Nisbi geçit hakkı: Park ve tarımsal kullanımın hukuku?

Merhaba,

Geçit hakkı ile ilgili sorunuz, Türkiye'deki uygulama ve Yargıtay kararları ışığında oldukça sık karşılaşılan ve bazen yanlış anlaşılan bir konuyu gündeme getiriyor. Aşağıda güncel mevzuat ve uygulamaya göre detaylı hukuki açıklamayı bulabilirsiniz.

Geçit Hakkı Nedir ve Sınırları Nelerdir?

Geçit hakkı, Türk Medeni Kanunu’nun 747. maddesine göre, taşınmaz sahibinin, genel yola çıkmak için komşu taşınmaz üzerinden geçiş hakkı elde etmesidir. Geçit hakkı “irtifak hakkı” olarak tapuya tescil edilir ve yalnızca geçiş amacıyla kullanılabilir.

Bu hakkın kapsamı ve sınırları mahkeme kararında açık şekilde belirlenir. Mahkeme, mevcut yolun dar olan kısmını 3 metreye tamamlayarak ve toplamda 6,55 m²’lik alanda geçit hakkı tesis etmiştir. Bu alan, komşunuzun kendi taşınmazında “geçiş amacıyla kullanabileceği” bir koridor anlamına gelir. Taşınmazın, geçit hakkı tesis edilen kısmı “yol” gibi düşünülmelidir.

Geçit Hakkı Amacı Dışında Kullanılabilir mi?

Geçit hakkı “yalnızca geçiş ve ulaşım” amacıyla kullanılabilir. Yani:

• Aracın, traktörün veya başka bir taşıtın geçişi,
• Yaya geçişi,
• Evin veya tarla gibi taşınmazın ulaşımı gibi amaçlarla kullanılabilir.

Ancak;

• Geçit hakkı üzerinde araç park etmek,
• Malzeme depolamak, tarımsal ekipman veya ürün istiflemek,
• Başka türden ticari veya özel kullanımlar yapmak,

kesinlikle geçit hakkı kapsamına girmez ve Yargıtay uygulamalarında “amacı dışında kullanım” olarak geçit hakkını ihlal sayılır.

Komşunuzun “6,55 m² artık bana aittir, istediğim gibi kullanırım” demesi yanlıştır. Sadece “geçmek” hakkına sahiptir; geçit hakkı bir alanı alıp dilediğince kullanmak veya kamuya açık bir yol yaratmak anlamına gelmez.

Ne Yapılabilir? / Hikuki Yol

Siz, geçit hakkının amacı dışında kullanıldığını noterden ihtar ile bildirmişsiniz. Bu çok doğru bir adım.

Buna rağmen komşunuz amacı dışında kullanıma devam ederse:

1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nde “Geçit Hakkının Amaç Dışında Kullanımının Önlenmesi” davası açabilirsiniz.
2. Mahkeme, amacı dışında kullanımın tespiti halinde, davalıyı bu kullanımı durdurmaya/hakkı amacına uygun kullanamaya mahkum eder.
3. Amacı dışında kullanım devam ederse, icra yoluna başvurabilirsiniz.

Yargıtay kararları da bu konuda çok nettir: Geçit hakkı, farklı bir amaçla (ör. park, depolama, ekipman bırakma vs.) kullanılamaz; aksi şekilde kullanım “irtifak hakkı ihlali”dir ve sonlandırılması gerekir.

Sonuç

• Sadece geçiş hakkı vardır; park veya istif için kullanılamaz.
• Bu tür ihlaller dava konusu olabilir.
• Davayı açmadan önce ihtar süreciniz çok yerindedir; şimdi adli süreç ile ihlalin engellenmesini sağlayabilirsiniz.

Davanın açılması ve süreçle ilgili ek sorularınız olursa, daha detaylı yol haritası paylaşabilirim. Elinizdeki belge ve ihtarları saklamanız, dava sürecinde lehinize olacaktır.

Saygılarımla, Avukatistan