla sözleşme hazırlatıp imzalattım; ancak verdiği sözlerin hiçbirini tutmadı ve sözleşmeye sahte adres yazdırdığını sonradan fark ettim. İcralık olmamak için kredi ve taksitli nakit avans borçlarını maaşımla kapattım. Elimde yazışmalar, dekontlar, sözleşme ve benzeri belgeler var. Sözleşmeyle icra dairesine gidip dosya açtırdım. Borçluyla uzlaşmaya çalıştım; dava açacak avukat tutacak maddi imkânım ve askerlik nedeniyle yeterli zamanım olmadığı için süreci anlaşmayla çözmek istedim. Ancak önce icra dairesinde imza atacağını söyleyerek oyaladı, şimdi de icra dairesi yerine senet düzenleyebileceğini söylüyor. Senedi bugün doldurdu ancak baştan sona özensiz ve hatalı doldurdu. Askere gitmeme az kaldığı için nasıl bir yol izlemem gerektiğini bilmiyorum. Adli yardımdan da yararlanamadım. Bu durumda mevcut icra dosyası, sözleşme, dekontlar ve yazışmalarla nasıl hareket etmeliyim? Hatalı düzenlenen senet geçerli olur mu? Avukatlık ücretinin sonradan tahsil edilmesi konusunda çalışabilecek avukatlar bulunabilir mi?
Cevaplar
Merhaba. Anlattığınız tablo, hem alacak tahsili (icra) hem de ceza hukuku boyutu olan, delille yürütülmesi gereken bir durum.
Elinizdeki yazılı sözleşme, dekontlar ve yazışmalarla açtığınız icra dosyasını “senet imzalatmaya” bağlamadan ilerletmeniz çoğu durumda daha doğru olur. İcra takibinde kritik eşik, borçluya ödeme emrinin usulüne uygun tebliğidir. Borçlunun sözleşmeye sahte adres yazdırmış olması takibi bitirmez; icra dosyasından borçlunun adres araştırmasının (MERNİS adresi dahil) yapılmasını talep ederek tebligatı güncel adrese çıkarttırın. Tebligat doğru yapılınca borçlu 7 gün içinde itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçersiniz.
Takip kesinleştikten sonra, icra dosyasından borçlunun banka hesaplarına e-haciz, maaş haczi (SGK/işyeri yazışmaları), araç/taşınmaz sorgu-haciz gibi işlemler istenebilir. Borçlu itiraz ederse, takip durur; bu aşamada genellikle “itirazın iptali” veya şartları varsa “itirazın kaldırılması” yoluna gidilir (bu kısım dava/mahkeme aşaması doğurabilir).
“Bugün doldurduğu senet” konusuna gelince: Bono/senetin kambiyo senedi olarak geçerli sayılabilmesi için Türk Ticaret Kanunu’nda sayılan zorunlu unsurları taşıması gerekir; eksik unsur varsa kural olarak bono sayılmaz (bazı eksikler kanunen tamamlanmış kabul edilebilir, örneğin vade yazılmamışsa “görüldüğünde” gibi). Bu yüzden hatalı doldurulmuş bir senede güvenip icra stratejinizi değiştirmeyin; senedi mutlaka dosyanıza delil olarak koyun ama tek dayanak haline getirmeyin.
Ayrıca olayda “telefonu alıp zorla kredi çektirme, can güvenliği endişesiyle irade dışı işlem yaptırma” iddiası, somut delillere göre tehdit/cebir ve benzeri suçlar yönünden savcılık şikayetini gerektirebilir. Ceza dosyası, uzlaşma ve tahsil baskısı açısından da pratikte etkili olabiliyor.
Avukat ücreti için: Avukatlık Kanunu m.164 gereği ücret sözleşmesi yapılabilir; karşı taraf aleyhine hükmedilecek vekalet ücreti avukata aittir. Bazı avukatlar daha düşük peşin + tahsilat aşamasında ücret (kanuni sınırlar içinde) modeliyle çalışabiliyor; bunu yazılı ve net bir ücret sözleşmesiyle kurmak gerekir.
Adli yardımdan yararlanamadığınızı söylemişsiniz; icra takibinde de adli yardım mümkündür ve gerekiyorsa “ücreti sonradan ödenmek üzere avukat temini” kapsamı vardır. Ret aldıysanız, ret kararına karşı kanundaki usulle yeniden başvuru/itiraz imkanı değerlendirilebilir.