Boşanma davasında eş adına açılan dükkan sorumluluğu nedir?

Merhaba,

Öncelikle zor bir süreçten geçtiğinizi biliyorum ve hukuki olarak aklınızdaki konuları netleştirmek için yardımcı olmak isterim.

Boşanma Davası Sürecinde Dükkanın Durumu

Evlilik birliği devam ederken babanız, annenizin üzerine bir dükkan açtıysa, bu dükkân/işyeri mal paylaşımına konu olur. Türkiye'de 2002 yılı sonrası evliliklerde geçerli olan mal rejimi “edinilmiş mallara katılma rejimidir.” Yani, evlilik süresince edinilen mallar kural olarak ortak sayılır ve boşanma halinde her iki eş de bu malların değerinin yarısı üzerinde hak iddia edebilir.

• Eğer dükkan evlilik sırasında açıldıysa ve anneniz yalnızca resmiyette ortak veya sahip görünüyor, işletmeyi gerçekten babanız yönetiyorsa, yine de yasal olarak dükkan annenizin edinilmiş malı kabul edilir.
• Anneniz “ben bu işten anlamam, babam açtı ve yönetiyor, ben sadece ismimi kullandı” diyerek kendisini sorumluluktan tamamen kurtaramaz. Vergisel ve yasal olarak dükkanın sahibi kim olarak görünüyorsa, sorumluluğu da ona ait olur.
• Ancak, mal paylaşımı yapıldığında işletmenin gerçek değeri (şirketin değeri, kar ve zarar, borç durumu vs.) dikkate alınır ve taraflar buna göre alacaklarını talep edebilirler.

Babanız “Zor Duruma” Düşer mi?

Eğer dükkan annenizin üzerine kurulduysa ve bu işletmeden gelir elde ediliyorsa, mal paylaşımında anneniz bu işletmenin (ve varsa şirket hisselerinin, kar payının) değerinin yarısını babanız ile paylaşmak zorundadır. Fakat burada önemli olan:

• Dükkan (veya şirket) evlilik sırasında mı açıldı?
• Dükkanın sermayesi/birikimi hangi efşten sağlandı?
• İşyerinin halen bir borcu veya kredisi var mı?
• Kayıtlar/belgeler işin iç işleyişini açıkça gösteriyor mu?

Bu soruların cevaplarına göre babanızın maddi olarak zor durumda kalıp kalmayacağı değişir. Yani eğer dükkan gerçekten kazançlı bir işse ve üzerinde borç yoksa, anneniz yarı oranında hakkını alabilir. Ancak dükkan zarar ediyorsa veya borcu daha fazlaysa, bunun da paylaşımı söz konusu olur.

“Ben İşin İçinde Değilim” Savunması

Anneniz, üzerine açılan işyerinde fiilen hiç çalışmadıysa, “benim üzerime açıldı, ama babam işin aslını yaptı, ben anlamam” şeklinde bir savunma tamamen işi kolaylaştırmaz. Çünkü vergi ve hukuk sisteminde, kayıtlar ne ise sorumluluk da o şekildedir. Fakat taraflar arasında gerçek aktif (fiili) işleyişin kime ait olduğu, işlemde muvazaa (gerçekten kimin adına olduğu ve yönetildiği) ileri sürülürse, mahkeme durumu araştırabilir ve tanık, delil gibi unsurları değerlendirir.

Karşınıza Çıkabilecek Olası Olumsuzluklar

• Vergi dairesi veya SGK, dükkan sahibi olarak görünen annenizden doğrudan sorumluluklar isteyebilir.
• Dükkan ile ilgili borçlar, cezalar ve diğer yükümlülükler sahibinin adına çıkar.
• Mal paylaşımında, işletmenin değeri veya karı üzerinden anlaşmazlıklar olabilir; bu durum davayı uzatabilir.
• İşyeri ile ilgili geçmişte yapılan usulsüz işlemler ortaya çıkarsa, sorumluluk sahibi resmen kim görünüyorsa bununla muhatap olunur.

Özetle

• Dükkan evlilik süresince açıldıysa, ortak edinilmiş mal sayılır ve değerinin yarısı diğer eşe aittir.
• Anneniz “ben anlamam, sadece ismimi kullandı” diyerek yasal yükümlülükten kurtulamaz; ancak işin işleyişi, muvazaa iddiası varsa delil sunulabilir.
• Babanız, maddi veya hukuki olarak zor durumda kalmamak için işletmenin mali geçmişini ve sahiplik ilişkisini gerçekçi biçimde belgelemeli, gerektiğinde avukat desteği almalıdır.

Her iki tarafın da bu karmaşık hukuki konuda bir aile hukuku avukatından profesyonel destek alması büyük fayda sağlar. Size ve ailenize sürecin adil, şeffaf ve hızlı atlatılmasını dilerim.

Sorunuz olursa tekrar yardımcı olabilirim.

.