İş yerinde mobbing: müdürün fazla mesai ve para talebi?

Merhaba,

Yaşadığınız durumun iş hukuku ve işçi hakları bakımından değerlendirmesini detaylı şekilde aktaracağım. Konudan bağımsız olmamak için burada mobbing, işçinin fazla çalıştırılması, ceza tehdidi ve çalışana zarar verilmemiş ürün nedeniyle ödeme istenmesiyle ilgili haklarınızı özetliyorum.

1. Mobbing (Psikolojik Taciz) Nedir?

Mobbing, işyerinde bir çalışana karşı sistematik ve kasıtlı biçimde uygulanan; yıldırma, aşağılamaya çalışma, hakkaniyetsiz davranış, sürekli eleştiri, uygunsuz görevlendirme, sosyal dışlama, tehdit ve benzeri psikolojik baskı hareketleridir. Bu tip davranışların belirli bir süreye yayılması ve kasıt unsuru taşıması gerekir.

• İşveren veya yönetici tarafından,“İşten atarım”, “izin hakkını iptal ederim” gibi tehditler, çalışanın iş koşullarının keyfi olarak değiştirilmesi, aşırı mesaiye zorlanma gibi baskılar mobbing kapsamında değerlendirilebilir.
• Mobbing iddiası için olayların sistematik olması ve tekrar etmesi gerekir. Tek seferlik veya münferit kaba davranışlar genellikle mobbing olarak kabul edilmez. Ancak tehdit, baskı ve tarafınıza yapılan uygulamalar (ör. fazla mesaiye zorlama, izin hakkının engellenmesi, para cezası baskısı) devamlılık gösterirse bu durum mobbing olabilir.

2. Fazla Mesai ve Kendi Kusurunuz Olmayan Sebeplerle Yaptırım

• İş Kanunu’na göre, haftalık çalışma süresi 45 saattir ve fazla mesai işçinin onayıyla yaptırılabilir. Daha uzun çalışma (ör. 10:00-22:00 arası) için açık rıza gerekir ve fazla mesai ücreti ödenmelidir.
• Çalışan, kasti ve ağır kusur olmaksızın yapılan bir hata (ör. ürünün dışarıda unutulması, fakat zarar/çalınma olmamış) nedeniyle maddi olarak sorumlu tutulamaz. Zarar yoksa sizden para talep edilmeye çalışılması hukuka aykırıdır.
• Hiçbir yönetici, işçiye “izin hakkını iptal ederim, şu kadar mesai yaptırırım, parasını senden alırım” diye tehdit edemez. Bunlar baskı ve mobbingdir.
• Ayrıca, işçi çalışırken yaptığı hata nedeniyle tazminat istenebilmesi için işverenin gerçekten bir zarara uğraması gerekir. Zarar yoksa ödeme zorunluluğunuz bulunmamaktadır.

3. Hakkınızı Nasıl Arayabilirsiniz?

• Kanıtlarınızı saklayın: WhatsApp yazışmaları, e-postalar, varsa ses/görüntü kayıtları, işyeri kamera görüntüleri, tanık beyanları.
• Bu tip davranışlar devam ederse, noter kanalıyla ya da yazılı şekilde durumu işverene bildirebilir, mobbing iddianızı resmi hale getirebilirsiniz.
• Devam ederse iş sözleşmenizi haklı sebeple feshedebilir ve kıdem tazminatınızı talep edebilirsiniz.
• Ayrıca iş mahkemesine başvurarak hem işçilik alacaklarınızı hem de maddi/manevi tazminat talep etme hakkınız bulunur.
• İşveren hakkında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na ya da Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’na şikayette bulunabilirsiniz.

4. Dava Açarsanız Haklı Mı Çıkarsınız?

• Bu tip tehdit ve baskılar yasalara aykırıdır.
• Eğer ürününüzden dolayı işverene bir zarar doğmamışsa sizden 28.000 TL gibi bir bedel talep edilemez.
• İşverenin çalışmayı zorla uzatmasını kabul etmiyorsanız ve bu yüzden işten ayrılmak zorunda kalırsanız, mahkemeler büyük ölçüde çalışanı koruyucu yönde kararlar vermektedir.
• Kanıt sunarak mobbing davası ve işçilik alacakları davası açarsanız, yüksek olasılıkla haklı bulunursunuz.

Sonuç

Olayınızda:

• Zarar oluşmamış olması nedeniyle para istenemez.
• Ceza tehdidi, angarya mesai ve izin iptali gibi baskılar hukuk dışıdır.
• Yaşadığınız sistematik baskı mobbing olarak değerlendirilebilir.
• Belgelerinizi toplamanız ve bir avukattan destek almanız önemlidir. Ayrıca bu tür yetkisiz uygulamaları ilgili kurumlara şikayet etme hakkınız bulunmaktadır.

Her aşamada hakkınızı arayabileceğinizi, işçi haklarının kanunlarla korunduğunu unutmayın. Detaylı bir yol haritası, durumun tam detaylarına göre bire bir danışmanlık için bir iş hukuku avukatına başvurmanız faydalı olacaktır.

Geçmiş olsun, profesyonel destek almak isterseniz Avukatistan üzerinden danışmanlık için yeniden bize ulaşabilirsiniz.