Hukuk Sözlüğü - Sayfa 2
Hukuki Terimler ve Anlamları
Hukuk alanında sık kullanılan terimlerin açıklamalarını keşfedin.
Onama Kararı Nedir?
Onama kararı, Yargıtay veya Danıştay'ın temyizde hükmü hukuka uygun bulmasıdır; kesinleşme, icra/infaz, bozma ve düzelterek onama farklarını netleştirir.
Tam Yargı Davası Nedir?
Tam yargı davası, idarenin işlem/eyleminden doğan zarar için maddi-manevi tazminat; iptal davasından farkı, idareye başvuru, görevli mahkeme ve süreler.
Sığınma Evleri Nedir?
Sığınma evleri nedir: şiddet riski altındaki kadın ve çocuklara gizli adresli geçici barınma, psikososyal destek, kalış şartları ve ŞÖNİM-Alo 183 ile başvuru.
Görev Uyuşmazlığı Nedir?
Görev uyuşmazlığı: adli-idari yargı ayrımında olumlu/olumsuz türler, görevsizlik kararları, görev itirazı şartları ve Uyuşmazlık Mahkemesi başvuru yolu.
Drag-Along Hakkı Nedir?
Drag-along hakkı, şirket satışında çoğunluğun azınlığı aynı koşullarla pay devrine zorlamasıdır; sözleşmede eşik oran, sorumluluk, tag-along farkı ve azınlık korumaları.
Pro Rata Hakkı Nedir?
Pro rata hakkı, mevcut yatırımcının yeni yatırım turunda payı oranında ek yatırım yaparak ortaklık yüzdesini korumasını sağlar; şartlar, sınırlar ve örnek hesap.
İmtiyazlı Pay Nedir?
İmtiyazlı pay; oy, kâr payı, tasfiye, rüçhan ve yönetimde temsil haklarında üstünlük tanır; esas sözleşme koşulları, TTK sınırları ve yatırımcı riski.
Tasfiye İmtiyazı Nedir?
Tasfiye imtiyazı, exit veya satışta yatırımcının önce ne kadar ödeme alacağını belirler; 1x/2x, participating, cap, örnek hesaplama ve kurucu payına etkisi.
Münhasırlık Süresi Nedir?
Münhasırlık süresi, bayilik ve distribütörlük sözleşmelerinde tek satıcılık hakkının ne kadar süreceğini, uzatma-fesih şartlarını ve rekabet risklerini açıklar.
Arabuluculuk Türleri Nedir?
Arabuluculuk türleri: ihtiyari ve dava şartı arabuluculuk farkları; iş, ticari, tüketici, kira, kat mülkiyeti ve komşuluk uyuşmazlıklarında kapsam ve işleyiş.
Süreli Vekaletname Nedir?
Süreli vekaletname, belirlediğiniz tarihe kadar geçerli temsil yetkisidir; noter veya konsoloslukta düzenlenir, kapsamı sınırlandırılır, süre bitince sona erer.
Haberleşme Yasağı Nedir?
Haberleşme yasağı, ceza infaz kurumunda disiplin cezası olarak telefon, mektup ve benzeri iletişimi 1-3 ay sınırlar; avukat istisnası ve itiraz süreci.
Evden Uzaklaştırma Nedir?
Evden uzaklaştırma kararı 6284’e göre aile mahkemesi veya kolluktan istenir; süre, kapsam, müşterek konut, yaklaşmama/iletişim yasağı ve ihlalde zorlama hapsi.
Nitelikli Hakaret Nedir?
Nitelikli hakaret, TCK 125’te kamu görevlisine, inanç/kutsal değerlere veya alenen (sosyal medya dâhil) işlenen hallerde ceza, şikâyet ve ispatı özetler.
Zorla Tahliye Nedir?
Zorla tahliye, kiracı çıkmazsa icra müdürlüğünün tahliye emriyle polis eşliğinde, kilit açtırma dâhil yapılan boşaltmadır; süreler, itiraz ve masraflar.
Şekil Şartı Nedir?
Şekil şartı; yazılı, nitelikli yazılı ve resmi şeklin hangi işlemlerde arandığını, uyulmadığında doğan geçersizliği ve pratik örnekleri kısaca netleştirir.
Taksir Unsuru Nedir?
Taksir unsuru, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkta öngörülebilir neticenin istemeden doğmasıdır; illiyet bağı, kusur ve bilinçli-bilinçsiz ayrımı.
Çekme Mesafesi Nedir?
Çekme mesafesi, imar durumunda yapının parsel sınırına en yakın yaklaşabileceği mesafedir; ön-yan-arka bahçe ölçüleri, plan notları, hesaplama püfleri ve sık hatalar.
Muvazzaf Askerlik Nedir?
Muvazzaf askerlik, silahaltında fiilen askerlik yapma sürecidir; kimleri kapsar, er ve yedek subay statüleri, izin-terhis ve bedelli farkları ile yükümlülükler.
Reddi Hakim Nedir?
Reddi hakim, tarafsızlık şüphesi doğuran hallerde hâkimin davadan çekilmesinin istenmesidir; şartlar, süre, dilekçe, başvuru mercii kabul veya ret ve davaya etkisi.
Açık Hesap Anlaşması Nedir?
Açık hesap anlaşması, mal mukabili ihracatta vade ve ödeme şartlarını netleştirir; riskler, sigorta, teminat ve alacak takibi için pratik maddeler sunar.
İndirim Davası Nedir?
İndirim davası, kira veya satış bedelinin ayıp ya da olağanüstü koşullarla düşürülmesi için şartlar, süreler, delil, bilirkişi ve mahkeme aşamalarını özetler.
Artırım Davası Nedir?
Artırım davası; bedel veya nafakanın değişen koşullara göre yükseltilmesi için başvurulan yoldur, şartlar, yetkili mahkeme, süre, delil ve masraf kalemleri.
Avukatsız Temsil Nedir?
Avukatsız temsil, HMK'da bizzat takip hakkını, CMK'da zorunlu müdafi hallerini, dilekçe-delil, duruşma, masraf ve kesin sürelerdeki riskleri netleştirir.
Dolandırıcılıkta İçtima Nedir?
Dolandırıcılıkta içtima, TCK 43-44’e göre zincirleme ve fikrî içtima ayrımını; fiilî kesinti, mağdur sayısı ve ceza artırımını Yargıtay örnekleriyle açıklar.
Kripto Para Dolandırıcılığı Nedir?
Kripto para dolandırıcılığı; kimlik avı, sahte borsa ve rug pull tuzaklarını, seed phrase hırsızlığını, uyarı işaretlerini ve şikâyet adımlarını netleştirir.
Yaş Düzeltme Nedir?
Yaş düzeltme davası, nüfus kaydındaki doğum tarihi hatasını Asliye Hukuk’ta sağlık raporu, kemik yaşı ve tanıkla nasıl ispatlayacağınızı, harç ve süreyi özetler.
Emredici Hükümler Nedir?
Emredici hükümler, taraf iradesiyle değiştirilemeyen kamu düzeni kurallarıdır; mutlak-nispi türleri, tamamlayıcıdan farkı ve aykırılıkta geçersizlik sonucu.
Meşru Müdafaa Nedir?
Meşru müdafaa, haksız saldırıyı defetmek için zorunlu ve orantılı savunmadır; şartları, sınırın aşılması, haksız tahrikten farkı ve günlük uygulama örnekleri.
Ayıpsız Misliyle Değişim Nedir?
Ayıpsız misliyle değişim hakkı, 6502'ye göre ayıplı malda şartlar, 30 iş günü süre, satıcı-üretici sorumluluğu, servis raporu ve hakem heyeti başvurusu.
Nama İfa İzni Davası Nedir?
Nama ifa izni davası, TBK 113’e göre yapma borcu yerine getirilmeyince işi üçüncü kişiye borçlu hesabına yaptırma izni, masraf ve zarar talebi şartları.
Bern Konvansiyonu Nedir?
Bern Konvansiyonu, telif haklarında ulusal muamele ve formalitesiz otomatik koruma ilkeleriyle eserlerin ülkeler arası korunmasını ve asgari süreleri açıklar.
Telif Hakkı Deviri Nedir?
Telif hakkı devri; mali hakların yazılı sözleşmeyle devri, lisans farkı, kapsam-süre-bölge-bedel ve geçersiz sayılan genel maddeler hakkında net bilgi verir.
Apostil Geçerliliği Nedir?
Apostil geçerliliği, Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde geçerlidir; şerh çoğu zaman süresizdir, fakat belgenin tarihi ve kurumun 3-6 ay şartı önemlidir.
Lahey Konvansiyonu Nedir?
Lahey Konvansiyonu, 1961 Apostil sistemiyle resmi belgelerin yurt dışında tanınmasını kolaylaştırır; kapsam, taraf ülkeler, belgeler, nereden alınır ve e-Apostil.
Malik Olmayan Eş Nedir?
Malik olmayan eş, tapuda adına kayıtlı olmayan eştir; TMK 194’e göre aile konutu şerhi, açık rıza, satış-ipotek ve tapu müdürlüğü başvurusu pratik ayrıntıları.
Navlun Nedir?
Navlun nedir; deniz, kara ve hava taşımalarında navlun bedelini belirleyen faktörler, Incoterms’e göre ödeme, BAF/THC, demuraj, örnekli hesap ve sık hatalar.
CIF Bedeli Nedir?
CIF bedeli, mal bedeli + navlun + sigorta toplamıdır; gümrük vergisi matrahına etkisi, Incoterms 2020'ye göre risk devri, pratik hesap ipuçları ve FOB/CFR farkı
Konut Dokunulmazlığı Nedir?
Konut dokunulmazlığı, Anayasa m.21 kapsamında konut ve eklentilerine izinsiz girişte ve aramada sınırlar; rıza, hâkim kararı, istisnalar ve TCK 116 cezası.
Hapis Hakkı Nedir?
Hapis hakkı; muaccel alacak için borçlunun taşınırını zilyetlikte tutup gerekirse icra yoluyla paraya çevirme imkânı, TMK 950-951 şartları ve sınırları.
Düzeltme Dilekçesi Nedir?
Düzeltme dilekçesi, idareye veya mahkemeye yapılan başvurularda maddi hatayı gidermek için doğru bilgi, nereye verileceği, ekler ve süreleri açıkça belirtir.
Yabancı Mirasçı Nedir?
Yabancı mirasçı statüsü; MÖHUK’a göre uygulanacak hukuk, Türkiye’de taşınmaz intikali, veraset ilamı için tercüme ve apostil belgeleri, veraset vergisi.
Paylı Mülkiyet Nedir?
Paylı mülkiyet nedir; tapuda pay oranı nasıl yazılır, paydaşların kullanım ve yönetim yetkisi, hisse satışı, şufa ve ortaklığın giderilmesi hukuki adımları.
Blokzincir Tabanlı İmza Nedir?
Blokzincir tabanlı imza, belge hash’i ve zaman damgasını dağıtık deftere denetim iziyle kaydeder; doğrulama, e-imzadan farkı, hukuki boyutu ve sınırlamaları.
Taksitli Senet Nedir?
Taksitli senet, taksitle satışta her vade için ayrı düzenlenen bono; zorunlu unsurları, ciro edilemez şerhini, tek senet risklerini ve itiraz yollarını netleştirir.
Vadesiz Senet Nedir?
Vadesiz senet, vade yazılmadığında görüldüğünde ödenir sayılır; geçerlilik, muacceliyet, ibraz, icra takibi, faiz ve zamanaşımı gibi kritik hukuki ayrıntılar.
Eşdeğer Parça Tespit Nedir?
Eşdeğer parça tespit, onarımda takılan muadil parçanın orijinale uygunluğunu TSE belgesi ve eksper raporuyla doğrular; fark bedeli itirazına temel olur.
Nafaka Revizyonu Nedir?
Nafaka revizyonu, enflasyon, gelir veya ihtiyaç değişince nafakanın Aile Mahkemesinde yeni kararla artırılması ya da azaltılması; şartlar ve deliller.
Yardım Nafakası Nedir?
Yardım nafakası, TMK 364’e göre yoksulluğa düşecek üstsoy-altsoy ve refah içindeki kardeşten istenir; şartlar, miktar, süre ve Aile Mahkemesi başvurusu.
Dava Reddi Nedir?
Dava reddi; usulden ve esastan ret farkı, sık gerekçeler, masraf, karşı vekalet ücreti ve kesin hüküm etkisiyle istinaf başvurusu veya yeniden dava adımları.
Hırsızlığa Teşebbüs Nedir?
Hırsızlığa teşebbüs, TCK 35'e göre icraya başlanıp tamamlanmayan hırsızlıktır; tamamlanmış suçla farkı, ceza indirimi, nitelikli haller ve gönüllü vazgeçme.
Kalkışma Suçları Nedir?
Kalkışma suçları; TCK 302, 309, 311 ve 312'de cebir ve şiddetle anayasal düzeni hedefleyen fiillerin temel unsurları, cezası, teşebbüs ve iştirak farkları.
Elverişli Teşebbüs Nedir?
Elverişli teşebbüs TCK 35’teki elverişli hareketle icraya başlama ve dış nedenlerle tamamlanamama ölçütleriyle belirlenir; elverişsiz teşebbüs farkı ve örnekler.
Etkin Pişmanlık Nedir?
Etkin pişmanlık; TCK’da şartları, süreleri ve hangi suçlarda uygulanacağını, zarar giderimi ile işbirliğinin ceza indirimi/cezasızlık etkisini net biçimde özetler.
Tam Teşebbüs Nedir?
Tam teşebbüs, icra hareketleri tamamlanıp netice gerçekleşmediğinde ortaya çıkar; TCK 35 ölçütleri, eksik teşebbüs farkı, ceza indirimi, gönüllü vazgeçme.
Eksik Teşebbüs Nedir?
Eksik teşebbüs, icra hareketleri tamamlanmadan engellenen suça girişimdir; tam teşebbüsle farkı, TCK 35’teki zarar-tehlike ölçüsü ve ceza indirimi, pratik örneklerle.
Haciz Sebebiyle İstihkak Davası Nedir?
Haciz sebebiyle istihkak davası, üçüncü kişinin haczedilen mal üzerindeki mülkiyet iddiasını İİK'taki süre ve ispat kurallarıyla mahkemede ileri sürmesidir.
Taşınmaz Mallar Nedir?
Taşınmaz mallar; arazi, arsa ve bağımsız bölümler gibi gayrimenkulleri kapsar; tapu sicili, menkul farkı, hukuki devir ve ipotekte temel noktaları netleştirir.
Kötü Niyetli Zilyetlik Nedir?
Kötü niyetli zilyetlik, eşyayı haksız elinde tuttuğunu bilerek zilyet olma halidir; pratikte TMK 995'e göre semere, zarar ve ecrimisil sorumluluğunu açıklar.
Tereke Nedir?
tereke nedir, mirasbırakanın ölüm anındaki mal, hak ve alacaklarıyla borçlarının (aktif-pasif) neleri kapsadığı, tespit ve paylaşıma etkisi, kısa örneklerle.