Engelli kardeş bakımı nedeniyle işten haklı fesih olur mu?
Merhaba, vardiyalı bir işyerinde çalışıyorum. Bu çalışma düzeni artık sağlığımı olumsuz etkiliyor ve işten haklı nedenle ayrılmak istiyorum. Engelli kardeşim var; annem bakmakta zorlanıyor. Bu durumda iş sözleşmemi haklı nedenle feshedip kıdem tazminatı gibi haklarımı alabilir miyim? Haklı fesih için hangi belgeler gerekir ve nasıl bir yol izlemeliyim?
Cevaplar
Merhaba. Engelli kardeşinize bakım ihtiyacı tek başına, 4857 sayılı İş Kanunu m.24 anlamında “haklı nedenle derhal fesih” sebebi olarak açıkça sayılmıyor; bu nedenle yalnızca “ailevi nedenlerle ayrılıyorum” şeklinde bir ayrılış çoğu durumda istifa sayılır ve kıdem tazminatı riske girer. Haklı fesih zemini kurmak için, sizin açınızdan kanundaki sebeplerden birine dayanmak gerekir.
Vardiyalı çalışmanın sağlığınızı bozması yönünden ise haklı fesih mümkün olabilir. İşin/çalışma düzeninin niteliği nedeniyle “işin yapılmasının sağlığınız veya yaşayışınız için tehlikeli hâle gelmesi” durumunda işçi, m.24/I-a kapsamında sözleşmeyi derhal feshedebilir. Burada kritik nokta, bunu sağlık kurulu raporuyla somutlaştırmaktır; Yargıtay uygulamasında da mahkemeler genellikle tam teşekküllü hastaneden rapor alınmasını arıyor.
Kıdem tazminatı bakımından; en az 1 yıllık kıdeminiz varsa ve fesih gerçekten m.24 kapsamına oturuyorsa, 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca kıdem tazminatına hak kazanırsınız (kıdem tazminatının dayanağı hâlen bu maddedir).
Pratik yol haritası ve belgeler
Önce “haklı fesih” yerine uyuşmazlık çıkmasını azaltacak şekilde delil ve süreç kurmanızı öneririm:
Haklı fesihle ayrılışta kural olarak ihbar tazminatı talep edilmez; buna karşılık kıdem, kullanılmayan yıllık izin ücreti, ödenmemiş ücret/fazla mesai gibi alacaklar gündeme gelebilir.
Ödeme yapılmazsa kıdem ve işçilik alacakları için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuk başvurusu gerekir.