Ölene Kadar Bakma Sözleşmesi İle Mülkiyetin Devri ve Karşı Tarafın Hakları

Merhaba,

Sorunuz oldukça önemli ve birçok kişinin benzer durumlarda kafasında soru işareti oluşturabiliyor. Sizin duruma özel olarak, hem ölünceye kadar bakma sözleşmesinin hukuki sonuçları hem de aile içindeki mevcut sorunların etkisi konularında ayrıntılı bilgi vermek istiyorum. Ayrıca, akıl sağlığı raporunun gerekliliğine de değineceğim.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir?

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir kişinin (bakıma muhtaç olan) kendisine bakan kişiye, genellikle bir taşınmazı devretmesi karşılığında, yaşamı boyunca bakımının sağlanmasını taahhüt ettiği bir sözleşmedir. Türk Borçlar Kanunu’nun 611 ve devamı maddeleri kapsamında düzenlenmiştir. Noterde resmi şekilde yapılması zorunludur ve taşınmaz devri tapuda gerçekleşir.

Abinizin Davacı Olma İhtimali

1. Muvazaa Davası (Danışıklı İşlem)

   • Muvazaa, gerçekte var olmayan bir işlemin, üçüncü kişileri aldatmak amacıyla yapılmasına denir. Yani işlemin görünürde bir hukuki sonucu vardır ama tarafların gerçek iradesi bu değildir.
   • Ancak “ölünceye kadar bakma sözleşmesi” bir karşılık (annenizin bakımı) içermektedir. Yani sözleşme gerçek bir hukuki sebebe (annenize bakmanız) dayanıyorsa, muvazaa iddiası genellikle reddedilir.
   • Fakat annenizin bakıma muhtaç olmadığı ya da bakımın aslında yapılmadığı iddiası ile abiniz muvazaa davası açabilir. Davada annemin gerçekten bakıma muhtaç olup olmadığı, sizin bakım yükümlülüğünü yerine getirip getirmediğiniz ve işlemin gerçek iradeye uygunluğu değerlendirilir.
   • Özellikle annenize düzenli ve fiili olarak baktığınız ve sözleşmenin gereklerini yerine getirdiğiniz sürece, muvazaa davasında abinizin başarılı olma ihtimali düşüktür.

2. Tenkis Davası (Mirasta Saklı Payın İhlali)

   • Saklı paylı mirasçılar (ör. çocuklar) mirastan belirli bir oran altında mahrum bırakılırsa, bu mirasçının tenkis (eksiltme) davası açma hakkı vardır.
   • Ölünceye kadar bakma sözleşmesi bir bağış işlemi değil, karşılıklı bir sözleşme olarak görülür. Ancak uygulamada bazı durumlarda biçimsel bakım şartlarının yerine getirilmediği/sözleşmenin görünüşte olduğu iddiasıyla tenkis davası açılabilmektedir.
   • Dava açılması halinde, sözleşmenin gerçekten bakım karşılığı yapılıp yapılmadığı, annenizin bakıma muhtaçlığı ve sizin bakımınızın yeterliliği incelenir.

Devralma Sözleşmesinde Evin Devrinde Abinizle Olan Durumun Belirtilmesi

Sözleşmeye, annenizin fiili durumunu ve abinizle olan sorunları (örneğin şiddet olayları ve uzaklaştırma kararları) eklemek, hukuki süreci daha şeffaf ve sağlam kılabilir. Bu tür eklemeler, annenizin iradesinde baskı olmadığını ve işlemin gerçek bir ihtiyaca dayandığını gösterir.

Akıl Sağlığı Raporu Gerekir mi?

• Kanunen, aksi kanıtlanmadıkça herkesin tam fiil ehliyetine sahip olduğu kabul edilir. Ölünceye kadar bakma sözleşmesi için annenizin temyiz kudreti (akıl sağlığı) yerinde olmalıdır.
• Özellikle yaşlı veya sağlık problemi olan kişilerle yapılan devralma işlemlerinde ileride dava konusu olabileceğinden, aile hekiminden veya resmi sağlık kurumundan akıl sağlığı yerindedir raporu almak ispat kolaylığı sağlar. Fakat tek başına aile hekimi raporu yerine tam teşekküllü bir devlet hastanesinden “fiil ehliyetine sahip” olduğuna dair alınan rapor daha geçerli ve güçlü olur.
• Tapu müdürlüğü, işlem sırasında kişide açık bir akıl sağlığı sorunu görürse, res’en sağlık raporu isteyebilir.

Sonuç ve Öneriler

• Hem sözleşmenin gerçek ihtiyaçtan doğduğu açık şekilde belirtilmeli, hem de tarafların iradesi özgürce ortaya koyulduğu gösterilmelidir.
• Annenizin akıl sağlığının yerinde olduğuna dair resmi bir sağlık raporu alınması tavsiye edilir.
• Sözleşme noterde resmi şekilde hazırlanmalı ve tapuda devri gerçekleştirilmelidir.
• Abiniz dava açabilir; fakat yukarıda anlattığım şekilde sözleşme ve bakım yükümlülüğü özenle yerine getirildiği takdirde, davada haklı bulunmanız olasıdır.

Talebiniz çok haklı ve önemli. İşlemleri yapmadan önce deneyimli bir avukattan birebir destek almanız sürecin hatasız ilerlemesi için çok faydalı olacaktır.

Saygılarımla,
Avukatistan