Gizlilik sözleşmesi varken yeni iş ortağıyla çalışılabilir mi?

Question

X işletmesine yeni bir iş ortağı önermeyi planlıyorum; ancak hâlihazırda birlikte çalıştıkları kişilerle ilgili bilgiye sahip değilim. X şirketi mevcut iş ortaklarıyla gizlilik veya benzeri bir sözleşme yapmış olsa bile, bu sözleşmeleri “aştırmanın” ya da feshe zorlayarak yeni kişiyle iş yapmalarını sağlamanın kanunen bir yolu var mıdır?

Not: Aciliyeti olmayan, pazarlama açısından merak ettiğim bir konudur.

Avukatistan · Answer

Merhaba. Bir işletmenin hâlihazırda çalıştığı kişi/şirketle “gizli anlaşması” (NDA, münhasırlık, rekabet etmeme, belirli süreli hizmet sözleşmesi vb.) olsa bile, üçüncü bir kişinin dışarıdan “o gizli sözleşmeyi feshettirmesi” için genel ve doğrudan bir kanuni yol yoktur. Türkiye’de temel ilke, tarafların yaptığı sözleşmenin bağlayıcı olmasıdır; fesih ancak o sözleşmenin hükümlerine göre (bildirimli fesih, süre bitimi, haklı nedenle fesih gibi) veya tarafların anlaşmasıyla olur. Bu çerçeve sözleşme serbestisi ve borca aykırılığın sonuçları bakımından Türk Borçlar Kanunu tam metni içinde yer alan genel esaslarla değerlendirilir.

Pazarlama açısından kritik çizgi şu: X işletmesine “daha iyi bir alternatif” sunmanız kural olarak serbesttir; ancak mevcut sözleşmeyi ihlal ettirmeye teşvik edecek, karşı tarafın sırlarını temin etmeye/ kullanmaya yönelecek veya yanıltıcı iddialarla kararlarını etkileyecek bir strateji, haksız rekabet ve tazminat riskini doğurabilir. Haksız rekabet hükümleri Türk Ticaret Kanunu tam metni kapsamında değerlendirilir; pratikte “sözleşme bozma”, “ticari sır” ve “aldatıcı pazarlama” başlıkları en çok risk üreten alanlardır.

Hukuken güvenli yaklaşım: “Sözleşmeyi siz bozun” demek yerine, “Sizin mevcut yükümlülüklerinize saygılıyız; uygun tarihte/uygun fesih prosedürüyle yeni döneme teklif verelim” demek.

Buna rağmen, istisnai olarak mevcut sözleşme, rekabeti hukuka aykırı şekilde kısıtlayan bir yapıdaysa (örneğin piyasa paylaşımı/kartel niteliği taşıyan anlaşmalar gibi), bu artık sadece “özel sözleşme” meselesi olmaktan çıkıp rekabet hukuku denetimine konu olabilir. Bu tür yasaklı anlaşmaların genel çerçevesi 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında ele alınır. Ancak burada da sizin “feshettirme” gibi bir kısa yolunuz olmaz; somut olaya göre şikâyet/inceleme süreçleri gündeme gelebilir ve her olay rekabet ihlali sayılmaz.

Siz pazarlama tarafında kalıp riski azaltmak isterseniz, genelde şu pratikler işe yarar:

Teklifinizde “mevcut sözleşmelerinizi ihlal etmeyeceğiz; geçiş ancak sizin uygun fesih/sona erme takviminizle olur” yaklaşımını yazılı hale getirin.
Karşı tarafa, “bu anlaşmayı imzalamaya ve uygulamaya yetkilisiniz, üçüncü kişi haklarını ihlal etmiyorsunuz” şeklinde beyan/taahhüt koyun.
Rakipten bilgi almak yerine, müşteriden “ihtiyaç listesi, performans kriteri, RFP” talep edin; ticari sır görürseniz yazılı olarak reddedin.

İki noktayı netleştirirseniz daha hedefli çerçeve çizebilirim: X işletmesine sunacağınız kişi/şirket, mevcut tedarikçinin doğrudan rakibi mi? Sözünü ettiğiniz “gizli anlaşma” daha çok NDA mı, yoksa münhasırlık/rekabet etmeme gibi çalışmayı sınırlayan bir madde olabileceğini mi düşünüyorsunuz? Ayrıca bu ilişki mal satışı mı, yoksa hizmet/ajans/dağıtım gibi uzun süreli bir model mi?