Hukuk Sözlüğü
Hukuki Terimler ve Anlamları
Hukuk alanında sık kullanılan terimlerin açıklamalarını keşfedin.
Gümrük Beyannamesi Nedir?
Gümrük beyannamesi; ithalat-ihracatta eşyayı, kıymeti ve GTİP'i beyan eden resmi belgedir; türleri, BİLGE'de tescil, ek belgeler, sık hatalar ve ceza riskleri.
Esnaf Muaflığı Nedir?
Esnaf muaflığı şartları, kimler için geçerli olduğu, GVK 9 kapsamı, hasılat sınırı, muafiyet belgesi, banka tahsilatı, stopaj ve başvuru süreci ve gerekli belge.
Tereke Borçları Nedir?
Tereke borçları; murisin kredi, vergi ve icra borçlarıdır; mirasçının müteselsil sorumluluğu, reddi mirasın 3 ayı, resmi defter ve borca batıklıkta hükmen ret.
Veraset Belgesi Nedir?
Veraset belgesi, mirasçıları ve paylarını gösterir; noterden veya sulh hukuk mahkemesinden nasıl alınır, gerekli evraklar, harçlar ve e-Devlet sorgusu.
Avukat Azli Nedir?
Avukat azli, vekaletnamenin geri alınmasıdır; noterle azilname düzenleme, temsilin bitmesi, haklı-haksız azil ayrımı ve ücret/masraf sonuçlarını netleştirir.
Nispi Vekalet Ücreti Nedir?
Nispi vekalet ücreti, dava veya icra değerine göre AAÜT dilimleriyle hesaplanan karşı taraf avukatlık gideridir; maktu farkı, kabul-ret oranı ve örnek hesaplar.
Hayvan Hakları Yasası Nedir?
Hayvan Hakları Yasası, 5199 sayılı kanunun kapsamını; sahipsiz hayvan, belediye sorumluluğu, yasaklar, idari-adli yaptırımlar ve ihbar yollarını kısaca özetler.
Kişisel Dokunulmazlık Nedir?
Kişisel dokunulmazlık, Anayasa 17 kapsamındaki yaşam ve vücut bütünlüğünü korur; rıza, tıbbi müdahale istisnaları ve kötü muamele yasağını netleştirir.
Malulen Emeklilik Nedir?
Malulen emeklilik; SGK’nın %60 iş gücü kaybı ölçütü, 10 yıl sigortalılık ve 1800 gün prim şartı, başvuru-rapor adımları ve engelli emekliliğiyle kritik farkı.
Askerlik Durum Belgesi Nedir?
Askerlik durum belgesi; e-Devlet'ten barkodlu çıktı alma, tecil-muafiyet-terhis bilgilerinin anlamı, iş ve resmi başvurularda kullanımına dair net özet.
Bakaya Cezası Nedir?
Bakaya cezası, sevke rağmen birliğe katılmayanlara uygulanan idari para cezasıdır; tutar hesabı, tebligat, ödeme ve sulh ceza hâkimliğine itiraz süreci.
Haksız Şart Denetimi Nedir?
Haksız şart denetimi, tüketici sözleşmelerinde tek taraflı hükümleri yürürlük, yorum ve içerik yönünden sınar; bağlayıcılık ve başvuru yollarını netleştirir.
Aleniyet Unsuru Nedir?
Aleniyet unsuru, eylemin belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir olup olmadığına göre saptanır; mekân tanık ve sosyal medya gizlilik ayarlarıyla örneklenir.
İş Göremezlik Ödeneği Nedir?
İş göremezlik ödeneği için SGK şartları, kimler alır, rapor parası hesaplama (ayakta/yatarak), işveren bildirimi, ödeme tarihi ve e-Devlet/PTT sorgulama.
Muvazaa İddiası Nedir?
Muvazaa iddiası; danışıklı işlemin unsurları, mutlak ve nispi muvazaa farkı, ispat kuralları ve muris muvazaasında tapu iptal tescil yolunu kısaca özetler.
İşgal Tazminatı Nedir?
İşgal tazminatı; ecrimisil taleplerinde şartlar, intifadan men ihtarı, emsal kira ile hesaplama, faiz, 5 yıllık zamanaşımı ve dava süreci, uygulama örnekleri.
Sınırlı Aynî Hak Nedir?
Sınırlı aynî hak; Türk Medeni Kanunu’na göre irtifak, intifa ve rehin türleriyle sağlanan yetkileri, tescil şartını ve sona ermeyi pratik örneklerle açıklar.
Kayıt Dışı İşçilik Nedir?
Kayıt dışı işçilik: sigortasız çalışmanın işçi haklarına etkisi ve hak kaybı, SGK idari para cezası riskleri, tespit yolları, ALO 170 ve hizmet tespit davası.
İşe Giriş Bildirgesi Nedir?
İşe giriş bildirgesi, çalışanın SGK kaydını başlatan zorunlu bildirimdir; e-SGK süresi, gerekli bilgiler, istisnalar, ceza riski ve e-Devlet sorgusunu özetler.
Malvarlığı Koruması Nedir?
Malvarlığı koruması: haciz, boşanma ve miras risklerine karşı mal rejimi sözleşmesi, tapu şerhi, şirket yapısı ve devirlerde yasal sınırlar, sık hatalar.
Taksit Sözleşmesi Nedir?
Taksit sözleşmesi, taksit tutarı ve ödeme günlerini; vade farkı/faiz, cayma hakkı, temerrüt-muacceliyet ve nama yazılı senet kurallarıyla açıkça belirler.
Taahhüt İhlali Suçu Nedir?
Taahhüt ihlali suçu, usulünce icrada verilen ödeme taahhüdünün geçerlilik şartlarıyla; ihlalde 3 aya kadar tazyik hapsi ve 3 ay/1 yıl şikayet süresine bağlanır.
Arızi Kazanç Nedir?
Arızi kazanç, GVK 82’ye göre süreklilik taşımayan tek seferlik gelirleri kapsar; pratik örnekler, istisna ve beyanname sınırı vergideki uygulamayı netleştirir.
Çalışmaktan Kaçınma Hakkı Nedir?
Çalışmaktan kaçınma hakkı; ciddi ve yakın tehlikede tedbir alınana kadar 6331 m.13’e göre başvuru, kurul kararı, ücretin korunması ve tutanakla ispat adımları.
İçtihadı Birleştirme Kararı Nedir?
İçtihadı birleştirme kararı, Yargıtay veya Danıştay’da aynı konuda oluşan içtihat aykırılığını giderir; Resmî Gazete’de yayımlanınca bağlayıcı nitelik kazanır.
Onama Kararı Nedir?
Onama kararı, Yargıtay veya Danıştay'ın temyizde hükmü hukuka uygun bulmasıdır; kesinleşme, icra/infaz, bozma ve düzelterek onama farklarını netleştirir.
Tam Yargı Davası Nedir?
Tam yargı davası, idarenin işlem/eyleminden doğan zarar için maddi-manevi tazminat; iptal davasından farkı, idareye başvuru, görevli mahkeme ve süreler.
Sığınma Evleri Nedir?
Sığınma evleri nedir: şiddet riski altındaki kadın ve çocuklara gizli adresli geçici barınma, psikososyal destek, kalış şartları ve ŞÖNİM-Alo 183 ile başvuru.
Görev Uyuşmazlığı Nedir?
Görev uyuşmazlığı: adli-idari yargı ayrımında olumlu/olumsuz türler, görevsizlik kararları, görev itirazı şartları ve Uyuşmazlık Mahkemesi başvuru yolu.
Drag-Along Hakkı Nedir?
Drag-along hakkı, şirket satışında çoğunluğun azınlığı aynı koşullarla pay devrine zorlamasıdır; sözleşmede eşik oran, sorumluluk, tag-along farkı ve azınlık korumaları.
Pro Rata Hakkı Nedir?
Pro rata hakkı, mevcut yatırımcının yeni yatırım turunda payı oranında ek yatırım yaparak ortaklık yüzdesini korumasını sağlar; şartlar, sınırlar ve örnek hesap.
İmtiyazlı Pay Nedir?
İmtiyazlı pay; oy, kâr payı, tasfiye, rüçhan ve yönetimde temsil haklarında üstünlük tanır; esas sözleşme koşulları, TTK sınırları ve yatırımcı riski.
Tasfiye İmtiyazı Nedir?
Tasfiye imtiyazı, exit veya satışta yatırımcının önce ne kadar ödeme alacağını belirler; 1x/2x, participating, cap, örnek hesaplama ve kurucu payına etkisi.
Münhasırlık Süresi Nedir?
Münhasırlık süresi, bayilik ve distribütörlük sözleşmelerinde tek satıcılık hakkının ne kadar süreceğini, uzatma-fesih şartlarını ve rekabet risklerini açıklar.
Arabuluculuk Türleri Nedir?
Arabuluculuk türleri: ihtiyari ve dava şartı arabuluculuk farkları; iş, ticari, tüketici, kira, kat mülkiyeti ve komşuluk uyuşmazlıklarında kapsam ve işleyiş.
Süreli Vekaletname Nedir?
Süreli vekaletname, belirlediğiniz tarihe kadar geçerli temsil yetkisidir; noter veya konsoloslukta düzenlenir, kapsamı sınırlandırılır, süre bitince sona erer.
Haberleşme Yasağı Nedir?
Haberleşme yasağı, ceza infaz kurumunda disiplin cezası olarak telefon, mektup ve benzeri iletişimi 1-3 ay sınırlar; avukat istisnası ve itiraz süreci.
Evden Uzaklaştırma Nedir?
Evden uzaklaştırma kararı 6284’e göre aile mahkemesi veya kolluktan istenir; süre, kapsam, müşterek konut, yaklaşmama/iletişim yasağı ve ihlalde zorlama hapsi.
Nitelikli Hakaret Nedir?
Nitelikli hakaret, TCK 125’te kamu görevlisine, inanç/kutsal değerlere veya alenen (sosyal medya dâhil) işlenen hallerde ceza, şikâyet ve ispatı özetler.
Zorla Tahliye Nedir?
Zorla tahliye, kiracı çıkmazsa icra müdürlüğünün tahliye emriyle polis eşliğinde, kilit açtırma dâhil yapılan boşaltmadır; süreler, itiraz ve masraflar.
Şekil Şartı Nedir?
Şekil şartı; yazılı, nitelikli yazılı ve resmi şeklin hangi işlemlerde arandığını, uyulmadığında doğan geçersizliği ve pratik örnekleri kısaca netleştirir.
Taksir Unsuru Nedir?
Taksir unsuru, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkta öngörülebilir neticenin istemeden doğmasıdır; illiyet bağı, kusur ve bilinçli-bilinçsiz ayrımı.
Çekme Mesafesi Nedir?
Çekme mesafesi, imar durumunda yapının parsel sınırına en yakın yaklaşabileceği mesafedir; ön-yan-arka bahçe ölçüleri, plan notları, hesaplama püfleri ve sık hatalar.
Muvazzaf Askerlik Nedir?
Muvazzaf askerlik, silahaltında fiilen askerlik yapma sürecidir; kimleri kapsar, er ve yedek subay statüleri, izin-terhis ve bedelli farkları ile yükümlülükler.
Reddi Hakim Nedir?
Reddi hakim, tarafsızlık şüphesi doğuran hallerde hâkimin davadan çekilmesinin istenmesidir; şartlar, süre, dilekçe, başvuru mercii kabul veya ret ve davaya etkisi.
Açık Hesap Anlaşması Nedir?
Açık hesap anlaşması, mal mukabili ihracatta vade ve ödeme şartlarını netleştirir; riskler, sigorta, teminat ve alacak takibi için pratik maddeler sunar.
İndirim Davası Nedir?
İndirim davası, kira veya satış bedelinin ayıp ya da olağanüstü koşullarla düşürülmesi için şartlar, süreler, delil, bilirkişi ve mahkeme aşamalarını özetler.
Artırım Davası Nedir?
Artırım davası; bedel veya nafakanın değişen koşullara göre yükseltilmesi için başvurulan yoldur, şartlar, yetkili mahkeme, süre, delil ve masraf kalemleri.
Avukatsız Temsil Nedir?
Avukatsız temsil, HMK'da bizzat takip hakkını, CMK'da zorunlu müdafi hallerini, dilekçe-delil, duruşma, masraf ve kesin sürelerdeki riskleri netleştirir.
Dolandırıcılıkta İçtima Nedir?
Dolandırıcılıkta içtima, TCK 43-44’e göre zincirleme ve fikrî içtima ayrımını; fiilî kesinti, mağdur sayısı ve ceza artırımını Yargıtay örnekleriyle açıklar.
Kripto Para Dolandırıcılığı Nedir?
Kripto para dolandırıcılığı; kimlik avı, sahte borsa ve rug pull tuzaklarını, seed phrase hırsızlığını, uyarı işaretlerini ve şikâyet adımlarını netleştirir.
Yaş Düzeltme Nedir?
Yaş düzeltme davası, nüfus kaydındaki doğum tarihi hatasını Asliye Hukuk’ta sağlık raporu, kemik yaşı ve tanıkla nasıl ispatlayacağınızı, harç ve süreyi özetler.
Emredici Hükümler Nedir?
Emredici hükümler, taraf iradesiyle değiştirilemeyen kamu düzeni kurallarıdır; mutlak-nispi türleri, tamamlayıcıdan farkı ve aykırılıkta geçersizlik sonucu.
Meşru Müdafaa Nedir?
Meşru müdafaa, haksız saldırıyı defetmek için zorunlu ve orantılı savunmadır; şartları, sınırın aşılması, haksız tahrikten farkı ve günlük uygulama örnekleri.
Ayıpsız Misliyle Değişim Nedir?
Ayıpsız misliyle değişim hakkı, 6502'ye göre ayıplı malda şartlar, 30 iş günü süre, satıcı-üretici sorumluluğu, servis raporu ve hakem heyeti başvurusu.
Nama İfa İzni Davası Nedir?
Nama ifa izni davası, TBK 113’e göre yapma borcu yerine getirilmeyince işi üçüncü kişiye borçlu hesabına yaptırma izni, masraf ve zarar talebi şartları.
Bern Konvansiyonu Nedir?
Bern Konvansiyonu, telif haklarında ulusal muamele ve formalitesiz otomatik koruma ilkeleriyle eserlerin ülkeler arası korunmasını ve asgari süreleri açıklar.
Telif Hakkı Deviri Nedir?
Telif hakkı devri; mali hakların yazılı sözleşmeyle devri, lisans farkı, kapsam-süre-bölge-bedel ve geçersiz sayılan genel maddeler hakkında net bilgi verir.
Apostil Geçerliliği Nedir?
Apostil geçerliliği, Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde geçerlidir; şerh çoğu zaman süresizdir, fakat belgenin tarihi ve kurumun 3-6 ay şartı önemlidir.
Lahey Konvansiyonu Nedir?
Lahey Konvansiyonu, 1961 Apostil sistemiyle resmi belgelerin yurt dışında tanınmasını kolaylaştırır; kapsam, taraf ülkeler, belgeler, nereden alınır ve e-Apostil.