Davacı vekili neden bakanlık muhabere dosyasını ister?

Merhaba,

Sorularınızı üç ana başlıkta, güncel mevzuat ve uygulamalar doğrultusunda detaylı şekilde yanıtlıyorum.

1. Davacı vekili bir avukat, mahkemeden bakanlık muhabere dosyasını neden ister, bu dosyada ne bulunur?

Bakanlık muhabere dosyası, adli sürece ilişkin olarak Adalet Bakanlığı, mahkemeler ya da savcılıklar arasında yapılan resmi yazışmaları ve bu yazışmalara ilişkin belgeleri içerir. Özellikle tarafları ilgilendiren geçmiş işlemler, yürütülen soruşturmalar, taraf hakkında açılmış olan koruma, vesayet, kısıtlama gibi işlemlerle ilgili bakanlıktan bilgi, yazı, karar istenir. Avukat, dava dosyasında sıklıkla tarafların ehliyet durumu, önceki sağlık değerlendirmeleri, hüküm kesinleşme bilgisi gibi resmi belgeye ihtiyaç duyulan hususlar için bu dosyanın celbini talep edebilir.

Bakanlık muhabere dosyasında genellikle şunlar bulunur:

• Taraflar hakkında bakanlık/müdürlükler tarafından yapılan araştırma raporları,
• Resmi yazışmalar,
• Mahkeme talimatları ve cevapları,
• Sağlık kurulu raporları, adli tıp raporları,
• Kanun yararına bozma başvuruları ve diğer adli kayıtlar.

2. Rızanız olmadan Sağlık Bakanlığı’ndan ilaç kullanım bilgisi istenebilir mi?

Türk hukukunda kişisel sağlık verileri, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na (KVKK) tabidir ve temel kural olarak kişinin açık rızası olmadan paylaşılamaz. Ancak; tarafı olduğunuz bir davada, kişiliğinizin veya ehliyetinizin araştırılması için, mahkeme tarafından ilgili kurumlardan (örneğin Sağlık Bakanlığı veya hastaneler) bilgi ve belge talep edilebilir. Bu tür talepler genellikle tıbbi ehliyet (kısıtlama, vesayet, velayet vs.) veya sağlık durumunuzun dava ile doğrudan ilgisini ispat amacı taşır.

Ancak, psikiyatri/psikoloji raporu olmamasına rağmen sadece ilaç bilginizden hareketle “psikiyatri hastası” şeklinde tanımlayıcı ithamlar yapılması kişilik haklarını ve masumiyet karinesini zedeler. Mahkemenin, sağlık verilerinizi ancak ilgili, ölçülü, bağlayıcı raporlar ve sağlık kurulu kararıyla değerlendirmesi gerekir.

3. Psikiyatri hastası olmaksızın kısıtlanmaya gerekçe gösterilmesi ve tazminat talebi

Sadece ilaç kullandığınız (raporlu ilaçlar dahi olsa) gerekçesiyle raporsuz bir şekilde psikiyatri hastası olarak değerlendirilip kısıtlama davası açılması veya mahkemede bu şekilde itham altında bırakılmanız, kişilik haklarınızın ihlali anlamına gelebilir. Çünkü yasal kısıtlama için mutlaka sağlık kurulu raporu ya da mahkemenin resmi bilirkişi raporuna dayanması gerekir.

Mahkemede davacı vekili veya başka bir taraf, sizi haksız, mesnetsiz şekilde “psikiyatri hastasıdır, kısıtlanmalıdır” şeklinde itham ederse, bu itham mahkeme kayıtlarında geçer ve gerçek dışı, şeref ve haysiyetinizi zedeleyici nitelikte ise Türk Medeni Kanunu’na ve Türk Borçlar Kanunu’na göre kişilik haklarınızın ihlali gerekçesiyle maddi ve manevi tazminat davası açma hakkınız doğabilir.

Tazminat davası açabilmeniz için:

• Gerçeğe aykırı veya dayanaksız şekilde itibarınızı zedeleyici ithamlarda bulunulmuş olmalı,
• Bu ithamların mahkeme kayıtlarına geçmiş olması,
• İtibarınızın zedelenmesi, psikolojik rahatsızlık, sosyal çevrede zarar gibi zararlar oluşmalı.

Eğer, mahkemede herhangi bir geçerli sağlık raporu olmaksızın sırf ilaç kullandığınız gerekçesiyle haksız itham ve isnat yapılmışsa, kişilik haklarınızın ihlal edildiği, özellikle karar gerekçelerinde de bu ifadeler geçiyorsa tazminat davası açabilirsiniz.

Sonuç ve Tavsiye

• Hakimin, “bu davayı vasi olmadan nasıl aldın” dememesi bir eksikliktir.
• Sağlıkla ilgili bilgileriniz ortada bir mahkeme kararı ve usuli gerekçe olmadan toplanamaz, açıklanamaz.
• Haksız isnat halinde ise bölgenizdeki bir avukatla görüştükten sonra kesin delillerle birlikte maddi ve/veya manevi tazminat talebinde bulunabilirsiniz.
• Mutlaka yaşanan tüm süreci, yazılı belge, karara geçmiş ifadeleri, varsa tanık beyanlarınızı uzman bir avukata gösteriniz.

Size yardımcı olabileceğim başka bir hukuki konu varsa tekrar yazabilirsiniz. Sağlık dilerim.