Ev sahibi ve emlakçı nedeniyle maddi-manevi tazminat alabilir miyim?

Merhaba, yaşadığınız süreç hem yıpratıcı hem de masraflı olabiliyor; devam eden davalarda “maddi ve manevi zor durum”unuzu mahkemeye anlatmanın en pratik yolu genellikle adli yardım talebi içeren bir dilekçe vermektir. Çünkü mahkeme giderlerini (harç, gider avansı, tebligat, bilirkişi vb.) ödemekte zorlanıyorsanız, şartları varsa mahkeme sizi bu giderlerden geçici olarak muaf tutabilir veya erteleyebilir. Bu kurum, 6100 sayılı Kanun’da düzenlenen adli yardıma ilişkindir (örneğin HMK m. 334 ve devamı) ve kanun metnini Hukuk Muhakemeleri Kanunu içinde görebilirsiniz.

Dilekçenizde amaç; (i) devam eden dosyanın hangi dosya olduğunu netleştirmek, (ii) gelir-giderinizi somutlaştırmak, (iii) bu nedenle yargılama giderlerini karşılayamadığınızı belgelemek ve (iv) adli yardım kararı verilmesini istemektir. Ayrıca davanız tazminat davası ise, esas taleplerinizin dayanaklarını (haksız fiil ve manevi tazminat gibi) zaten ana dilekçelerde yazmış olabilirsiniz; bunlar 6098 sayılı Kanun’da yer alır (örneğin TBK m. 49 ve TBK m. 58) ve kanun metni Türk Borçlar Kanunu içindedir.

Örnek dilekçe metni (devam eden dosyaya sunmak için)

… … MAHKEMESİ SAYIN HÂKİMLİĞİ’NE Dosya No: …/… E.

Davacı/Davalı: Ad Soyad, T.C. No (varsa), adres Konu: Adli yardım talebim ve mali durum beyanımdır.

Açıklamalar:

1. Mahkemenizin …/… E. sayılı dosyası kapsamında (ev sahibi ve/veya emlakçının eylem/ihmali nedeniyle) açılmış bulunan davam derdesttir. Yargılama devam ettiğinden yargılama giderleri ve yapılacak masrafları düzenli şekilde karşılama yükü doğmaktadır.
2. Hâlihazırda ekonomik olarak ciddi güçlük içindeyim. Aylık net gelirim … TL olup zorunlu giderlerim (kira, fatura, gıda, ulaşım, sağlık vb.) toplam … TL’dir. Üzerime kayıtlı düzenli gelir getiren malvarlığı bulunmamaktadır / bulunmaktadır: … (varsa açıkça yazınız).
3. Bu nedenle, kendim ve ailemin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini kısmen veya tamamen karşılamam fiilen mümkün değildir.
4. Gelir durumumu gösterir belgeler ve giderlerime ilişkin belgeler dilekçe ekinde sunulmaktadır.

Hukuki nedenler: HMK m. 334 ve devamı uyarınca adli yardım (HMK m. 334) ve ilgili mevzuat.

Sonuç ve istem: Yukarıda arz edilen nedenlerle;

• Tarafıma adli yardım kararı verilmesine,
• Yargılama giderleri ve masrafları yönünden (uygun görülecek kapsamda) geçici muafiyet/ertelemeye karar verilmesine, karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. Tarih – İmza

Ekler (örnek): SGK hizmet dökümü/işsizlik belgesi, maaş bordrosu veya gelir belgesi, kira sözleşmesi, icra/borç ödeme belgeleri, faturalar, sağlık gideri belgeleri, muhtarlıktan fakirlik belgesi (varsa).

İki kısa sorum olacak: Dilekçeyi hangi mahkemeye (Sulh Hukuk/Asliye Hukuk/Tüketici vb.) ve hangi dosya numarasına sunacaksınız? Ayrıca bu davalarda şu an sizden istenen masraf “bilirkişi ücreti/gider avansı/harç” gibi hangi kalem?

Merhaba, geçmiş olsun. Devam eden davalar varken yaşadığınız maddi ve manevi sıkıntıyı mahkemeye “beyan dilekçesi” ile anlatabilirsiniz; eğer asıl sorun yargılama giderlerini (harç, gider avansı, bilirkişi ücreti vb.) karşılayamamaksa ayrıca “adli yardım” talep eden bir dilekçe vermeniz daha doğrudan sonuç verir.

Eğer ev sahibi ve/veya emlakçının eylemleri nedeniyle tazminat (maddi-manevi) istiyorsanız, dilekçenizde hukuki nitelemeyi tek tek tartışmaktan çok, olayları kronolojik ve belgelendirilebilir şekilde yazmanız kritik olur. Manevi tazminat talebi genelde kişilik hakkı ihlali iddiasına dayandırılır; bu çerçevede Türk Borçlar Kanunu’ndaki TBK m.49 ve TBK m.58 hükümlerine dayanılabilir (kanun metni için Türk Borçlar Kanunu). Kira ilişkisinden doğan özel tahliye/uyuşmazlık başlıkları da dosyanıza göre ayrıca değerlendirilebilir.

Asıl sıkıntınız “bu süreçte masrafları ödeyemiyorum” ise, 6100 sayılı Kanun’da düzenlenen adli yardımı isteyebilirsiniz. HMK’da adli yardım HMK m.334-340 aralığında düzenlenir (kanun metni için Hukuk Muhakemeleri Kanunu). Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin HMK m.334/2 hakkında verdiği kararın Resmî Gazete tarihi 21/11/2024 olup, iptal hükmünün 21/08/2025 tarihinde yürürlüğe gireceği belirtilmiştir; bu tür detaylar özellikle tüzel kişiler yönünden önem taşıyabilir (Anayasa Mahkemesi kararı).

Mahkemeye sunulabilecek kısa dilekçe kurgusu (örnek dil)

“... Mahkemenizin …/… Esas sayılı dosyasında davalar derdesttir. Davalı(lar)ın eylemleri/işlemleri nedeniyle (tarih sırasıyla: …, …, …) barınma düzenim bozulmuş, (taşınma, depo, emlak komisyonu, kira farkı, eşya zararı vb.) şu kalemlerde maddi zarara uğramışımdır: … TL (ekli belgelerle). Yaşanan süreç; sürekli stres, güvende hissetmeme, sosyal ve iş hayatımın olumsuz etkilenmesi şeklinde manevi zarara da yol açmıştır. Delillerim: kira sözleşmesi, yazışmalar, ödeme dekontları, faturalar, ilan ekran görüntüleri, tanık, sağlık başvurusu/rapor (varsa) ve sair her türlü yasal delildir. Netice ve talep: (i) Maddi zarar kalemlerimin (kalem kalem) yasal faiziyle tahsiline, (ii) manevi tazminata, (iii) yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep ederim.”

Adli yardım isteyecekseniz aynı dilekçeye şu minvalde kısa bir ek cümle koyabilirsiniz: “Kendim ve ailemin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeksizin yargılama giderlerini ödeme gücüm bulunmadığından adli yardım talep ediyorum; gelir durumumu gösterir belgeler ektedir.”

Son olarak iki şeyi netleştirir misiniz: Dilekçeyi hangi dosyaya sunacaksınız (dosya türü ve esas numarası var mı) ve şu an sizden istenen somut ödeme/masraf (harç mı, gider avansı mı, bilirkişi ücreti mi) hangisi?