Eş Adına Kayıtlı Dairede Çocuğun Miras Hakkı Var mı?

Merhaba, anlattığınız tabloda (2013 evlilik, 2018’de alınan ve tamamı eşiniz adına tescilli daire) çocuğunuzun, siz vefat ettiğinizde bu daireye doğrudan “miras” yoluyla ortak olması kural olarak olmaz; çünkü taşınmaz eşinizin malvarlığındadır. Ancak bu, çocuğunuzun hiçbir şekilde hak ileri süremeyeceği anlamına gelmez.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde (yasal rejim) evlilik devam ederken edinilen mallar “edinilmiş mal” sayılır (TMK m.202, 218-219). Siz vefat ettiğinizde mal rejimi sona erer ve tasfiye yapılır; bu tasfiyede “artık değere katılma” gereği her eş veya mirasçıları, diğer eşin artık değerinin yarısı üzerinde hak sahibi olur (TMK m.236). Yani 2018’deki daire eşinizin edinilmiş malı kabul edilirse, sizin terekenize “daireye ilişkin katılma alacağı” (parasal alacak) girebilir ve bu alacağı mirasçılarınız (önceki evliliğinizden çocuğunuz dahil) eşinizden talep edebilir.

Çocuğunuzu tamamen “hak iddia edemez” hale getirmek çoğu durumda mümkün değildir; çünkü altsoy (çocuk) yasal mirasçıdır (TMK m.495) ve sağ kalan eş de altsoy ile birlikte mirasçı olursa terekenin 1/4’ünü alır; kalan 3/4 çocuklar arasında paylaşılır (TMK m.499). Ayrıca saklı pay kuralları nedeniyle, çocuğun payını ancak kanunun izin verdiği ölçüde sınırlayabilirsiniz (TMK m.505-506).

Bugünden yapılabilecekler (en uygulanabilir yol haritası):

• Noterde mal rejimi sözleşmesi yaparak bundan sonrası için mal ayrılığına geçebilirsiniz (TMK m.203-205). Bu, ileride edinilecek mallarda katılma alacağı doğmasını azaltır; fakat genellikle geçmişte edinilen (2018 dairesi gibi) değerler bakımından riski tamamen sıfırlamaz.
• Mal rejimi sözleşmesiyle katılma oranını/katılmayı farklı düzenlemek teorik olarak mümkündür; ancak kanun, ortak olmayan çocukların saklı payının zedelenemeyeceğini açıkça söyler (TMK m.237). Bu yüzden “çocuk hiçbir şey isteyemesin” hedefi, tek başına sözleşmeyle güvenli biçimde sağlanamaz.
• Vasiyet/miras sözleşmesiyle eşinizi koruyacak düzenleme yapılabilir; fakat saklı pay sınırı nedeniyle çocuğu sebepsiz tamamen mirastan çıkaramazsınız (TMK m.510 vd. ancak sınırlı sebeplerle).

Net sonucu belirleyen kritik nokta şudur: 2018’deki daire bedelinin kaynağı gerçekten “edinilmiş mal” mı, yoksa eşinizin kişisel malı (ör. miras/bağış) mı? Kişisel mal ispatlanabilirse katılma alacağı hesabı önemli ölçüde değişebilir (TMK m.220).

• Dairenin alımında eşinizin miras/bağış gibi kişisel para kaynağı var mıydı, yoksa tamamen maaş/aile geliri mi kullanıldı?
• Evlilikte şu an yürürlükteki mal rejiminiz için daha önce noterde herhangi bir mal rejimi sözleşmesi yaptınız mı?