Annemin Tapulu Arazisine Yapılan Ev İçin Dava Açılır mı?
Annemin tapulu taşınmazına kardeşim bir ev yaptırdı. Daha sonra annemden tapuyu kendisine devretmesini istedi, ancak annem kabul etmedi ve taşınmazı bana sattı. Satış bedelini ödediğime dair banka dekontum var. Kardeşim, annem vefat ettikten sonra beni mahkemeye vereceğini söylüyor. Bu durumda kardeşim bana karşı dava açabilir mi, açarsa hak talep edebilir mi?
Cevaplar
Merhaba. Anlattığınız tabloda kardeşiniz dava açabilir, ancak her açılan dava “mutlaka hak kazanır” anlamına gelmez; hangi hukuki sebebe dayanacağı sonucu belirler.
Önce “ev yaptırdı” kısmı: Tapulu taşınmazda kural olarak arsa (taşınmaz) kime aitse üzerindeki yapı da ona aittir (yapı bütünleyici parça sayılır). Yapıyı yapan kişi, şartları varsa arsa malikine karşı bazı taleplerde bulunabilir. Türk Medeni Kanunu’nda; malzemenin sökülüp alınması (m.722), sökülmezse uygun tazminat (m.723) ve çok istisnai olarak temliken tescil (m.724: iyi niyet + yapının değerinin açıkça arsa değerinden fazla olması + uygun bedel) düzenlenmiştir. Kardeşiniz taşınmazın annenize ait olduğunu bilerek inşa ettiyse, uygulamada “iyi niyet” şartı genellikle oluşmaz; bu durumda m.724 ile tapuyu üstüne alma ihtimali zayıflar. Buna rağmen, somut olaya göre tazminat/sebepsiz zenginleşme tartışması gündeme gelebilir (özellikle annenizin açık rızasıyla yaptırdıysa).
“Asıl risk” anneniz vefat edince mirasçı sıfatıyla açabileceği davalardır:
Muris muvazaası (mirastan mal kaçırma) nedeniyle tapu iptali ve tescil davası: Kardeşiniz, annenizin size yaptığı satışın gerçekte bağış olduğunu ve mirasçılardan mal kaçırma amacı bulunduğunu iddia edebilir. Bu tür davalar uygulamada 01.04.1974 tarihli 1/2 sayılı İBK çerçevesinde değerlendirilir. Sizin açınızdan banka dekontu çok güçlü bir savunmadır; ayrıca satış bedelinin rayice yakın olması, ödemenin gerçekten yapılması, annenizin satış ihtiyacı gibi olgular muvazaa iddiasını zayıflatır.
Tenkis davası (saklı pay ihlali) ihtimali: Satış gerçek bile olsa, kardeşiniz saklı payının zedelendiğini ileri sürerek tenkis isteyebilir. Bu davada süreler önemlidir: saklı payın zedelendiğini öğrenmeden itibaren 1 yıl ve her hâlde mirasın açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.
Pratikte hazırlık olarak; satış bedeline ilişkin tüm banka kayıtlarını, tapu işlem evrakını, mümkünse taşınmazın devir tarihindeki rayiç/emsal değerlerini ve annenizin satış gerekçesini destekleyen delilleri (ör. borç/sağlık gideri) saklayın.