Satıcının Fatura Kesmemesi Alıcıya Ceza Doğurur mu?
Tamamen kişisel kullanım amacıyla, satıcının web sitesinden havale yoluyla iki farklı zamanda ürün satın aldım ve ürünler tarafıma teslim edildi. Ancak satıcı bu alışverişler için fatura düzenlememiş. Bunu birkaç ay sonra fark ettim. Satıcıyla iletişime geçerek yazılı olarak defalarca fatura talep ettim; ancak sürekli oyalandım ve faturam gönderilmedi. Daha sonra, fatura istiyorsam T.C. kimlik bilgilerimi vermem gerektiğini ve ancak bugünün tarihine ait fatura kesebileceğini söyledi. Tüm yazışmaların ekran görüntüleri elimde mevcut. Havale yaparken satıcının web sitesinde "Açıklama kısmı boş bırakılmalıdır; boş bırakılmadan yapılan havalelerde sipariş oluşturulmayacaktır." ibaresi yer aldığı için açıklama kısmını boş bıraktım. Bu durumda, alışverişe ilişkin faturanın satıcı tarafından kesilmemesi nedeniyle alıcı olarak sonradan herhangi bir hukuki veya idari ceza ile karşılaşır mıyım? Herhangi bir suç ya da ileride doğabilecek yasal yükümlülük söz konusu olur mu? Ayrıca satıcıyı şikâyet etmek zorunda mıyım? Teslimat bilgilerim aradan birkaç ay geçtiği için elimde değil; ancak aldığım ürünler elimde. Bu durum benim açımdan bir sorun oluşturur mu? Denetim yapılması hâlinde alıcı olarak sorumluluğum doğar mı?
Cevaplar
Merhaba, anlattığınız senaryoda kişisel kullanım amaçlı alıcı olarak sonradan “fatura kesilmedi” diye kural olarak size bir suç isnadı çıkması beklenmez; asıl risk ve yükümlülük satıcı tarafındadır.
Vergi mevzuatında fatura, malın teslimi/hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami 7 gün içinde düzenlenmelidir; bu sürede düzenlenmeyen faturalar “hiç düzenlenmemiş sayılır” ve buna bağlı yaptırımlar doğar. Satıcının “ancak bugünün tarihli fatura keserim” demesi de bu açıdan tipik olarak doğru bir yaklaşım değildir; geçmiş teslimi bugün tarihli fatura ile “normalmiş gibi” belgelemesi, satıcı bakımından ayrıca sorun yaratabilir.
Alıcıya ceza çıkar mı? VUK 353/1’de “fatura verilmemesi ve alınmaması” hâlinde hem düzenlemek hem de almak zorunda olanlara özel usulsüzlük cezası öngörülür. Ancak nihai tüketici (vergi mükellefi olmayan, ticari/mesleki amaçla almayan kişi) açısından pratikte ceza riski çok düşüktür. Ayrıca siz faturayı özellikle istemişsiniz; “almamak” gibi bir irade yok, tam tersine satıcının vermemesi var. Bu nedenle size dönük bir idari para cezası ihtimali çok zayıf değerlendirilir.
Bu durum suç oluşturur mu? Hayır. Bu olay, tek başına sizin açınızdan vergi kaçakçılığı vb. bir suç doğurmaz. Suç riski daha çok sahte belge kullanımı veya ticari kayıtlarla ilişkilidir; kişisel kullanım alımında, bedeli bankadan ödenmiş ve yazışmaları olan bir işlemde alıcı yönünden tipik olarak suç gündeme gelmez.
Denetim olursa sorumluluk doğar mı? Denetimler esasen satıcının belge düzenini hedefler. Sizde fatura olmaması, özellikle aylar sonra, kural olarak alıcıya dönük bir “yükümlülük ihlali” gibi işletilmez. Elinizdeki ürünler, havale kayıtları ve yazışmalar, malın nereden alındığını ve bedelin ödendiğini göstermesi bakımından önemlidir.
Şikâyet etmek zorunda değilsiniz; ama isterseniz şu yolları kullanabilirsiniz (delil olarak havale dekontu + ekran görüntüleriyle):
Son olarak, satıcının “fatura için TCKN şart” iddiası her durumda doğru değildir; uygulamada nihai tüketiciye e-arşiv faturada bazı alanlar “NİHAİ TÜKETİCİ” şeklinde doldurulabilmektedir.