Vasiyetnamenin iptali ve saklı pay davası açılır mı?

Merhaba, anlattığınız tabloda “vasiyetnamenin iptali” tek başına çoğu zaman doğru araç olmaz; genellikle saklı pay (tenkis) ve taşınmaz devri varsa muris muvazaası (tapu iptal–tescil) birlikte değerlendirilir. Ön koşul şudur: Bu davalar kural olarak babanızın vefatından sonra (miras açılınca) ve vasiyetname Sulh Hukuk’ta açılıp ilgililere tebliğ edilince pratik olarak gündeme gelir.

1) Vasiyetnamenin iptali mümkün mü?

Vasiyetnamenin iptali ancak kanunda sayılan sebeplerle istenebilir: mirasbırakanın vasiyet anında ayırt etme gücünün bulunmaması, yanılma/aldatma/korkutma/zorlama, içeriğin hukuka veya ahlaka aykırı olması ya da şekil şartlarına uyulmaması gibi nedenler (TMK m.557). “Kız çocuklarından mal kaçırma” iddiası, tek başına vasiyetnamenin iptali sebebi değildir; fakat irade sakatlığı veya ehliyetsizlikle bağlantı kurulabiliyorsa iptal davasına dayanak olabilir.

İptal davasında süreler önemlidir: öğrenmeden itibaren 1 yıl ve vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren her hâlde 10 yıl gibi hak düşürücü süreler vardır (TMK m.559).

2) Saklı payınızı isteyebilir misiniz? (Tenkis)

Çocuklar mirasbırakanın saklı paylı mirasçısıdır ve mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü aşan vasiyet/bağışlar saklı payı zedeliyorsa tenkis istenir (TMK m.506 ve devamı). Tenkis davası için de 1 yıl (öğrenme) ve 10 yıl (vasiyet açılması veya mirasın açılması) hak düşürücü süreleri vardır (TMK m.571).

3) Tapulu arsaların devri: Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) davası

Babanız taşınmazları torunlara tapuda “satış” gibi gösterip gerçekte bağış yaptıysa ve amaç mirasçıları (örneğin kız çocuklarını) miras hakkından yoksun bırakmak ise, Yargıtay’ın yerleşik içtihadı ve 01.04.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı çizgisinde muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil davası açılabilir. Bu davalarda uygulamada kural olarak “zamanaşımı yoktur” denilse de, somut olayda TMK m.1023 (tapu siciline güven), iyi niyetli 3. kişiler ve hakkın kötüye kullanılması itirazları sonucu etkileyebilir.

4) 500.000 EUR dükkân alımı

Dükkân torun adına alındıysa; paranın babanızdan çıktığı, bunun karşılıksız kazandırma olduğu ve saklı payı zedelediği ispatlanabiliyorsa, olayın yapısına göre tenkis (ve bazı kurgularda muvazaa/tapu iptal) tartışılır. Burada banka hareketleri, ödeme belgeleri, satış bedeli ile gerçek değer arasındaki fark, tarafların ekonomik durumu gibi deliller kritik olur.

Açılabilecek dava türlerini tek başlıkta toplarsak:

• Vasiyetnamenin iptali (TMK 557-559)
• Tenkis davası (saklı payın iadesi) (TMK 560-571)
• Muris muvazaası nedeniyle tapu iptal ve tescil (taşınmaz devri için)
• Gerekirse terekedeki aktif/pasifin tespiti için tereke tespiti ve delil tespiti işlemleri

Son olarak iki bilgi netleşirse yol haritası çok netleşir:

• Babanız vefat etti mi? Etti ise vefat tarihi nedir ve vasiyetname Sulh Hukuk’ta açılıp tebliğ edildi mi?
• Arsa/dükkan işlemleri tapuda satış mı bağış mı görünüyor; satış ise bedeller gerçekten ödendi mi (banka kaydı var mı)?