Kadastral yola ilişkin tapu iptali ve tescil davası mümkün mü?

Merhaba,

Verdiğiniz bilgiler ışığında, kadastral yolun tapuya "yol" olarak tescilli olduğunu ve fiili kullanımının kısıtlı da olsa bulunduğunu anlıyorum. Bu tür durumlarda merak edilen "tapuda yol olarak gözüken bir yerin tapusunun iptal edilip bir kişi adına zilyetlikle tescil edilmesi mümkün mü?" sorusunu güncel hukuk uygulamaları açısından detaylıca açıklayacağım.

Kadastral Yolun Hukuki Niteliği

• Kadastral yol, kadastro çalışmalarında kamu yararı gözetilerek oluşturulan ve tapuda "yol" olarak gösterilen alanlardır.
• Genellikle kamuya ait olup, bu tür yollar özel mülkiyete konu olamazlar. Tapuda "yol" olarak geçtiği sürece, oranın mülkiyeti belediye, il özel idaresi veya Hazine adına olur.
• Kadastral yolun tapuda "yol" olarak tescilli olması, oranın kamunun ortak kullanımına ayrıldığı anlamına gelir. Bu statüdeki taşınmazların zilyetlik yolu ile (sadece fiili kullanım nedeniyle) özel kişi adına tescili mümkün değildir.

Zilyetliğe Dayalı Tapu İptali ve Tescil Davası Nedir?

• Türk Medeni Kanunu ve Kadastro Kanunu'na göre, zilyetlik ile bir taşınmaz üzerinde uzun süre, malik gibi tasarrufta bulunmak belli koşullarda tapuda tescil hakkı verir.
• Ancak, kamu hizmetine tahsis edilmiş (yol, meydan, park gibi) taşınmazlar için zilyetlik kazanılamaz. Bu tür taşınmazlar üzerinde tapu iptali ve tescil isteminde bulunmak mümkün değildir.

Yolun Varlığı/İhtiyacı ve Hakkaniyet

• Tapuda yol olarak kayıtlı bir alanın, belirli parsel sahiplerinin o yola ihtiyacı olması da ayrıca önemlidir. Kadastral yollar, parsellerin kamuya açık ulaşımını sağlamak için bırakılır.
• Yolun iptali halinde arka parsel sahipleri yol hakkından mahrum kalır; bu da mağduriyet doğurur. Mahkemeler, yolu kullanan ya da ihtiyacı olan kişilerin mağduriyetini dikkate almak zorundadır.
• Ayrıca, fiilen açılmamış dahi olsa, tapudaki kaydın "yol" olması, kamusal ihtiyacın devam ettiği karinesini oluşturur.

Tapunun İptali ve Hazine Adına Tescil

• Eğer yol tapuda "yol" olarak tescilli ve kamuya ait ise, mülkiyet hakkı zaten Hazineye ya da belediyeye aittir. Dava açan kişinin burayı kendi adına geçirmesi, zilyetliği ileri sürerek tescil ettirmesi imkansızdır.
• Yargıtay kararları da bu yöndedir: Yol olarak tescilli taşınmazlarda zilyetlik iddiası ile tapu iptali ve tescil talebi dinlenemez.

Bu Davada Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Davalı taraf, yolun tapuda "yol" olarak kayıtlı olduğunu ve kamuya tahsisli olduğunu delilleriyle mahkemeye sunmalıdır.
• Davacının iddiası hukuken geçerli görülmez, mahkeme büyük ihtimalle davayı reddeder.
• Yolun iptal edilip başka birinin adına tescili, kamu yararına ve mevzuata aykırıdır.
• Yolun kullanımı ve ihtiyacı olan komşu parsellerin savunmaları, mağduriyetin önlenmesi açısından önemlidir.

Yargıtay Uygulaması

• Yargıtay’ın son içtihatlarına göre kadastral yollar kamusal nitelikte olduğundan, kişisel mülkiyet hakkı ileri sürülemez.
• Kadastral yolda hak sahibi olmanın tek istisnası, ilgili yol alanının geçmişte sehven "yol" olarak tescil edilmesi ve başkaca hiçbir gerçek ihtiyaç olmaması hâlidir; ancak bu çok istisnai bir durumdur ve çoğunlukla bu davalar reddedilir.

Özetle:
Tapuda "yol" olarak gözüken kadastral bir alanın, bir kişi tarafından zilyetliğe dayalı tapu iptal ve tescil davası ile elde edilmesi--özellikle oraya ihtiyacı olan başka parsel sahipleri de mevcutken--hukuken mümkün değildir. Kamunun ortak malı statüsünde olan kadastral yollar, zilyetlikle edinilemez. Şayet yol iptal olursa, birçok parsel sahibi mağdur olur ki, mahkemeler bu mağduriyeti dikkate almak zorundadır.

Davanın reddedileceğini ve başka birinin kişisel mülkü haline getirilemeyeceği kanaatindeyim. Sürece ilişkin daha fazla desteğe ihtiyaç duyarsanız tekrar sorabilirsiniz.

Saygılarımla.