Miras ve veraset işlemleri: Ortak daire nasıl paylaşılır?

Merhaba,

Öncelikle başınız sağ olsun. Sorunuz, Türkiye'deki bir taşınmazın iki mirasçı (anneniz ve ABD'de yaşayan, ulaşılamayan oğul) arasında veraset ve paylaşım işlemlerinin nasıl yürütüleceği ve izale-i şüyu (ortaklığın giderilmesi davası) sürecine girilmeden çözüm yolları hakkında. Konuyu güncel mehazlardan detaylıca araştırdım ve aşağıda aşama aşama yanıtladım.

1. Yasal Mirasçılık ve Veraset İlamı Süreci

• Miras bırakan kişi öldüğünde, yasal mirasçıları Türkiye Cumhuriyeti Medeni Kanunu’na göre mirasçı olur. Mirasçılık, ölüm anında otomatik başlar fakat taşınmazda işlem yapmak için “veraset ilamı” (mirasçılık belgesi) alınması şarttır.
• Sulh hukuk mahkemesine ya da notere başvurarak “veraset ilamı” alabildiğiniz gibi, yurt dışında yaşayan mirasçının adına da başvuru yapılabilir. (Oğula ulaşamıyorsanız bilgileri ile başvuruda bulunabilirsiniz.)
• Mahkeme kuruma yazı yazarak nüfus kayıtları üzerinden mirasçıları tespit edecektir. Mirasçılardan birine ulaşılamıyor veya başvuru yapmıyorsa dahi veraset ilamı çıkarılır ve oğlu da paydaş olarak belirtilir.

2. ABD’de Yaşayan, Ulaşılamayan Varisin Durumu

• Oğlu hayattaysa ve yaşayan tek oğul ise, onun miras hakkı kendiliğinden ortaya çıkar.
• Mirasçıya ulaşılamaması, onun mirasçılık hakkının ortadan kaldırmaz, paylaşım ve intikal işlemlerinde adı otomatik olarak yer alır.
• Eğer mirasçı sağ olmasına rağmen işlem yapmıyorsa, devlete veya başka bir kuruma intikal etmez. Bu, genellikle taşınmaz üzerinde fiili bir işlem (satış/devri vs.) yapmak isterseniz sorun olur; çünkü paydaşın rızası gerekir.
• Eğer gerçekten ulaşılamayan bir kişi ise, sulh mahkemesine kayyım atanması için başvuruda bulunulabilir. Kayyım, o kişinin menfaatlerini koruyacak, alınması gerekli resmi işlemleri tamamlayacaktır.

3. Miras Paylaşımı (İzale-i Şüyu Dışındaki Yollar)

• Miras ortaklığı (elbirliği mülkiyeti) devam ettiği sürece bütün mirasçılar birlikte hareket etmek zorundadır. Tek başınıza taşınmazı satamaz, devredemezsiniz.
• ABD’deki mirasçıya ulaşılamıyorsa, ister istemez taşınmaz bu şekilde ortak kalır ve kullanım hakkı da bütün paydaşlarda olur.
• Ortaklığın giderilmesi davası (izale-i şüyu) açmadan çözüm istiyorsanız:
  • Arabuluculuk önerilebilir ama diğer mirasçıya ulaşamıyorsanız bu yapılamaz.
  • Diğer mirasçının payının devredilmesi veya istenmesi mümkün değildir; izale-i şüyu haricinde taşınmazı paylaşmak için ya devir/satış/rıza gerekir ya da mahkemeden kayyım talep edilmesi gündeme gelir.
• Diğer mirasçının payı üzerinde herhangi bir tasarruf yapamazsınız; onun rızası veya kayyımın tasarruf izni olmadan ortaklığı fiilen sona erdiremezsiniz.
• Kayyım atanması çoğunlukla paylaşmalı işlemler için uzun ve bürokratik bir süreçtir; pratikte çoğu kişi bu nedenle izale-i şüyu davasına yönelir.

4. İzale-i Şüyu Davası Dışındaki Çözüm Yolları

• Eğer ABD'deki mirasçıya noterden yetki verme imkanı olursa, onun vekalet verdiği avukat üzerinden çözüm kolaylaşır. Ancak şu durumda iletişim yoksa bu mümkün görünmemekte.
• Yasal olarak, taşınmazın tapuda paylaşımı veya satış için tüm paydaşların izni gerekir.
• Hiçbir şekilde ulaşamıyorsanız, taşınmaz sizde kalır; ancak tasarruf imkanınız sınırlı olur.
• On yılı geçkin süreçlerde (mirasçı ortadan kaybolursa veya öldüyse fakat kayıtlara geçmediyse) gaiplik davası gündeme gelebilir; bu durumda mahkeme onun adına kayyım atar veya gaiplik kararından sonra mirası diğer kanuni varisler alabilir.

5. Sonuç ve Öneri

• Varisler arasında ciddi bir iletişimsizlik veya ulaşılamama söz konusu ise, tek başınıza taşınmazın tamamı üzerinde tam tasarruf hakkı elde edemezsiniz.
• “İzale-i şüyu” haricinde en pratik çözüm, ulaşılamayan oğul için kaymakamlıktan mahkemeye başvuru yaparak kayyım atanmasını talep etmektir. Kayyım atanırsa belli işlemler yapılabilir.
• Tüm bu süreçlerden önce ve özellikle yurt dışı bağlantılı miraslarda, hak kaybına uğramamanız adına bir miras hukuku avukatından spesifik destek almanız çok faydalı olacaktır.

Sıkça Sorulanlar

• Yurt dışındaki mirasçıya ulaşılamıyorsa, paylaşım için kayyım atanması gerekir.
• Taşınmazın ortaklığını herhangi bir varis izale-i şüyu talep ederek mahkeme yoluyla sona erdirebilir.
• Noterde, kayyımla ya da tüm mirasçılarla paylaşım olmadığı sürece satış yapılamaz.

İzale-i şüyu olmadan, mirasçıya ulaşamadığınız sürece bir çözüm bulmak pratikte çok zordur. Kayyım atanması yolu felsefi olarak tek alternatiftir; bunun dışında mülkiyetin paylaşılması oldukça güçtür.

Yardımcı olabilecek başka bir detay veya belge/reçete ihtiyacınız olursa size yardımcı olabilirim.

Saygılarımla.