Evlilik Birliği İçerisinde Edinilmiş Mallar Üzerinden Katılma Alacağı Talep Edilebilir mi?

Merhaba,

Öncelikle başınız sağ olsun. Sorunuz çevresinde, annenizin vefatı sonrası evlilik içinde edinilmiş mallar ve bu malların evlilik sırasında anneniz hastayken babanız tarafından satılması konusunda katılma alacağı hakkının kullanılıp kullanılamayacağı ile ilgili güncel ve detaylı bir bilgi aktarmak isterim.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Katılma Alacağı Nedir?

Türkiye’de 01.01.2002 tarihinden itibaren, özel bir mal rejimi sözleşmesi yoksa, eşler arasında yasal mal rejimi “edinilmiş mallara katılma rejimi”dir. Bu rejime göre, eşler evlilik süresince elde ettikleri (örneğin daireler, arsa, araba gibi) mallar üzerinde birbirlerinin “artık değer”inin yarısı oranında alacak hakkına (katılma alacağı hakkı) sahip olurlar. Bu hak, ölüm ya da boşanma gibi mal rejiminin sona erdiği anda doğar.

Mal Rejimi Tasfiyesi ve Katılma Alacağı Davası

Annenizin vefatı ile birlikte, evlilik birliğinde edinilen mallar için mal rejimi sona ermiştir. Annenizin mirasçıları olarak sizler, sağ kalan eşe (babanıza) karşı “katılma alacağı” davası açabilirsiniz. Katılma alacağı, evlilik içinde edinilen malların tasfiye edilmesi ve artık değerin paylaşılması esasına dayanır. Her bir edinilmiş malın değeri belirlenir, varsa borçlar düşülür ve çıkan “artık değer”in yarısı üzerinden annenizin hakkı hesaplanır.

Satılan Mallar ve Üçüncü Kişilere Karşı Katılma Alacağı

Evlilik sürecinde anneniz vasi altındayken babanız, diğer mirasçıların ya da anne vasisinin rızasını almadan bazı malları satmış. Edinilmiş mallara katılma rejiminde, “mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde” yapılan ve olağan hediyeler dışında kalan “karşılıksız devirler” ya da diğer eşin açık rızası olmadan yapılan satışlar, değer hesabına dahil edilir (TMK 229). 1 yılı aşan sürelerde yapılan satışlarda ise, ancak muvazaa veya kötü niyet olduğunun ispatı halinde satış bedeli dikkate alınabilir.

Ancak Yargıtay uygulamalarında ve TMK'da, bir eşin diğer eşin payını azaltmak amacıyla üçüncü kişilere karşılıksız ya da usulsüz şekilde mal devretmesi durumunda, bu işlemlerin tasfiye sırasında iptalinin istenebileceği ve mal satılmış olsa bile bedelinin hesaba katılması gerektiği düzenlenmiştir.

Aile Konutu Şerhi ve Tasarruflar

Tapuda aile konutu şerhi bulunan taşınmazların satılması için diğer eşin açık rızası gereklidir. Bu tür işlemlerde diğer eşin izni olmadan satış yapılamaz (TMK 194). Satılan taşınmazda aile konutu şerhi yoksa, satış işlemi yapılmış olabilir, fakat yine de mal rejimi tasfiyesinde satış bedelinin dikkate alınması gerekecektir.

Arabalık ve Süresi

Satılan daire, arsa ve araba için katılma alacağı bedelini talep edebilirsiniz. Edinilmiş mal olarak satış tarihindeki rayiç değerleri (mahkemede bilirkişi tespiti ile bulunur), mal rejimi tasfiyesinde göz önüne alınmaktadır. Alacağın zamanaşımı süresi 10 yıldır ve annenizin vefatından itibaren işlemeye başlar. Ancak üçüncü kişilere (ör. taşınmaz/araç alan kişiler) karşı iptal davası açılacaksa, işlem tarihinden itibaren 1 yıl ve 5 yıl gibi TMK’da özel süreler söz konusudur.

Sonuç ve Yol Haritası

• Siz ve diğer anne mirasçıları olarak babanıza karşı mal rejimi tasfiyesinden doğan katılma alacağı davası açabilirsiniz.
• Satılan daire, arsa ve araba için, rayiç bedelleri üzerinden annenizin artık değer payını talep edebilirsiniz.
• Aile konutu şerhli daire üzerinde ise anneden doğan katılma alacağını mirasçılar olarak isteyebilirsiniz.
• Satılan mallar üçüncü kişilere devredildiyse bile, dava içinde bedellerinin hesaba katılması talep edilebilir. Ayrıca satışlarda usulsüzlük veya muvazaa varsa, iptal ve tazminat davaları da gündeme gelebilir.
• Tüm bu davalarda zamanaşımı süresini ve ispat yükümlülüğüne ilişkin detaylara dikkat edilmelidir.

Tüm bu süreç teknik ve uzmanlık gerektiren bir süreç olduğu için, bir aile hukuku avukatı ile çalışmanızı ve elinizdeki belgelerle şahsi görüşme yapmanızı tavsiye ederim.

Yardımcı olabileceğim başka bir konu olursa memnuniyetle yanıtlamaya hazırım.

Saygılarımla.