Engelli Çocuk Üzerine Alınan Araç Velayette Ne Olur?
Özel gereksinimli çocuğum adına araç almak istiyorum. Çocuğumun velayeti şu anda bende ve ben babasıyım. Ayrıldığım eşim ileride velayeti alırsa, çocuğun üzerine kayıtlı olan araçla ilgili hak iddia edebilir mi veya aracı satabilir mi? Bu durumda aracı alma konusunda kararsız kaldım.
Cevaplar
Merhaba. Aracı çocuğunuzun üzerine tescil ettirdiğinizde, araç hukuken çocuğun malvarlığına dahil olur; siz de (velayet sizdeyken) “kanunî temsilci” olarak bu malı yönetirsiniz. Velayetin ileride anneye geçmesi halinde anne araçta “eş/boşanmış eş” sıfatıyla mülkiyet hakkı kazanmaz; ancak velayet kendisinde olacağı için çocuğu temsilen aracı yönetme ve bazı işlemleri yapma yetkisi ona geçer.
Bu pratikte şu anlama gelir: Velayet anneye geçerse, anne noterde “velayeten” işlem yaparak aracı satmaya kalkışabilir; satıştan gelen para da yine çocuğa ait olur. Siz “araç benim paramla alındı” diyorsanız, bu ayrı bir alacak/katkı iddiası tartışması doğurabilir; ama salt bu nedenle annenin aracı kendi adına sahiplenmesi kural değildir (ispat ve somut olay çok belirleyicidir).
Öte yandan kanun, çocuğun malvarlığının korunması için hâkime müdahale yetkisi verir. Ana-baba malları yönetirken özen göstermezse mahkeme önlem alabilir; ayrıca ana-baba ile çocuk arasında menfaat çatışması doğuran işlemlerde kayyım ve hâkim onayı gündeme gelir.
Engelli çocuğunuz adına ÖTV istisnası ile araç almayı düşünüyorsanız, ayrı bir “kilit” daha var: İstisna ile alınan aracın ilk iktisap tarihinden itibaren 5 yıl dolmadan istisnadan yararlanamayan kişi/kurumlara satışı veya devrinde, kural olarak ÖTV aranır (uygulama detayları ayrıca önemlidir). Bu da velayet anneye geçse bile aracı kolayca elden çıkarma ihtimalini fiilen sınırlar.
Kararsızlığınızı azaltmak için genelde uygulanabilir güvenli seçenekler:
Boşanma/velayet davasında “çocuğun adına kayıtlı aracın satışı için mahkeme izni aranacağı” yönünde tedbir veya protokol hükmü istemek,
Satış olursa bedelin çocuğa ait hesapta/bloke şekilde tutulması için tedbir talep etmek,
İleride menfaat çatışması riski varsa kayyım atanmasını talep etmek.
Aracı ÖTV istisnasıyla mı alacaksınız, yoksa normal satın alma mı?
Çocuğunuz kaç yaşında (ergin mi) ve araç bedeli fiilen hangi kaynaktan ödenecek (çocuğun hesabı mı, sizin birikiminiz mi)?