Yurt dışı doğumda soyadı hatası için dava açılır mı?
Anne ve baba Türk vatandaşı ve evli iken yurt dışında doğan, 18 yaşından büyük kızlarımın soybağına bağlı vatandaşlık veya tescil işlemleri, benim ve babalarının soyadlarındaki yazım hataları nedeniyle konsolosluk tarafından işleme alınmadı. Konsolosluk, dava açmanın daha uygun olabileceğini belirtti. Bu durumda açılacak davanın kazanılma ihtimali nedir ve hangi tür dava açılması gerekir? Bu konuda uzman bir avukattan destek almam gerekir mi?
Cevaplar
Merhaba. Anlattığınız tablo, “vatandaşlık kazanımı”ndan çok nüfus kayıtlarının/kimlik bilgilerinin tescil ve düzeltme boyutunda bir sorun. Evlilik birliği içinde Türk anne veya babadan yurt dışında doğan çocuk doğumla Türk vatandaşıdır; ancak sistemde tescil yapılabilmesi için kimlik bilgilerinin belgeyle birebir örtüşmesi gerekir.
Konsolosluğun “dava daha uygun” demesinin nedeni genellikle şudur: Eğer sizde ve babada görünen soyadı yazım farkı “maddi hata” gibi idarece düzeltilebilir sınırı aşıyor ya da dayanak belgelere rağmen sistemde düzeltme yapılamıyorsa, mahkeme kararı istenir. Türk Medeni Kanunu’nda kişisel durum sicilindeki kayıtların kural olarak mahkeme kararı olmadan düzeltilemeyeceği kabul edilir. 5490 sayılı Kanun da “dayanak belgesine rağmen hatalı/eksik tescil” hallerini “maddi hata” olarak tanımlar.
Hangi dava açılır?
Sizin olayınızda tipik yol “nüfus kaydının düzeltilmesi (ad/soyad tashihi)” davasıdır. Uygulamada bu davalar Asliye Hukuk Mahkemesinde, nüfus müdürlüğü hasım gösterilerek açılır (çekişmesiz yargı niteliğiyle yürütüldüğü de kabul edilir). Mahkemeden, siz ve/veya baba yönünden soyadındaki yazımın dayanak belgelere uygun şekilde düzeltilmesi istenir; karar kesinleşince konsolosluk/nüfus idaresi tescili yapar.
Kazanma ihtimali nedir?
Sadece “yazım hatası/harf farkı/transliterasyon” gibi bir durum varsa ve şu belgeler birbirini tutuyorsa başarı ihtimali genellikle yüksektir: yabancı doğum belgesi (apostil/şerh ve tercüme), anne-baba evlilik belgesi, sizin ve babanın kimlik/nüfus kayıt örnekleri ve çocukların doğum kayıtları. Yurt dışı doğum bildirimlerinin dış temsilciliklere yapılabildiği, ayrıca bildirimin yapılamadığı hallerde Türkiye’de nüfus müdürlüğüne belgeyle başvurulabildiği de düzenlenmiştir.
Avukat gerekir mi?
Zorunlu değil; ancak dosyada yabancı belge, apostil-tercüme-usule uygunluk, doğru talep (kimlerin kaydı önce düzeltilecek) ve yetkili mahkeme seçimi kritik olduğu için, özellikle yurt dışı evraklı nüfus davaları yapan bir avukatla ilerlemek pratikte süreyi ve ret riskini azaltır.