İş yeri haczinde borçlu bulunmadan işlem yapılır mı?

Merhaba, işyeri haczinde “alacaklının mutlaka haciz mahallinde bulunması” diye bir kanuni şart yok; ancak uygulamada bazı icra daireleri fiilî hacizde (özellikle yediemin, muhafaza, çilingir/kolluk gibi konularda) alacaklıdan ya da vekilinden irtibat ve talimat almak isteyebiliyor. Bu, işlemin yapılmasını engelleyen bir zorunluluk değil; doğru kurgulanırsa siz muhatap olmadan da süreç yürütülebilir.

1) Ben gitmeden (veya aşağıda beklerken) haciz yapılabilir mi? Evet. Haciz, borçlunun yokluğunda dahi yapılabilir; haciz tutanağı düzenlenir. Siz (veya borçlu) haciz sırasında orada yoksanız, icra dairesi sizi 3 gün içinde tutanağı inceleyip beyanınızı bildirmek üzere davet eder (İİK m.103). Pratik çözüm: Bir avukatla (vekil) fiilî hacze gidilmesi çoğu dosyada en sorunsuz yoldur; siz hiç görünmeden, tüm iletişimi vekil üzerinden yürütebilirsiniz.

2) Levha/ruhsat borçlu adına olsa bile “benim değil” deyip eşyaların haczini engelleyebilir mi? “Benim değil” demesi haczi otomatik engellemez; icra memuru bu beyanı tutanağa geçirir ve istihkak prosedürü devreye girer. Borçlu veya üçüncü kişi, taşınır üzerinde üçüncü kişinin mülkiyet/rehin hakkı olduğunu söylüyorsa memur bunu tutanağa yazmak zorundadır (İİK m.85/2 ve m.96). Bununla birlikte, taşınır mallarda genel kural olarak zilyetlik (elde bulundurma) mülkiyet karinesi doğurur; işyeri borçlu tarafından işletiliyorsa içerideki demirbaşın borçluya ait olduğu varsayımıyla haciz yapılması olağandır.

3. İstihkak iddiası olursa süreç ve sizin atacağınız adımlar Senaryo ikiye ayrılır:

• Mal borçlunun zilyetliğinde haczediliyorsa (İİK m.96-97): İcra dairesi istihkak iddiasını kayda alır; alacaklı ve borçluya 3 gün itiraz süresi verir. İtiraz olursa dosya icra mahkemesine gider; mahkeme takibin devamına/ertelenmesine karar verir; sonra üçüncü kişi belirli sürede istihkak davası açar.
• Mal “üçüncü kişinin zilyetliğinde” kabul edilirse (İİK m.99): İcra müdürü bu kez alacaklıya 7 gün içinde istihkak davası aç der. Bu 7 gün kaçarsa, üçüncü kişinin iddiası kabul edilmiş sayılır ve o mal yönünden haciz fiilen düşer.

Bu nedenle fiilî hacizden önce dosyaya/vekile şu hazırlıkları yaptırın: işyerinin borçlu tarafından işletildiğini gösteren ruhsat, vergi levhası, kira sözleşmesi/abonelikler, pos/IBAN, ticaret sicil bilgisi, SGK işyeri kaydı, mümkünse fotoğraf ve adres tespiti. İstihkak iddiası gelirse hangi prosedürün (m.97 mi m.99 mu) işletildiğini doğru tespit edip süreleri kaçırmadan hareket etmek kritik.

• Hacze avukat vekille mi çıkmayı düşünüyorsunuz, yoksa bizzat gitmeden “alacaklı olarak katılmayacağım” diye icra dosyasına dilekçe verip sadece vekil/iletişimle yürütmek mi istiyorsunuz?
• Haciz yapılacak işyerinde borçlu bizzat mı çalışıyor/işletiyor, yoksa “başkasının işlettiği” görünümü veren bir durum var mı?