Ticari Alacaklar için Verilen Senetlerin Niteliği: Malen mi Yoksa Nakden mi Olmalı?

Merhaba,

Şirketlerin gecikmiş cari borçları için alacaklarını teminat altına almak amacıyla müşterilerden senet aldıklarında, bu senetlerin "nakden" mi yoksa "malen" mi olduğunun belirtilmesi konusunda uygulamada çeşitli yanlış anlaşılmalar yaşanabiliyor. Sorduğunuz konu, senet düzenleme sürecinde çok önemlidir çünkü ileride tahsilat veya itiraz aşamasında büyük farklar yaratabilir.

Kısa Cevap: Gecikmiş Cari Borçlarda "Nakden" Yazılması Gerekliliği

Eğer senet mal tesliminden veya hizmet sunumundan uzun bir süre sonra (örneğin 1-2 yıl) ve bu teslim ya da hizmetten doğan alacağın tahsili için düzenleniyorsa, senedin üzerinde "nakden" yazılması hukuken en doğru yöntemdir. Çünkü:

• Malen ibaresi, senedin karşılığının bir mal teslimine dayandığını gösterir. Ancak senet tanzim edildiği tarihte bir mal teslimi yapılmadıysa ve önceki teslimlere ilişkin bir borç için düzenleniyorsa, senette malen ibaresinin olması durumunda, borçlu icra takibine itiraz edip “bu tarihte bana bir mal teslim edilmedi” diyerek senedin geçerli olmadığı/karşılıksız olduğu itirazında bulunabilir.
• Nakden ibaresi ise, borcun para olarak doğduğunu ve ödemenin nakit alacak için talep edildiğini gösterir. Gecikmiş, vadesi geçmiş bir borcun ödenmesi için alınan senetlerde “nakden” ifadesi kullanmak, ileride borçlu tarafından yapılabilecek olası itirazların önüne geçer.

Uygulamada Karşılaşılan Durumlar ve Olası Sorunlar

• Senet tanzim tarihinden sonra mal teslim edilmemişse ve siz halen “malen” ibaresiyle senet alırsanız, borçlu kişi ya da şirket, mal teslimi gerçekleşmedi diyerek hem icra takibine hem de olası davalara etkin şekilde itiraz edebilir.
• Bu durumda mahkeme ya da icra müdürlüğü, gerçekten mal teslimi gerçekleşip gerçekleşmediğini araştırır ve sizin icra takibinizin reddedilmesi veya durdurulması söz konusu olabilir.
• Ayrıca “malen” olarak alınan bir senet, soruşturma ve dava süreçlerinde usulsüzlük veya muvazaa gibi iddialara yol açabilir.

Gecikmiş Borçlar İçin Senet Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Senet Metninde “Nakden” İfadesinin Yer Alması:
   Vadesi geçen borçlar için alacağınız senetlerde, ‘... bedeli nakden alınmıştır’ veya ‘nakden’ ifadesi mutlaka bulunmalıdır.

2. Alacağın Dayanağını Gösteren Belgeler:
   Senet dışında, cari hesaba ilişkin fatura, irsaliye, sözleşme gibi dayanakların saklanması ilerde doğabilecek itirazlarda güçlü delil sağlar.

3. Senet Tarihini Doğru Girin:
   Senedin düzenleme tarihi ile borcun doğduğu tarih uyumlu olmalı, geriye dönük tarihlerden kaçınılmalıdır.

4. Açıklama Kısmı (Varsa) Düzgün Doldurulmalı:
   Borcun nedeni kısaca belirtilirse hem takiplerde hem de davalarda açıklık sağlar.

Sonuç

Gecikmiş bir ticari borç için mal/hizmet teslimi sonrası, geçmiş borca ilişkin olarak alınacak senetlerde “nakden” yazılması gerekir. Böylece, sonradan “malen” olduğu halde malın teslim edilmediği iddiasıyla yapılacak itirazlar bertaraf edilir ve icra/tahsilat işlemleriniz çok daha güvenli ilerler.

Bir ticari alacak için cari hesaba istinaden sonradan alınan senedin “nakden” yazılması hukuk ve uygulama açısından uygun, güvenli ve hızlı tahsilat için önerilir.

Çalışmalarınızda kolaylıklar dilerim. Başka bir sorunuz olursa yardımcı olmaktan memnuniyet duyarım.