Yıllık izin ve fazla mesai nedeniyle haklı fesih olur mu?
Eskişehir'de bir zincir markette 4 yıldır çalışıyorum ve şu anda mağaza sorumlusuyum. Yıllık izinlerimi eksik kadro nedeniyle kullanamıyorum ve sistemde resmi olarak birikmiş 37,5 gün yıllık izin hakkım var. Ayrıca fazla mesai yapmak zorunda kalıyorum ancak ücretini almıyorum. Mesai karşılığının izin olarak kullandırılacağı söyleniyor, fakat bu da mümkün olmuyor. Aktif olarak çalışmaya devam ederken haklı fesih süreci başlatıp kıdem tazminatımı alabilir miyim?
Cevaplar
Merhaba. Anlattıklarınıza göre haklı nedenle fesih yapıp kıdem tazminatı dahil işçilik alacaklarınızı talep etmeniz, özellikle fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi yönünden güçlü biçimde mümkündür.
Fazla mesai yaptırılıp ücretinin ödenmemesi, “ücretin kanun/sözleşmeye uygun ödenmemesi” kapsamında değerlendirilir ve işçiye 4857 sayılı İş Kanunu m.24/II-e uyarınca derhal fesih hakkı verir. Bu şekilde fesihte (en az 1 yıl kıdem şartınız da var) kıdem tazminatı talep edebilirsiniz.
“Mesai karşılığı izin” (serbest zaman) ancak işçi isterse ve uygulamada işverenle anlaşma ile olur; ayrıca fazla çalışmanın her 1 saati için 1 saat 30 dakika serbest zaman verilmesi ve bunun 6 ay içinde kullandırılması gerekir. Kullandırılmıyorsa fiilen yine alacağa dönüşür.
Yıllık izinlerin kullandırılmaması tek başına her dosyada otomatik haklı fesih sayılmayabilir; ancak işverenin izin kullandırma yükümlülüğünü sürekli ihlal etmesi ve “kadro yok” gibi gerekçelerle fiilen izin kullandırmaması uyuşmazlıkta lehinize delil olur. Kullanılmayan yıllık izinler iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür; siz feshettiğiniz gün itibarıyla sistemde görünen 37,5 gün için ayrıca yıllık izin ücreti talep edersiniz.
Aktif çalışırken “süreç başlatma” şöyle olur: Haklı fesihte iş ilişkisini sona erdiren irade beyanını yapmanız gerekir; yani kıdemi alarak çıkış hedefleniyorsa, sonunda işten ayrılmadan “haklı fesih yapmış” sayılmazsınız.
Uygulanabilir yol haritası
Son olarak iki kritik detay: