Senet karşılığı araç satışında ödeme sorumluluğu kimde?
Anonim
24 cevap
Antalya
Merhaba, alacak senedi karşılığında bir başkasından araç aldım. Satıcı, noterde kendi rızasıyla güvenli ödeme yapıldığını ve kalan parayı elden aldığını kabul ederek aracın satışını verdi. Ancak bu senet için ödeme yapılmamış. Satışı yapan kişi, ödenmeyen bedel nedeniyle aracın satışını veya bedelini benden talep ediyor. Söz konusu alacak senedinde hiçbir şekilde imzam veya cirom bulunmamaktadır. Bu durumda aracın bedelini kim ödemekle yükümlüdür?
Cevaplar
Merhaba, anlattığınız tabloda senetten (kambiyo senedi/bono) kaynaklı ödeme sorumluluğu ile araç satış sözleşmesinden kaynaklı bedel borcu birbirinden ayrılır; ikisi aynı şey değildir.
Senet yönünden: Kural olarak bir bonodan dolayı sorumluluk, senet üzerinde imzası bulunan kişilere aittir. Bononun geçerli olabilmesi için düzenleyenin imzası zorunlu unsur olup, senetten doğan borç da imzaya bağlıdır. Siz senette düzenleyen imzası, aval ya da ciro ile yer almıyorsanız, satıcının “bu senedi öde” diyerek sizi kambiyo sorumlusu gibi takip etmesi (senede dayalı icra takibi açması) kural olarak hukuken dayanaksız olur.
Araç satış bedeli yönünden: Satış sözleşmesinde bedeli ödeme borcu normalde alıcıya aittir (TBK m.207). Ancak siz diyorsunuz ki satıcı noterde güvenli ödeme yapıldığını ve kalan bedeli elden aldığını kabul ederek devri vermiş. Noter satış senedindeki bu “bedel alındı” beyanı, satıcı aleyhine çok güçlü bir yazılı delildir; satıcının sonradan “aslında almadım” iddiası varsa bunu somut ve güçlü delille açıklaması/belgelemesi gerekir (ispat yükü genel kuralı).
Bu durumda pratik sonuç şudur:
Uygulanabilir adımlar (kısa):
Son bir netleştirme sorusu (cevabı sonucu etkiler):
Evet ben verdim araç karsiligi
Sizin anlattığınız durumda iki ayrı ilişki var: (1) verdiğiniz senetten doğan kambiyo sorumluluğu, (2) araç satış bedelinin ödenip ödenmediği (satış sözleşmesi ilişkisi). Bu ikisi aynı şey olmadığı için “kimin ödeyeceği” sorusunun cevabı da iki başlıkta değerlendirilir.
Senet (bono/kambiyo senedi) bakımından: Kural olarak bir bonoda sorumluluk, senet üzerinde imzası bulunan kişiler içindir (düzenleyen, aval veren, ciro eden). Siz senette düzenleyen/avalist/ciro eden olarak imza atmadıysanız, satıcı sizi “senet borçlusu” gibi görüp kambiyo takibiyle ödeme istemekte normalde haklı olmaz. Bonoyu düzenleyen kişi, poliçeyi kabul eden gibi sorumludur; yani senedin asıl borçlusu senedi imzalayıp düzenleyendir.
Araç satış bedeli bakımından: Normalde satış bedelini ödeme borcu alıcıdadır; ancak sizdeki kritik veri şu: satıcı noterde bedelin güvenli ödeme ile alındığını ve kalanının elden alındığını beyan ederek devri yapmış. Noter satış senedi “resmî senet” niteliğinde olduğundan, bu beyanın aksini ileri sürmek çoğu durumda yazılı ve güçlü delil gerektirir; tanıkla “aslında ödenmedi” denmesi genellikle kabul edilmez. Yargıtay uygulamasında araç satış senedinde bedelin ödendiği yazılıyken, ödenmediğinin tanıkla ispatına gidilemeyeceği yönünde kararlar var.
Ayrıca 27.09.2024’ten itibaren ikinci el araç satışlarında nakit/havale/EFT ile yapılan ödemelerde Güvenli Ödeme Sistemi zorunlu; bedel sisteme aktarılmadan noter devri yapılmaması hedefleniyor. Bu da satıcının “güvenli ödeme yapıldı” beyanını somut işlem kayıtlarıyla kontrol edilebilir hale getiriyor.
Özetle: Senet üzerinde imzanız/cirolamanız yoksa senetten dolayı ödeme yükümlüsü siz değilsiniz; senedin bedelini senedi imzalayan borçlu öder. Satıcı, araç bedelini sizden ayrıca talep etmek istiyorsa, noterdeki “bedeli aldım” beyanını hangi yazılı delille bertaraf ettiğini ortaya koymak zorundadır; “sonradan vazgeçtim, para gelmedi” tek başına genellikle yetmez.
Üç üncü kişinin borç senedi alacaklı benim borçlu üçüncü kişi aracı satan ve borçlu akrabalar akraba olduğu için senedi kabul edip arabani satışını verdi
Anlattığınız senaryoda satıcının talebi “senetten doğan” bir talep gibi görünse de, aslında mesele çoğu durumda alacağın devri (temlik) ve satış bedelinin nasıl ifa edildiği tartışmasına döner.
Siz, üçüncü kişinin borçlu olduğu bir senedin alacaklısı olarak, bu alacağı araç bedeline karşılık satıcıya “vermişsiniz”. Bu işlem hukuken iki şekilde kurulmuş olabilir:
Senet usulünce devredildiyse (ör. emre yazılı bonoda ciro + teslim; hamiline senette teslim), satıcı artık senedin hamili olarak üçüncü kişiden tahsil yoluna gider. Bu halde sizin senet üzerinde ciro/imza sorumluluğunuz yoksa, satıcı size “kambiyo borçlusu” gibi dönemez.
Senet usulünce devredilmediyse (özellikle “emre yazılı” senette ciro yoksa), satıcı senedi fiilen elinde tutsa bile çoğu durumda üçüncü kişiye karşı doğrudan takipte sorun yaşar. Bu durumda satıcının size yönelmesi, “senetten” değil, satış bedelinin ödenmediği veya “alacağın devri eksik/ayıplı ifa edildiği” iddiasıyla olur.
Burada kritik nokta şu: Siz bu alacağı araç karşılığında satıcıya devrettiyseniz, TBK m.191 uyarınca ivazlı (bedel karşılığı) alacak devrinde, devredenin “devir anında alacağın varlığını ve borçlunun ödeme gücünü” garanti etmiş sayıldığı düzenlenmiştir. Bu garanti, satıcının size ancak temlik ilişkisi üzerinden (iade/tazminat gibi) dönmesini mümkün kılar; yine de bunun için devrin gerçekten yapıldığının ve kapsamının ortaya konması gerekir.
Öte yandan noterde satıcının “bedeli aldım/güvenli ödeme yapıldı, kalan elden alındı” şeklindeki beyanı, satıcının sonradan “hiç ödeme olmadı” iddiasını ispat açısından ciddi şekilde zorlaştırır. Ayrıca ikinci el araç satışlarında nakit/havale/EFT gibi yöntemlerle ödeme varsa Güvenli Ödeme Sistemi 27.09.2024 itibarıyla zorunlu hale getirilmiştir; işlem kaydıyla ödemenin yapılıp yapılmadığı somutlaştırılabilir.
Bu nedenle pratikte:
Şu iki bilgi sonucu belirler:
Bin TL güvenli ödeme yapıldı gerisi elden tahsil edildi diye satış verdi verdiğim senette hiç bir sekilde ciro ve imzam TC no bulunmamaktadir
Anlattığınız olguda satıcının size dönüp “senedi öde” demesi ile “araç satış bedeli ödenmedi” demesi hukuken aynı şey değil. Sizin verdiğiniz bilgilere göre kural olarak siz hem senetten borçlu değilsiniz, hem de satıcının araç bedelini sizden tekrar istemesi ispat açısından çok zayıf görünüyor.
Senet (kambiyo) yönünden: Elinizdeki senedin borçlusu üçüncü kişi ve siz senette hiç imza/ciro/aval vermediğinizi söylüyorsunuz. Bu durumda satıcı, senede dayanarak sizi “kambiyo borçlusu” gibi takip edemez; kambiyo sorumluluğu imzaya bağlıdır. Satıcı senedin bedelini tahsil etmek istiyorsa kural olarak senedin gerçek borçlusuna (üçüncü kişiye) gitmek zorundadır.
Araç satış bedeli yönünden: Noter satış senedinde “1.000 TL güvenli ödeme yapıldı, kalan elden tahsil edildi” şeklinde satış yapılmış. Noterde düzenlenen araç satış sözleşmesi resmî senet niteliğinde olduğundan, satıcının sonradan “aslında para ödenmedi” iddiasını genel olarak tanıkla ispatlaması mümkün olmaz; aksini ileri sürüyorsa yazılı ve güçlü delil ortaya koyması gerekir. Yargıtay’ın bu yönde kararları var.
“Güvenli ödeme” kısmı ayrıca önemli: İkinci el araç satışlarında ödemenin nakit/havale/EFT gibi yöntemlerle yapılması halinde Güvenli Ödeme Sistemi uygulaması 27.09.2024 itibarıyla zorunlu hale getirildi; dolayısıyla 1.000 TL’nin güvenli ödeme kaydı bankadan/işlem referansından doğrulanabilir.
Satıcının size dönebileceği tek gerçekçi hat şudur: Siz, üçüncü kişiden olan alacağınızı satıcıya “bedel yerine” devretmeyi (temlik) taahhüt ettiyseniz ve bu devir ivazlı ise, TBK m.191 kapsamında temlik edenin bazı garanti sorumlulukları tartışılabilir. Ancak bunun için ortada gerçekten bir temlik/ciro ile devir ve kapsamını gösteren delil bulunması gerekir.
Bu aşamada pratikte yapın:
Netleştirmem gereken iki nokta var:
Temrik belgesi yok sadece alacaklı senet benim adima
Bu tabloda satıcının sizden talep edebileceği iki farklı “hukuki kanal” var: (i) bonoya (senede) dayalı kambiyo sorumluluğu, (ii) araç satış bedeline dayalı satış ilişkisi. Verdiğiniz bilgilere göre ikisinde de satıcının eli zayıf.
Senet yönünden: Siz “alacaklı benim, borçlu üçüncü kişi” diyorsunuz ve senet üzerinde ciro/imza/aval/TC no yok. Bu halde satıcı sizi kambiyo borçlusu gibi takip edemez; bonoda sorumluluk senet üzerindeki imzaya bağlıdır ve bonoyu düzenleyen borçlu, poliçeyi kabul eden gibi sorumludur. Ayrıca senet emre yazılı ise, alacağın satıcıya geçmesi için kural olarak ciro + teslim gerekir; ciro yoksa satıcı üçüncü kişiye karşı “hamil” sıfatını da kazanamayabilir. (Hamiline ise sadece teslim yeterlidir.)
Araç bedeli yönünden: Noter satışında “1.000 TL güvenli ödeme, kalan elden tahsil” beyanı ile devri vermiş. Noter satış sözleşmesi resmî senet olduğundan, satıcının sonradan “bedeli almadım” demesi çoğu durumda yazılı ve güçlü delil gerektirir; salt iddia/tanıkla bu beyanı çürütmesi genellikle mümkün olmaz. Bu konuda Yargıtay’ın “resmî senede karşı tanıkla ispat olmaz” yaklaşımını yansıtan kararlar mevcut.
Ayrıca ikinci el araç satışlarında nakit/havale/EFT gibi yöntemlerle ödeme yapılıyorsa Güvenli Ödeme Sistemi’nin 27.09.2024’ten itibaren herkes için zorunlu olduğuna dair Ticaret Bakanlığı duyurusu var; 1.000 TL’lik kısmın sistem kaydı bankadan/işlem referansından doğrulanabilir.
Bu aşamada uygulanabilir yol:
Netleşmesi için tek kritik bilgi: Senedin üzerinde “emre yazılıdır” ibaresi mi var, yoksa “hamiline” mi?
Sadece fiziki olarak alacaklı senet karşılığı kendi rizasiyla aracının satışını verdi
Emre yazılı ibaresi yok sadece alacaklı senet var elinde alacaklı bölümünde benim adım geciyor
Şimdi bu sattığı aracı ya geri ver diyor ya paramı öde diyor senet ödenmediği için beni ve ailemi rahatsız etti ettiği içinde ben şikayetçi oldum savcılığa borcum olmadı halde benden para talep etti ve tehtit etti diye savcılık nasıl sonuçlanır bu aracın parasıni bana odetirlermi sadece senette alıcı benim senedin önünde ve arkasında her hangi bir imzam ve cirom yok sadece aliciyim bu senette
Anlattığınız olayda satıcının “senet ödenmedi, aracı geri ver ya da parayı öde” baskısı hukuken otomatik olarak sizi borçlu yapmaz; çünkü senet borcu ile araç satış bedeli ayrı şeylerdir ve siz senette imzacı değilsiniz.
Senet (bono/kambiyo senedi) bakımından, kambiyo sorumluluğu kural olarak senet üzerindeki imzaya bağlıdır; düzenleyen/avalist/ciro eden kimse o sorumluluğu taşır. Siz senedin önünde ve arkasında ciro veya imza bulunmadığını, “alacaklı” hanesinde adınızın yazdığını söylüyorsunuz. Bu durumda satıcı, sizi “kambiyo borçlusu” gibi gösterip senede dayanarak ödeme isteyemez; senedin borçlusu üçüncü kişidir ve takip/ dava o kişiye yöneltilir. (Bononun unsurları ve şekle bağlılığı TTK m.776-777 çerçevesinde değerlendirilir. )
Araç satış bedeli bakımından ise noter satışında “1.000 TL güvenli ödeme, kalanı elden tahsil” şeklinde beyanla devir yapılmış. Noter satış sözleşmesi, HMK m.204 anlamında resmî senet niteliğindedir ve sahteliği ispatlanmadıkça kesin delil sayılır; satıcının “aslında almadım” iddiasını sonradan ileri sürmesi genellikle kolay değildir. Ayrıca ikinci el araç satışlarında nakit/havale/EFT gibi yöntemlerle ödeme varsa Güvenli Ödeme Sistemi kullanımı 27.09.2024 itibarıyla tüm kişiler için zorunlu hale getirilmiştir; 1.000 TL’lik kısmın sistem kaydı bankadan/noterden teyit edilebilir.
Bu nedenle satıcı aracı tek taraflı geri alamaz; ancak (çok istisnai olarak) satışın iptali/bedel alacağı gibi taleplerini mahkemede ispatlayabilirse sonuç doğar. Sırf “senet tahsil edilemedi” demesi tek başına yeterli değildir.
Savcılığa yaptığınız şikayet açısından: Sizden para almak için “zarar vereceğim, öldüreceğim, darp edeceğim” gibi sözler/mesajlar varsa bu TCK m.106 tehdit kapsamında değerlendirilir; malvarlığına yönelik basit tehdit çoğu durumda şikayete bağlıdır, bazı nitelikli hallerde re’sen soruşturulur. Delil (WhatsApp/SMS, arama kayıtları, tanık, kamera) çok belirleyicidir.
Satıcı sizi icraya verirse (özellikle “kambiyo takibi” gibi) tebligat geldiği an süreler çok kısa olabildiği için beklemeden avukatla itiraz yolunu kullanın.
Bana borçlu senedi olan kişi akrabası akrabası olduğu için alacak senedimi kabul edip ban aracı Ocak 21de sattı senedin günü Mayıs 5idi
Evet mevcuttur güveli ödeme ziraat bakasi ve satis sozlesmesi elimde
Tehtit TLF konuşması üzerine savcılığa suç duyurusunda bulundugum zaman kesildi
Şikayette bulundugum kisinin avk beni arayıp aranızı bulalım dedi aranızı nasıl bulcen dedigimde benden vekalet istedi yada senedi ciro yapmamı istedi ben vekalet verirsem yada ciro edersem ne olur
Vekâlet vermeniz veya senedi ciro etmeniz, bugün “borcum yok” dediğiniz dosyada hukuki pozisyonunuzu kökten değiştirir. Elinizdeki verilere göre (noter satış sözleşmesinde “1.000 TL güvenli ödeme, kalanı elden tahsil” yazması ve sizde dekont/evrak olması) bu iki talebe şu aşamada yanaşmamanızı öneririm.
Senet tarafı net: Senette “alacaklı” sizsiniz, borçlu üçüncü kişi. Senedi satıcı sadece fizikî olarak elinde tutuyorsa, bu onun üçüncü kişiden tahsilini otomatik sağlamaz. Senet emre yazılı değilse “ciro” tekniği de ayrıca tartışmalı hale gelebilir; ama pratikte siz bir “ciro” veya “temlik” imzası attığınız anda, satıcı senet üzerinde hak sahipliğini güçlendirir ve size karşı da yeni iddialar üretme alanı açılır. Bono/bonoya ilişkin unsurlar ve şekle bağlılık TTK m.776 ve devamında düzenlenir.
1) “Vekâlet ver” derse: verirseniz ne olur?
Vekâlet verirseniz, karşı tarafın avukatı (veya onun yönlendireceği kişi) sizin adınıza işlem yapabilecek hale gelir. Uygulamada bu, şu riskleri doğurur:
Bu nedenle karşı tarafın avukatına vekâlet verilmez. Vekâlet ancak kendi seçeceğiniz avukata verilir.
2) “Senedi ciro et” derse: ciro ederseniz ne olur?
Ciro (veya senet alacağının temliki) yapmanız, satıcının üçüncü kişiye karşı tahsil kabiliyetini artırır. Dahası, işlem “araç bedeli karşılığı” yapılmış kabul edilirse TBK m.191 kapsamında ivazlı temlikte devredenin bazı garanti sorumlulukları tartışılabilir (alacağın varlığı ve borçlunun ödeme gücü gibi). Yani bugün “ben senetten sorumlu değilim” dediğiniz zeminde, ciro/temlikle birlikte satıcı size “bana geçerli alacak devrettin mi, borçlu ödeme gücüne sahip miydi” gibi iddialarla gelmeye çalışabilir.
3) “Aracı geri ver ya da parayı öde” baskısı ve noter sözleşmesi
Noter satış sözleşmesinde bedelin tahsil edildiği yazıyorsa, bu resmî senet niteliğindedir ve sahteliği ispat edilmedikçe kesin delil sayılır (HMK m.204). Ayrıca Güvenli Ödeme Sistemi 27.09.2024’ten itibaren ikinci el araç satışlarında (nakit/havale/EFT gibi) zorunlu uygulamaya alınmıştır; sizdeki Ziraat güvenli ödeme kaydı bu açıdan güçlü delildir.
4) Savcılığa yaptığınız şikâyet (tehdit) nasıl sonuçlanır?
Telefonla tehditte en kritik konu ispattır. Kayıt/mesaj yoksa da HTS arama kayıtları, tanık, olayın hemen ardından yapılan başvuru gibi deliller dosyayı destekleyebilir. Tehdidin içeriğine göre TCK m.106’da şikâyete tabi ya da re’sen soruşturulan haller ayrılır. Malvarlığına zarar verme gibi tehditler şikâyet üzerine soruşturulur; bazı nitelikli haller ise re’sen yürür. Şikâyet sonrası tehditlerin kesilmesi de “baskının varlığı” yönünden dosyada değerlendirilir; yine de savcılığın kararını deliller belirler.
Sonuç olarak: Size bu araç bedelini “senet ödenmedi” diye otomatik ödetemezler. Bu aşamada ne vekâlet verin ne de senetle ilgili ciro/temlik imzası atın. Eğer çözüm aranacaksa, ancak kendi avukatınız üzerinden, yazılı bir sulh protokolü ve açık ibra hükümleriyle ilerlenir.
Beni arabilirmisiniz zor durumdayim ucretvercek paramda yok nasıl bir yol tavsiye edersiniz
Sizi telefonla arayamam ve burada paylaştığınız telefon numarası gibi kişisel verileri güvenlik için mesajlarda tutmamanız iyi olur; mümkünse numaranızı sohbetten silin/düzenleyin.
Ücretiniz yoksa da şu yollarla masrafsız ya da çok düşük masrafla ilerleyebilirsiniz; sizin dosyada en kritik hedef “yanlış bir imza atıp borçlu duruma düşmemek”:
1) Bugün yapmanız gerekenler (en kritik)
Noter satışı ve Ziraat “güvenli ödeme” kaydınız varken kesinlikle:
Bunlar yapılırsa, bugün “senetten borçlu değilim” dediğiniz zemin zayıflar.
2) Rahatsız etme ve tehdit için pratik koruma
Savcılığa başvurmuşsunuz. Bundan sonra:
Telefon konuşması kaydı konusunda: Türkiye’de karşı tarafın rızası olmadan ses kaydı normalde suç riski taşır; ancak “ani gelişen tehdit/şantaj ve başka türlü ispat imkanı yoksa” bazı durumlarda hukuka uygunluk tartışması doğabiliyor. Bu yüzden kayıt işine girmeden önce en güvenlisi yazılı delil (WhatsApp/SMS) toplamaktır.
3) Ücretsiz avukat (Adli Yardım) yolu
Geliriniz yoksa Baro Adli Yardım birimine başvurun. İkamet ettiğiniz ilin Barosu, şartlar uygunsa size ücretsiz avukat atayabilir. Yanınıza şunları alın:
4) Size icra/dava gelirse (çok önemli uyarı)
Evinize bir tebligat gelirse beklemeyin. Özellikle “kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu” gibi bir takip olursa itiraz süreleri kısadır; tebligatı aldığınız gün Baro Adli Yardım’a gidin veya UYAP Vatandaş’tan dosyayı kontrol edin.
5) Karşı tarafa söyleyebileceğiniz tek cümlelik sınır
“Senedin borçlusu ben değilim, noter satışında bedelin tahsil edildiği yazıyor; tüm taleplerinizi yazılı ve avukatım üzerinden iletin.” Dışında tartışmaya girmeyin.
Bulunduğunuz il/ilçe neresi? Baro Adli Yardım başvurusunda doğru yeri söyleyebilmem için bunu yazarsanız daha net yönlendirebilirim.
Evet 21ocak 2026 avkatida sözlü vekalet istedi
21 Ocak 2026 tarihli noter satışınız ve Ziraat güvenli ödeme kaydınız varken, karşı taraf avukatının sözlü olarak “vekâlet ver” demesi sizin açınızdan iyi bir işaret değil. Bu aşamada en güvenli yol hiçbir yetki belgesi vermemek ve hiçbir senet devri imzası atmamak.
Vekâlet verirseniz ne olur? Karşı tarafın avukatına (veya onun yönlendirdiği kişiye) vekâlet verirseniz, sizin adınıza işlem yapabilme yetkisi doğar. Uygulamada bu, senedi devretme/temlik etme, “uzlaşma/ibra/feragat” gibi geri dönüşü zor beyanlar veya “borcu kabul” gibi sonuç doğurabilecek işlemlere kadar gidebilir. Sonradan “ben öyle demek istemedim” demek çoğu zaman çok zor olur.
Siz ne yapmalısınız?
Ücretsiz avukat için: Gelir durumunuz uygunsa ilden bağımsız olarak Baro Adli Yardım en doğru kanal. 21 Ocak 2026 noter satışı, dekont ve senet fotokopisiyle başvurun. Adli Yardım, icra takibi açılırsa itiraz dilekçenizi de hızlıca hazırlayabilir.
Sizin dosyada karşı tarafa karşı güçlü taraflar şunlar: noter satışında “bedel tahsil edildi” beyanı, güvenli ödeme kaydı ve senette sizin imzanızın/ciro’nuzun olmaması. Bu üçlü korunursa, “aracı geri ver ya da parayı öde” baskısının mahkemede karşılığı çoğu durumda zayıf kalır.
Isparta Gönen Güneykent kasabasi
Henüz gelmedi