Anlaşmalı boşanmada mal paylaşımına itiraz edilir mi?

Merhaba. Evet, bazı durumlarda anlaşmalı boşanmadan sonra mal paylaşımına ilişkin kısma itiraz/geri dönüş mümkün olabilir; bazı durumlarda ise protokol ve mahkeme kararı nedeniyle artık mümkün olmaz. Kritik olan, protokolde ne yazdığı ve bunun boşanma hükmüne nasıl yansıdığıdır.

Anlaşmalı boşanma TMK m.166/3’e göre hakimin tarafları bizzat dinlemesi ve mali sonuçlar konusundaki düzenlemeyi uygun bulmasıyla karara bağlanır.

1) Protokolde “mal paylaşımı/tasfiye” açık ve net yapıldıysa (feragat/sulh) Protokolde mal rejimi tasfiyesi açıkça düzenlenmişse (örneğin belirli mallar sayılıp paylaştırılmışsa ya da “katılma alacağı/değer artış payı dâhil tüm mal rejimi alacaklarından feragat” gibi kuşkuya yer bırakmayan ifadeler varsa) ve bu düzenleme mahkemece kabul edilip hükme esas alınmışsa, sonradan aynı mali haklar için dava açmanız genellikle feragat/kesin hüküm etkisine takılır. HMK m.311, feragat ve kabulün kesin hüküm gibi sonuç doğurduğunu söyler. Ayrıca Yargıtay uygulamasında, usulüne uygun tasfiye/feragat varsa yeniden tasfiye istenemeyeceği kabul ediliyor.

Buna rağmen ancak şu gibi istisnalarla “sonradan itiraz” gündeme gelebilir: hile, ikrah, ağır yanılma (hata), gabin, ehliyetsizlik gibi irade sakatlığı/ geçersizlik halleri (somut delille).

2. Protokolde genel-geçer bir cümle varsa veya hükme yansımadıysa Sadece “malvarlığı talebim yoktur / mal talebi yoktur” gibi genel ifadeler, her zaman mal rejimi tasfiyesi hakkını otomatik bitirmeyebilir. Yargıtay, mal rejimi tasfiyesinin boşanmanın fer’isi olmadığını; protokoldeki düzenlemenin duruşmada beyan edilmemesi, hükümde tasfiyeye ilişkin bir karar bulunmaması gibi hallerde “tasfiye oldu” denemeyeceğini vurguluyor. Benzer şekilde, genel ibarelerin tüm mal rejimi alacaklarını kapsadığının kabulü her olayda mümkün görülmeyebiliyor. Bu durumda, boşanma kesinleştikten sonra ayrı bir “mal rejiminin tasfiyesi” davası açılabilir.

Süre (zamanaşımı) açısından: Mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihten geçerli olmak üzere sona erer (TMK m.225). Tasfiye alacaklarında TMK’da özel süre olmadığından, uygulamada çoğunlukla TBK m.146’daki 10 yıllık genel zamanaşımı dikkate alınır; başlangıç tarihi somut olaya göre tartışmalı olabildiği için gecikmeden hareket etmek doğru olur.

• Protokolde mal paylaşımı maddesi tam olarak nasıl yazıyor (mallar tek tek mi sayıldı, yoksa “talebim yoktur” gibi genel mi)?
• Boşanma kararının gerekçeli hükmünde protokol “onaylandı/aynen kabul edildi” şeklinde ve mal rejimi hakkında ayrıca bir hüküm var mı?