İşyeri devrinde işçilik alacaklarından kim sorumludur?
Merhaba, sahibi olduğum işyerini 01/05/2026 tarihi itibarıyla imzaladığımız "İşyeri Devir Sözleşmesi" ile yeni sahibine devrettim. Sözleşmede işçi hakları, sorumluluklar ve ödemelerle ilgili maddeler özetle şu şekildedir: Madde 5.3: "Devir tarihinden önce doğmuş olmakla birlikte, devir tarihinden sonra muaccel hale gelen her türlü borçtan, tazminattan, işçilik alacaklarından, iş kazası ve meslek hastalığından doğabilecek tazminatlar ile SGK primi, vergi borcu, idari para cezası ve benzeri tüm yükümlülüklerden devreden, kendi çalışma dönemine isabet eden oranda ferileriyle birlikte nihai olarak sorumludur." Madde 5.4: "Devralanın devirden önceki döneme denk gelen kısım için ödeme yapması veya müteselsil sorumluluk gerektiren ödemeyi tek başına yapması halinde; ödediği tüm bedeli faizi ve ferileriyle devredene rücu hakkı ve işyeri devri için ödenecek bedelden mahsup etme hakkı saklıdır." Bu maddeler doğrultusunda sormak istediğim hususlar şunlardır: 1. Devir tarihinden sonra mevcut işçilerden biri geçmiş döneme ait kıdem tazminatı, ihbar tazminatı veya fazla mesai alacakları için dava açarsa, devreden eski işveren olarak mali sorumluluğum ne olur? 2. Sözleşmede geçen "nihai olarak sorumludur" ve "rücu hakkı" ifadeleri nedeniyle, yeni sahibin işçiye ödemek zorunda kalacağı tutarları benden dava veya icra yoluyla geri alma hakkı kesin olarak doğar mı? 3. Madde 5.4’teki "işyeri devri için ödenecek bedelden mahsup etme hakkı" ifadesi nedeniyle endişeliyim. Devir bedelinin henüz ödenmemiş taksitleri ve çekleri bulunmaktadır. Yeni sahip, bir işçinin açtığı veya açacağını ileri sürdüğü dava ya da tazminat taleplerini gerekçe göstererek bana olan borçlarından tek taraflı olarak kesinti/mahsup yapabilir mi? 4. Bu sözleşme metni beni geçmişe dönük ve ucu açık büyük bir mali risk altında bırakır mı? Eğer böyle bir risk varsa, bu riski tamamen ortadan kaldırmak veya üst sınır getirmek için yeni sahiple nasıl bir ek protokol imzalamalıyım? Nasıl bir yol izlememi tavsiye edersiniz?
Cevaplar
Merhaba. İşyeri devrinde işçiye karşı sorumluluk, sözleşmedeki maddelerden bağımsız olarak öncelikle 4857 sayılı İş Kanunu m.6 ve kıdem tazminatı yönünden 1475 sayılı Kanun m.14 (hâlen yürürlükte) çerçevesinde belirlenir.
1) İşçi devirden sonra geçmiş dönem alacakları için dava açarsa sizin sorumluluğunuz
2) “Nihai sorumluluk” ve “rücu” sizde kesin/doğrudan borç doğurur mu?
Bu ifadeler işçiye karşı değil, siz ve devralan arasındaki iç ilişkiyi düzenler. Devralan, işçiye (veya SGK’ya) ödeme yapmak zorunda kalır ve bu ödeme sizin döneminize isabet eden bir borç ise, sözleşmedeki rücu maddesine dayanarak sizden talep edebilir; ancak “kesin ve otomatik” şekilde değil, uyuşmazlık halinde ispat ve gerektiğinde dava/icra süreciyle.
3) Devralan, taksit/çeklerden tek taraflı mahsup yapabilir mi?
Tek taraflı mahsup/takas için kural olarak karşılıklı alacakların muaccel olması gerekir; “işçi dava açacağını söyledi”, “dava var” gibi henüz kesinleşmemiş/tartışmalı iddialar takasa elverişli olmayabilir. Pratikte devralan yine de ödeme durdurmaya/kesinti yapmaya kalkarsa, bu kez siz alacak (bedel) tahsili ve/veya çek özelinde ayrıca hukuki yollarla karşılık verirsiniz; bu nedenle protokolle mekanizmayı netleştirmek önemlidir.
4) Sözleşme sizi ucu açık riske sokar mı, nasıl sınırlandırılır?
Evet, özellikle kıdem tazminatında 2 yıllık sınır olmadığı için “nihai sorumluluk” dili, yıllar sonra gelen kıdem taleplerinde devralanın size rücu iddiasını büyütebilir. Riski azaltmak için ek protokolde (i) üst sınır (cap), (ii) süre sınırı (ör. devirden itibaren X yıl içinde bildirim/ talep şartı), (iii) rücu için kesinleşmiş karar veya fiilen yapılmış ödeme ve belge ibrazı şartı, (iv) “mahsup”un ancak muaccel ve belirli alacak için ve yazılı mutabakatla yapılabileceği, (v) mümkünse çek/taksitlerin bir kısmı için emanet/teminat (escrow/ bloke) gibi bir mekanizma düzenlenmesini öneririm.