Açık Senetle Alınan Borç Durumunda Kefilin Yükümlülüğü Nedir?

Merhaba,

Sorunuzda, açık senet karşılığı alınan bir borcun ödenmemesi halinde, alacaklının senedi imzalayan borçlu yerine doğrudan kefile karşı icra takibi başlatıp başlatamayacağını, böyle bir takibin hukuka uygun olup olmadığını ve açılan davanın iptale tabi olup olmadığını sormaktasınız. Konuyu güncel bilgiler ve mevzuat çerçevesinde detaylıca açıklıyorum:

Kefalet Türüne Göre Takip Hakkı (Adi Kefil - Müteselsil Kefil)

• Adi kefil: Türk Borçlar Kanunu’na göre "adi kefillikte" alacaklı, öncelikle borçluya başvurmak zorundadır. Yani asıl borçlunun borcu ödemediği kesinleştirilmeden ve ilgili takip yolları tüketilmeden kefile doğrudan icra takibi başlatılamaz. Hatta asıl borçlu hakkında kesin aciz belgesi alınmadan veya borcun tahsilinin imkansız hale gelmesi ortaya çıkmadan kefile başvurulamaz.
• Müteselsil kefil: Eğer senette, kefil "müteselsil kefil" olarak belirtilmişse, yani senet üzerinde bu şekilde bir kayıt yer alıyorsa, alacaklı borç ödenmediğinde yasal olarak doğrudan hem borçluya hem de kefile ayrı ya da birlikte icra takibi başlatabilir. Yani müteselsil kefil, borçtan asıl borçlu ile birlikte, ilk anda ve tam olarak sorumludur.

Açık Senette Kefil Doğrudan İcraya Verilebilir mi?

• Eğer senet üzerinde kefalete ilişkin kayıtlar (müteselsil/adi) yeterince açık şekilde yer alıyorsa ve kefil müteselsil kefil olarak imza atmışsa, alacaklı, evet, doğrudan kefile karşı icra takibi başlatabilir.
• Ancak kefillik adi kefil ise veya bu konu açıkça belirtilmemişse, alacaklının önce borçlu hakkında takip yapması gereklidir. Takip sonuçlanmadan doğrudan kefile başvurmak hukuken doğru değildir.
• Ayrıca, eğer kefalet sözleşmesinde veya senette gerekli şekil şartları (örneğin, kefilin sorumlu olacağı azami miktar, tarihi, kefil ibaresi, eşin rızası gibi) eksikse, kefalet hükümsüz de olabilir; bu durumda her iki tarafa da takip açılamaz.

Yargıtay’ın ve Kanaatlerin Görüşü

• Yargıtay kararlarında da müteselsil kefalet halinde alacaklının doğrudan kefile başvurabileceği; adi kefalette ise (özellikle borç miktarı kesinleşmeden, borçluya başvurulmadan) doğrudan kefile karşı icra takibinin yapılamayacağı belirtilmektedir.
• Eğer takip/işlem yanlış yapılırsa, kefil icra takibine itiraz edebilir veya mahkemeden takibin iptalini (şikayet yoluyla ya da menfi tespit davasıyla) talep edebilir.

Dava İptal Edilir mi?

• Eğer kefilin doğrudan icraya verilmesi hukuka aykırı ise (örneğin adi kefil olup henüz borçluya başvurulmamışsa), açılan icra takibi/veya haciz işlemi şikayet üzerine iptal edilir.
• Ama müteselsil kefil ise, doğrudan kefile gidilmesinde sakınca bulunmaz ve dava iptal edilmez.

Özel Notlar:

• Kefaletlerde "evli" kefilin eşinin yazılı rızası yoksa (ve bu arandığı halde alınmamışsa) kefalet geçersizdir.
• Eğer senet "açık senet" olarak düzenlenmiş ve içeriğinde tutar sonradan doldurulmuşsa, burada farklı hukuki ihtilaflar çıkabilir; durumun detayları ayrıca değerlendirilmelidir.

Sonuç Olarak

• Alacaklının doğrudan kefili icraya verebilip veremeyeceği, kefaletin türüne ve şekli şartların tam olup olmadığına göre değişir.
• Hatalı bir takip varsa kefil yasal yollarla bu işleme itiraz edebilir.

Kefil veya borçluysanız, icra takibine itiraz, şikayet ve dava açma süreci ile ilgili bireysel bir avukat desteği almanızda fayda vardır.

Saygılarımla,
Avukatistan