İş kanunu: Mobbing ve üst kadronun işini yaptırma tazminatı?

Merhaba,

Sorduğunuz “işçinin mobbing, tazminat ve bulunduğu kadrodan daha yüksek kadronun işini yapmaya zorlanması” konusu, 2026 Türkiye iş hukuku açısından oldukça güncel ve önemli bir problem olup işçinin haklarını doğrudan etkilemektedir. Konuyla ilgili en güncel ve doğru bilgileri aşağıda bulabilirsiniz:

İşçinin Kendi Kadrosundan Daha Yüksek Kadronun İşini Yapmaya Zorlanması ve Mobbing

İşçi, iş sözleşmesinde tanımlanan veya fiilen yürüttüğü kadrodan daha üst seviyede/talepte bir işte çalışmaya zorlanıyorsa ve bu durum sistematik, kasıtlı ve sürekli bir nitelik taşıyorsa; bu durum mobbing (psikolojik taciz) kapsamında değerlendirilebilir. Özellikle işçiden sürekli olarak daha fazla sorumluluk, daha üst düzey işler, karşılığında maddi/manevi bir karşılık olmaksızın isteniyorsa ve bu yolla işçi yıpratılıyor, yıldırılıyor ya da huzursuz ediliyorsa; işverenin psikolojik taciz sorumluluğu doğar.

Mobbingin Tanımı ve Unsurları

• İşyerinde sistematik, kasıtlı ve süreklilik taşıyan davranışlar olması.
• İşçinin kişiliğine, onuruna, sağlığına veya mesleki durumuna zarar verme amacı olması.
• Sözlü, fiili ya da yazılı şekilde ona üst kadro gerektirir işlerin sürekli verilmesi, asli görevlerinin dışında sorumluluklar yüklenmesi.
• Davranışların yıldırma, dışlama, aşağılar nitelikte olması.

Hukuki Haklarınız ve Başvuru Yollarınız

Bu tür bir mobbing altında kalan işçi;

• 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca iş sözleşmesini “haklı nedenle derhal” feshedebilecek,
• Kıdem tazminatına ve diğer işçilik alacaklarına hak kazanabilecektir.
• Mobbinğe uğradığını tanık beyanları, yazılı görsel deliller (e-posta, mesaj), sağlık raporları gibi araçlarla ispatlaması gerekmektedir.
• Haklı fesih sonrasında işçi ayrıca manevi tazminat ve, varsa, ayrımcılık tazminatı talepli dava açabilir.

Tazminat Türleri ve Dava Süreci

• Maddi tazminat (örneğin uğranılan gelir kaybı)
• Manevi tazminat (psikolojik zararın karşılığı olarak)
• Kıdem tazminatı
• İhbar tazminatı (bazı durumlarda)
• Ayrımcılık veya kötü niyet tazminatı

Dava açmak için arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekmektedir. Davalar ortalama 8-15 ay arasında sonuçlanmakta ve kazanılırsa mahkeme olayın ağırlığına göre uygun bir tazminat belirlemektedir.

Bilmeniz Gerekenler

• Yalnızca tek seferlik veya geçici bir görevlendirme mobbing sayılmaz. Sistematik ve kasıt aranır.
• İlgili tüm delilleri (e-posta, mesaj, yazılı bildirim, tanık vb.) toplamanız ispat bakımından güçlü olur.
• Manevi tazminat tutarı olayın niteliğine ve kanıtların gücüne göre belirlenmektedir.
• Cumhurbaşkanlığı'nın 2025 yılı genelgesinde de, kamu ve özel sektörde mobbingin önlenmesine dair özel politikalar uygulanmakta ve denetim artırılmıştır.

Sonuç

İşçinin kendi kadrosundan daha üst bir kadronun işini yapmaya zorlanması ve bu durumun sistematik bir şekilde devam etmesi mobbing olarak değerlendirilir ve işçiye haklı fesih imkânı verir. Mobbinge maruz kalan işçi, kıdem tazminatı başta olmak üzere; maddi, manevi ve varsa ayrımcılık tazminatı da talep edebilir.

Daha detaylı ve somut durumunuza uygun bir değerlendirme için delillerinizi hazırlayıp bir iş hukuku avukatına başvurmanız güçlü biçimde önerilir.

Saygılarımla,
Avukatistan