Mobbing: Engelliye vardiya ve fazla mesai zorlanması mı?

Merhaba,

Yaşadığınız durum, Türkiye İş Hukuku ve engelli çalışan hakları bakımından oldukça hassas ve önemlidir. Sorunuzun detayları üzerinden güncel mevzuata ve uygulamaya göre net bir değerlendirme yapacağım.

Engelli Çalışanın Fazla Mesai ve Gece Vardiyası Hakkında

• Fazla mesai için mevzuat, engelli çalışanlardan açık ve serbest iradesine dayalı, yazılı onay alınmasını şart koşar. Siz kendi isteğiniz ve yazılı onayınız olmadan fazla mesai yapmak zorunda değilsiniz.
• Gece vardiyası ve özellikle 20:00-06:00 saatleri arasında çalışmak kamu sektörü için yasaklanmış, özel sektör için de genel olarak sağlık raporuna ve işçinin onayına bağlı olarak düzenlenmiştir. Eğer doktor raporunuz varsa ve sağlık durumunuz gece vardiyasına engelse, çalışmaya zorlanamazsınız.
• Asıl göreviniz dışında ek iş verilmesi, özellikle sistematik hâle geliyor ve diğer çalışanlara göre ayrımcılığa uğruyorsanız, bu durum mobbing (psikolojik taciz) olarak yorumlanabilir.

Mobbing Durumunda Ne Yapabilirsiniz?

• Mobbingin kanıtlanabilir olması önemlidir. Elinizde yazılı, tanıklı veya somut deliller bulundurmanız çok değerli olacaktır. WhatsApp, e-posta, vardiya listeleri, tanık beyanları vs. gibi.
• İç hukuk yollarında öncelikle İnsan Kaynakları’na resmi şikâyet, ardından ALO 170 hattı şikâyeti, sendikanız varsa destek alınması önerilir.
• Son çare olarak İş Mahkemesi’ne “mobbing ve eşit davranmama” nedeniyle haklı fesih ve tazminat davası açabilirsiniz.

İstifa ve Kıdem Tazminatı

• Kendi isteğinizle istifa ederseniz kural olarak kıdem tazminatına hak kazanamazsınız.
• Ancak, işverenin size mobbing yapması, sağlığınıza ve engelliliğinize uygun nitelikte iş vermemesi veya kanuna aykırı olarak fazla/gece mesaiye zorlaması "haklı nedenle fesih" sebebidir (4857 sayılı İş Kanunu m.24).
• Haklı nedenle fesih için istifa değil, “haklı nedenle iş akdinin feshi” başlıklı detaylı bir dilekçe vermeniz gerekir. Gerekçelerinizi açıkça belirtmeli ve fazla mesai isteğiniz dışında yazılı onayınızın olmadığını, sağlık durumunuzun gece çalışmasına engel olduğunu, mobbinge maruz kaldığınızı eklemelisiniz.
• Böylece istifanız işverenin kusuru nedeniyle iş akdini fesih olarak işlem görür ve kıdem tazminatı hakkınız doğar.

Nasıl Dilekçe Yazılmalı?

Dilekçenize mutlaka aşağıdaki hususları dahil edin:

• Engellilik durumunuzun ve gece/fazla mesai yapamayacağınıza dair sağlık raporunuzun detayları.
• İşverenin sizi onayınız olmadan fazla mesai ve gece vardiyasına zorladığı tarih ve olaylar.
• Asıl göreviniz dışında size ek işler verildiği ve bunun sistematik bir hâl aldığı.
• Mobbinge uğradığınızın detaylı örnekleri ve varsa delilleri.
• Bütün bunlar nedeniyle artık işyerinde çalışmanızın çekilmez hâle geldiğini, bu nedenle 4857 sayılı İş Kanunu madde 24’e dayanarak iş akdini haklı nedenle feshettiğinizi yazın.
• Kıdem tazminatınızın ödenmesini ve yasal haklarınızın verilmesini talep edin.

Önemli Notlar

• Öncelikle istifa etmeyin! Mobing nedeniyle haklı fesih dilekçesiyle çıkmak çok önemlidir.
• Elinizde mutlaka kanıt ve delil bulundurmanız, resmi iletişimleri saklamanız gereklidir.
• Alo 170 başvurunuzun ekran görüntüsünü/bilgisini saklayın.
• İşveren size tazminat ödemezse arabulucu başvurusu yapmanız zorunludur; bu süreçte profesyonel hukuki destek almanız şiddetle tavsiye edilir.

Size bu zorlu konuda güç ve kolaylık diliyorum. Ek sorularınız olursa detay verebilir veya süreç adımlarında da Avukatistan üzerinden hukuki destek talep edebilirsiniz.

Saygılarımla.