Ağır hasarlı ev davasını geri çekip yıkım isteyebilir miyiz?

Merhaba. “Ağır hasarlı” tespitiyle ilgili dava genellikle idari işlemin (hasar tespiti / yıkım kararı) iptali için İdare Mahkemesinde açılır. Bu tür bir davada davayı geri çekmekten (feragat) kastınız, çoğu durumda “talep sonucundan vazgeçmek”tir ve bu, davayı bitirir; ayrıca feragat geri dönüşü zor bir işlemdir (aynı konuda tekrar dava açma imkânını fiilen ortadan kaldırır). İdari yargıda feragat usulü HMK hükümlerine atıfla uygulanır.

Davanız gerçekten “iptal davası” ise ve artık yıkımın önünü açmak istiyorsanız, pratikte izlenen yol şudur:

• Mahkemeye feragat dilekçesi verilir. Dilekçede “davadan feragat ediyoruz” ifadesi açık ve koşulsuz olmalıdır. (Vekil aracılığıyla takip ediliyorsa, vekâletnamede feragat yetkisi aranır.)
• Dosyada yürütmenin durdurulması (YD) kararı varsa, feragat dilekçenizle birlikte YD’nin de kaldırılmasını talep etmek gerekir; aksi halde idare, YD nedeniyle fiilen işlem yapamayabilir.
• Mahkeme feragat üzerine davayı feragat nedeniyle reddeder; karar kesinleşme süreci tamamlanınca idare bakımından ihtilaf kapanır.
• Ardından yıkım, işlemin dayanağına göre yürür:
• Süreç 6306 (riskli yapı/kentsel dönüşüm) kapsamındaysa, riskli olduğunun kesinleşmesinden sonra idare malike süre verir; yıkılmazsa idarece yıktırma yoluna gidilir (uygulamada 60 gün ve ek süre mekanizması vardır).
• Süreç 7269 (afet) kapsamında “ağır hasar/yıkım” iş ve işlemleri ise valilik/kaymakamlık koordinasyonunda yürür; idare, boşaltma ve yıkım işlemlerini organize eder.
• Belediyeden ayrıca “biz yıkalım” denecekse, çoğu yerde yıkım ruhsatı, tahliye ve abonelik kesimlerine dair belgeler istenir (elektrik-su-doğalgaz kesme yazıları gibi). 6306 uygulamasında yıkım ruhsatına ilişkin prosedür Uygulama Yönetmeliğinde düzenlenmiştir.

Şunu netleştireyim: Davayı feragatle kapatmanız, idarenin “ağır hasarlı / riskli yapı” dosyasını kesinleştirip yıkım sürecini ilerletmesini kolaylaştırır; ancak yıkımın fiilen yapılması, yine idarenin takvimi ve güvenlik/ihale/enkaz kaldırma organizasyonuna bağlıdır.

• Dava hangi mahkemede görülüyor: İdare Mahkemesi mi, yoksa Asliye Hukuk/başka bir mahkeme mi?
• Dosyada yürütmenin durdurulması kararı var mı?

1 idari mahkemesi karar yok henüz

İdare Mahkemesindeki dosyada “davayı geri çekmek” pratikte davadan feragat anlamına gelir. İYUK m.31, idari yargıda feragat konusunda HMK hükümlerine atıf yapar; HMK’ya göre feragat açık ve koşulsuz olmalı ve kesin hüküm gibi sonuç doğurur (sonradan “vazgeçtim” deyip aynı işlemi yeniden dava etmek çoğu durumda mümkün olmaz).

Sizde henüz yürütmenin durdurulması kararı yoksa süreç daha basit. Yıkımın gerçekleşmesi ise mahkemenin “yıkım kararı” vermesiyle değil, idarenin (Valilik/AFAD/ÇŞİDB-Kentsel Dönüşüm birimleri/belediye) mevzuata göre yıkım işlemini yürütmesiyle olur; mahkeme sadece önüne gelen idari işlemin hukuka uygunluğunu denetler.

Mahkemede yapılacak işlem (feragat)

Dilekçeyi UYAP Vatandaş’tan veya kalemden sunabilirsiniz:

• Dosya numarasını yazın, “davamızdan feragat ediyoruz” ifadesini net ve şartsız kurun.
• Davacılar birden fazlaysa ideal olan hepsinin feragati imzalaması; biri feragat etmezse onun yönünden dava devam edebilir.
• Avukatla takip ediliyorsa vekâletnamede feragat yetkisi olmalı.
• Mahkeme feragat nedeniyle “davanın reddine” karar verir. Feragat halinde genellikle yargılama giderleri ve karşı vekâlet ücreti riski doğar; tutar dosyaya göre değişir.

Yıkımın hızlanması için idare nezdinde yapılacak işlem

Feragatten bağımsız olarak, yıkımın fiilen yapılabilmesi için idareye yazılı başvuru yapın:

• “Ağır hasarlı/riskli yapı” işlemini yapan birime (çoğu deprem dosyasında İl/İlçe AFAD ve/veya ÇŞİDB İl Müdürlüğü) yıkımın yapılmasını / yıkım ruhsatı sürecinin başlatılmasını talep eden dilekçe verin.
• Süreç 6306 kapsamındaysa tebligat ve yıkım aşamalarında e-Devlet bildirim/ilan usulü ve yıkım ruhsatı uygulaması devreye girer.

En kritik nokta: Dosyanız “7269 (afet hasarı/ağır hasar)” mı, yoksa “6306 (riskli yapı)” mı üzerinden yürüyor? İdareden gelen yazılarda 6306 veya 7269 atfı görülür.

• Size tebliğ edilen işlem/kararda “6306” mı yazıyor, “7269” mu?
• Tapuda/ e-Devlet’te taşınmaz kaydında “riskli yapı” belirtmesi/şerhi var mı?

Ağır hasardı mahkeme sonucu orta hasar oldu

İdare Mahkemesi kararıyla “ağır hasar”ın “orta hasar”a çevrilmiş olması, artık davayı “geri çekerek” yıkım istemek yerine, kararın kesinleşme sürecini ve idarenin orta hasarlı yapıya ilişkin yıkım/güçlendirme takvimini yönetmeniz gerektiği anlamına gelir.

Önce şu ayrımı net koyayım: Mahkeme, binanın yıkımına karar vermez. Mahkeme, hasar tespitine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olup olmadığını denetler; sonuç “orta hasar” ise idarenin uygulaması bu statü üzerinden yürür.

1) “Davayı geri çekme” artık mümkün mü?

• Eğer dosyada esasa ilişkin karar verildiyse, teknik olarak “davayı geri çekme” değil, ancak kanun yolu (istinaf/temyiz) aşamasında feragat veya istinaf/temyiz başvurusundan vazgeçme gündeme gelir. Feragat, kural olarak hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir; kesinleşmeden sonra feragat olmaz.
• Karar size tebliğ edildiyse ve siz istinafa gitmeyecekseniz, en pratik işlem istinaf yoluna başvurmamak (süreyi geçirmek) veya başvurduysanız istinaftan feragat dilekçesi vermektir. (Süreler tebligata göre değişir; tebligat tarihini esas alın.)

2) Orta hasarlı bina için yıkım nasıl olur?

Orta hasarlı binalarda temel yaklaşım “güçlendirme”dir; ancak güçlendirme yapılmazsa idare yıkıma götürebilir. Güncel düzenlemelerde, orta hasarlı binaların yıktırılmasında 1 yıllık süre hesabında “kesin hasar tespit ilanı/itiraz ilanı” yanında idari yargı kararı tarihi de dikkate alınır.

Sizin hedefiniz “yıkım” ise, uygulamada iki yol var:

1. İdareye yazılı başvuru: İlgili birime (genellikle İl/İlçe AFAD ve/veya ÇŞİDB İl Müdürlüğü) “mahkeme kararıyla orta hasar kesinleşti, güçlendirme yerine yıkım yapmak istiyoruz, süreç/izinler konusunda tarafımıza yol gösterilmesini ve yıkım programına alınmasını” içerikli dilekçe verin.
2. Malik olarak yıkım ruhsatı/izinleri: Belediye nezdinde yıkım için istenen belgeler (tahliye, güvenlik tedbirleri, aboneliklerin kesimi vb.) tamamlanarak yıkım ruhsatı ile yıkım yapılabilir. (İstenen evrak belediyeden belediyeye değişebilir.)

• Mahkeme kararı size hangi tarihte tebliğ edildi ve şu an istinaf süresi içinde misiniz?
• Süreçte muhatap idare kim: AFAD/Valilik mi, ÇŞİDB İl Müdürlüğü mü, belediye mi (tebligat üst yazısında hangisi yazıyor)?