Geçit hakkı kullanımıyla tarlamı geri alabilir miyim?

Merhaba,

Sorduğunuz konu, Türk Medeni Kanunu’nda “geçit hakkı” ve bu hakkın kötüye kullanılması durumunda izlenebilecek hukuki yollar ile ilgilidir. Araştırmalarım sonucunda en güncel ve doğru bilgilere ulaştım. Şimdi detaylı olarak açıklamak isterim:

Geçit Hakkı Nedir ve Ne Zaman Kaldırılır?

Geçit hakkı, bir taşınmazın (örneğin arka tarafta kalan bir tarla ya da bahçe) genel yola çıkışı olmadığında veya yola doğrudan ulaşamıyorsa komşu taşınmaz üzerinden geçiş sağlamak için tesis edilen, tapuya tescil edilen bir irtifak hakkıdır.

Geçit hakkı, ancak kamu yoluna ulaşma zorunluluğu varsa ve başka çözüm yoksa tesis edilebilir. Kullanım amacı sadece “kendi tarlasına ulaşmak” olmalı, ticari veya başka amaçlarla (örneğin büyük bir kaçak ev yapmak, bu ev için inşaat malzemesi taşımak) kullanılması “kötüye kullanım” olarak değerlendirilir.

Kötüye Kullanım ve Geçit Hakkının Kaldırılması

Geçit hakkı, hakkın tesis edildiği amaç dışında veya amacını aşacak şekilde kullanılırsa taşınmaz malikinin (yani sizin) Sulh Hukuk Mahkemesi'nde “geçit hakkının kaldırılması davası” açma hakkı vardır.

Özellikle:

• Geçit hakkının amacına uygun olmayacak şekilde kullanılması (ör. tarla/bahçe için değil de konut veya yasa dışı bir inşaatın lojistiği için kullanılması),
• Geçit yolunun olması gerekenden geniş/yoğun şekilde kullanılması,
• Ticari veya sürekli ağır tonajlı araçlarla taşınma yapılması,
• Kaçak yapılaşma faaliyetleri,

gibi durumlar “kötüye kullanım” olarak görülür.

Tarlanın Geri Alınması Mümkün mü?

Geçit hakkının kaldırılması ve kötüye kullanım iddiasıyla dava açabilirsiniz. Ancak burada “tarlanın size iadesi” değil, esasen; geçit hakkının kaldırılması veya kısıtlanması (yani hakkın iptali veya sınırlandırılması) talep edilir.

Mahkemeye başvururken;

• Tarlanızda yapılan kaçak yapıların (evin), geçit hakkının tesis amacını aştığını,
• Hakkın asıl kullanılma sebebinin dışında ve fazla şekilde kullanıldığını,
• Tarlanızın tarımsal amaç dışı yoğun olarak kullanıldığı/zarar gördüğü,
• Hak sahibinin bu hakkı gerçek ihtiyacın çok ötesinde keyfi kullandığını,

belgeler ve mümkünse fotoğraflar ile sunmanız gereklidir.

Mahkeme, eğer bu noktaların var olduğunu tespit ederse:

• Geçit hakkını tamamen kaldırabilir,
• Ya da gerekirse daha dar şekilde (örneğin sadece tarımsal faaliyetlerde kullanılacak şekilde) sınırlandırabilir.

Dikkat Etmeniz Gerekenler

• Dava açmadan önce olayın detaylarını net şekilde belgeleyin.
• Bilirkişi ve keşif mahkemede çok önemlidir, durumun net olarak anlatılması gereklidir.
• Kaçak yapı ve ruhsatsız inşaat ayrı bir suçtur, ilgili Belediye’ye şikâyette de bulunmalısınız. Belediye de kaçak yapıyı mühürleyebilir/yıktırabilir.
• Eğer dava açacaksanız, olay tarihinden itibaren mümkün olduğunca kısa süre içinde (1 yıl içinde) hareket edin, çünkü kötüye kullanıma dayalı talepler için makul bir süre öngörülmektedir.

Sonuç

Sonuç olarak, geçit hakkı kötüye kullanılıyorsa ve ana amacın dışına çıkılmışsa mahkemeden geçit hakkının kaldırılmasını veya daraltılmasını talep edebilirsiniz. Eğer dava açılır ve haklılığınız tespit edilirse, tarlanız üzerinden kaçak eve geçiş hakkı kaldırılabilir veya sınırlandırılabilir. Ancak tarlanın tamamen “sahipliğinin iadesi” değil, üzerindeki irtifakın kaldırılması ve bağımsız olarak belediyeye kaçak yapı şikayeti mümkündür.

Dava açmadan önce mutlaka bir avukatla dosyanızın detaylarını paylaşmanızı öneririm.

Sorunuz olursa yardımcı olmaya devam edebilirim. Geçmiş olsun.