Kentsel Dönüşüm Kira Yardımı Nasıl Alınır?

Deprem riski altındaki bölgelerde kentsel dönüşüm, hak sahiplerine kira yardımı, taşınma desteği ve faiz destekli kredi gibi imkânlar sunuyor. 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespiti yapılan konut ya da işyeri malik ve kiracıları, belirli şartları sağlayarak bulundukları il için belirlenmiş kentsel dönüşüm kira yardımından yararlanabiliyor.

Bu yardım için önce lisanslı kurumlar aracılığıyla riskli yapı tespiti yaptırmak, raporun onaylanması ve binanın tahliye/yıkım sürecini tamamlamak gerekiyor. Ardından ilinizdeki Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne ya da e-Devlet üzerinden, tapu, kimlik, ikamet ve banka hesap bilgilerini içeren belgelerle başvuru yapılıyor. Yazının devamında kentsel dönüşüm kira yardımı nasıl alınır sorusunu adım adım işleyeceğiz.

Kentsel dönüşüm kira yardımı nedir, kimler yararlanabilir?

Kentsel dönüşüm kira yardımı, 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı veya riskli / rezerv yapı alanı ilan edilen yerlerdeki konut ve işyeri sahiplerinin, kiracılarının ve sınırlı ayni hak sahiplerinin geçici barınma giderlerini hafifletmek için verilen maddi destektir. Yardımın amacı, bina yıkılıp yeniden yapılırken insanların “nerede kalacağım, işyerimi nasıl sürdüreceğim” kaygısını azaltmaktır.

Bu destekten temel olarak şu gruplar yararlanabilir:

• Konut veya işyeri malikleri
• Bu konut ya da işyerinde oturan veya işyeri işleten kiracılar
• Taşınmaz üzerinde intifa hakkı gibi hakkı bulunan ve orada fiilen oturan ya da işyeri işleten sınırlı ayni hak sahipleri

Ayrıca uygulamada; riskli yapıda işyeri işletenler, kapıcı dairesinde oturan kapıcılar, kamu lojmanlarında kiracı olanlar ve taşınmazı anlaşma yoluyla kamulaştırılan kişiler de belirli şartlarla kentsel dönüşüm kira yardımından yararlanabiliyor.

Malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahibi için farklı destekler

Kentsel dönüşüm kira yardımı, herkes için aynı şekilde ödenmiyor; malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahibi için farklı modeller var:

• Malikler Riskli yapısını tahliye eden maliklere, il bazında belirlenen tutarda aylık kira yardımı yapılıyor. Bu ödeme, riskli yapılarda genellikle en fazla 18 ay, riskli alan ve rezerv yapı alanlarında ise ilgili idarenin kararına göre 48 aya kadar sürebiliyor.

• Kiracılar Kiracılara çoğunlukla tek seferlik taşınma yardımı ödeniyor. Tutar, malike verilen aylık kira yardımının belirli katı olarak hesaplanıyor ve il bazında her yıl güncelleniyor.

• Sınırlı ayni hak sahipleri İntifa hakkı gibi sınırlı ayni hakla taşınmazı kullananlara da yine tek seferlik ve kiracıdan daha yüksek bir tutarda ödeme yapılıyor. Uygulamada bu tutar, aylık kira yardımının yaklaşık beş katı seviyesinde belirleniyor.

Bu nedenle, aynı binada oturan malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahibi, farklı miktar ve sürede kentsel dönüşüm kira desteği alabiliyor.

Hangi binalar ve projeler kira yardımına konu oluyor?

Kentsel dönüşüm kira yardımı, her tadilat veya yenileme için değil, belirli hukuki statüye sahip yapılar için veriliyor:

• Riskli yapı tespiti yapılmış ve resmî olarak onaylanmış binalar
• Riskli alan ilan edilen bölgelerdeki yapılar
• Rezerv yapı alanı içinde kalan ve dönüşüme giren yapılar

Ayrıca bu binaların:

• Konut veya işyeri olarak fiilen kullanılıyor olması
• Kanuna uygun şekilde riskli yapı tespiti yapılmış ve raporun Bakanlık/İdare tarafından onaylanmış olması
• Sonrasında yapının anlaşma ile tahliye edilmiş ya da yıktırılmış olması gerekiyor.

Sadece dış cephe yenilemesi, basit tadilat ya da kendi isteğiyle boşaltılan ama riskli yapı tespiti olmayan binalar, kentsel dönüşüm kira yardımı kapsamına girmiyor. Yardım, doğrudan 6306 sayılı Kanun kapsamındaki dönüşüm projeleri ile sınırlı tutuluyor.

Kentsel dönüşüm kira yardımı şartları neler?

Kentsel dönüşüm kira yardımı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, riskli yapısı tespit edilip yıkılan konut ve işyeri sahipleri ile bu yapılarda oturan kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerine verilen bir destektir. Ancak her riskli bina sakini otomatik olarak bu yardımı alamaz; yönetmelikte belirlenmiş bazı net şartlar vardır. Bu şartlar kabaca üç başlıkta toplanır: riskli yapı tespiti ve yıkım, ikamet ve tapu durumu, aynı kişi için bağımsız bölüm sayısı.

Aşağıda bu üç konuyu ayrı ayrı, sade bir dille özetleyelim.

Riskli yapı tespiti ve yıkım şartı nasıl oluyor?

Kentsel dönüşüm kira yardımı için ilk ve en temel şart, binanın “riskli yapı” olarak tespit edilmesi ve bu tespitin resmî olarak kesinleşmesidir. Bunun için:

• Yapı, Bakanlıkça lisanslandırılmış kurum veya kuruluşlar ya da ilgili idare (belediye/il müdürlüğü) aracılığıyla riskli yapı tespitine sokulur.
• Hazırlanan rapor, Bakanlığın sistemine işlenir ve maliklere tebliğ edilir.
• Maliklerin itiraz hakkı vardır; itiraz süresi içinde başvuru yapılmaz veya itiraz reddedilirse, rapor kesinleşmiş riskli yapı statüsü kazanır.

Kira yardımı için yalnızca tespit yetmez; çoğu ilde uygulama şu şekilde işler:

• Riskli yapı raporu kesinleştikten sonra, bina için yıkım kararı alınır.
• Yıkım, maliklerin kendi imkânlarıyla ya da idare tarafından gerçekleştirilir.
• Birçok il müdürlüğü, kira yardımı başvurusunda yıkımın fiilen gerçekleşmiş olmasını veya en azından yıkım sürecinin resmî olarak başlatıldığını (tahliye, elektrik-su kesintisi, yıkım tutanağı vb.) arar.

Özetle: Kira yardımı, “eski binadan çıkıp yeni bir yere taşınma sürecini” destekler. Bu yüzden binanın hâlâ fiilen kullanılıyor olması, yıkımın hiç başlamamış olması durumunda başvuru genellikle kabul edilmez.

İkamet ve tapu şartı nasıl aranıyor?

Kentsel dönüşüm kira yardımı şartları içinde en çok karıştırılan konu, ikamet ve tapu durumudur. Uygulamada genel çerçeve şöyle:

• Malik için:

• Riskli yapıda tapu kaydının bulunması şarttır.

• Birçok ilde, malik için ayrıca ikamet şartı da aranır; yani riskli yapıda gerçekten oturuyor olması beklenir. Bu, genellikle riskli yapı tespit tarihinden önceki bir tarihte alınmış adres kayıt belgesi ile ispatlanır.

• Bazı durumlarda, konutta fiilen oturmasa bile, işyeri olarak kullanıyorsa buna ilişkin vergi levhası, oda kaydı gibi belgeler istenir.

• Kiracı için:

• Riskli yapıda resmî ikamet kaydı bulunmalıdır.

• Ayrıca çoğu zaman kira sözleşmesi istenir. Sözleşme yoksa, kira ödendiğini gösteren banka dekontu gibi belgeler talep edilebilir.

• Kiracının, riskli yapı tespitinden önce orada oturduğunu kanıtlaması önemlidir.

• Sınırlı ayni hak sahibi için:

• Tapuda intifa hakkı, sükna hakkı gibi sınırlı ayni hakların kayıtlı olması gerekir.

• Bu kişiler için de çoğu zaman ikamet veya fiili kullanım (örneğin işyeri olarak kullanma) belgeleri istenir.

Adres ve ikamet şartı, il müdürlüklerinin uygulamasına göre küçük farklılıklar gösterebilir. Bu nedenle başvuru yapmadan önce, güncel şartların ilgili il müdürlüğünün duyurularından kontrol edilmesi önemlidir.

Aynı kişi birden fazla bağımsız bölüm için kira yardımı alabilir mi?

Bu sorunun cevabı, yönetmelikte oldukça net: Aynı kişi, aynı riskli yapı için birden fazla bağımsız bölümden dolayı birden çok kira yardımı alamaz.

Genel prensipler şöyle özetlenebilir:

• Bir kişi, aynı binada kendi üzerine kayıtlı birden fazla daireye sahip olsa bile, çoğu durumda yalnızca bir bağımsız bölüm için malik kira yardımı alabilir.
• Aynı kişinin hem malik hem kiracı olarak iki farklı bağımsız bölümde görünmesi gibi karmaşık durumlarda, idare genellikle tek hak üzerinden ödeme yapar; çifte destek verilmez.
• Farklı binalarda, farklı riskli yapı dosyaları varsa, her dosya kendi içinde değerlendirilir. Ancak burada da “fiilen oturma” ve “ikamet” şartları devreye girer; kişi her yerde oturuyormuş gibi göstererek birden fazla kira yardımı alamaz.

Kısacası, kentsel dönüşüm kira yardımı, kişiyi değil, fiilen tahliye edilen konutu/işyerini esas alır ve aynı kişi için aynı süreçten kaynaklanan mükerrer ödeme yapılmasına izin verilmez. Bu nedenle başvuru yaparken, sahip olunan bağımsız bölümler ve ikamet durumu konusunda eksiksiz ve doğru bilgi verilmesi çok önemlidir.

2025 kentsel dönüşüm kira yardımı ne kadar, il il tutarlar

2025 kentsel dönüşüm kira yardımı tutarları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın her yıl yayımladığı “kentsel dönüşüm kira yardımı” tebliği ile belirleniyor. Tutarlar; büyükşehir belediyesi olan iller ile diğer iller için farklı, ayrıca konut – işyeri ve malik – kiracı – sınırlı ayni hak sahibi durumuna göre de değişiyor.

Aşağıdaki rakamlar, 2025 yılı için açıklanan güncel üst limitler esas alınarak özetlenmiştir. Başvuru yapmadan önce mutlaka son yayımlanan resmi tabloya bakmak gerekir; çünkü yıl içinde ek güncelleme yapılabilmektedir.

İstanbul, Ankara, İzmir ve büyükşehirlerde güncel kira desteği

Büyükşehir statüsündeki illerde (İstanbul, Ankara, İzmir dahil) malik konut sahipleri için aylık kira yardımı tutarı daha yüksek belirlenir. 2025 itibarıyla:

• Büyükşehirlerde konut malikleri için aylık kira yardımı, diğer illere göre daha yüksek bir tavan üzerinden hesaplanır.
• Kiracılar için ise genellikle tek seferlik taşınma/kira desteği verilir; bu tutar, maliklere ödenen aylık kira yardımının birkaç aylık toplamına yakın olacak şekilde belirlenir.
• Sınırlı ayni hak sahipleri (intifa hakkı sahibi gibi) için ödenen tek seferlik tutar, kiracıya göre daha yüksek, malike göre daha düşüktür.

İstanbul, Ankara ve İzmir’de uygulanan rakamlar, diğer büyükşehirlerle aynıdır; sadece rezerv yapı alanı veya riskli alan projelerinde, il bazlı ek destekler veya kampanyalar olabiliyor. Bu tür ek kampanyalar, genel kira yardımından ayrı değerlendirilir.

Diğer illerde malik, kiracı ve ayni hak sahipleri için tutarlar

Büyükşehir olmayan illerde kira yardımı tutarları biraz daha düşüktür. 2025 yılında:

• Konut malikleri için aylık kira yardımı, büyükşehirlere göre daha düşük bir tavan üzerinden ödenir.
• Kiracılar için tek seferlik ödeme, yine o ilin malik kira yardımının birkaç aylık toplamına yakın olacak şekilde belirlenir.
• Sınırlı ayni hak sahipleri için tek seferlik tutar, kiracıdan yüksek, malikten düşük olacak biçimde ayrı bir kalem olarak tanımlanır.

Burada önemli nokta şu: Kentsel dönüşüm kira yardımı, il il ayrı rakamlar içerse de, sistem tüm Türkiye’de aynı mantıkla işler. Yani her il için “malik aylık kira”, “kiracı tek seferlik”, “ayni hak sahibi tek seferlik” şeklinde üç ana kalem bulunur.

Konut ve işyeri için kira desteği fark ediyor mu?

Evet, konut ve işyeri için kentsel dönüşüm kira yardımı farklıdır:

• Konutlar için kira yardımı, aylık ödeme (malik) veya tek seferlik ödeme (kiracı/ayni hak sahibi) şeklinde verilir.
• İşyeri için ise çoğu zaman tek seferlik işyeri taşınma ve gelir kaybı desteği niteliğinde bir ödeme yapılır; bu tutar, konut kiracısına göre daha yüksek olabilir.
• Aynı kişi hem konut hem işyeri için hak sahibi ise, her bağımsız bölüm için ayrı değerlendirme yapılır; ancak toplamda alabileceği destek, ilgili tebliğdeki sınırlara tabidir.

Özetle, 2025 kentsel dönüşüm kira yardımı; ilin büyükşehir olup olmamasına, bağımsız bölümün konut ya da işyeri olmasına ve sizin malik, kiracı ya da sınırlı ayni hak sahibi olmanıza göre değişen, resmi tablolarla belirlenmiş net rakamlara dayanır. Başvuru öncesi, güncel tebliğde yer alan il bazlı tutarlara bakmak en sağlıklı yoldur.

Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurusu nereye ve nasıl yapılır?

Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurusu, riskli yapısı tespit edilip tahliye edilen ya da yıkılan konut ve işyeri için, hak sahiplerinin devletten geçici kira desteği talep etmesi anlamına gelir. Başvuru hem fiziken hem de e-Devlet üzerinden yapılabiliyor.

İlçe belediyesi, İl Müdürlüğü ve e-Devlet üzerinden başvuru yolları

Kira yardımı için üç temel kanal var:

1. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl / İlçe Müdürlükleri Riskli yapı tespiti 6306 sayılı Kanun kapsamında yapılmışsa, başvurular esas olarak bu müdürlüklere yapılıyor. Bazı büyükşehirlerde ayrıca Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlükleri bulunuyor ve başvurular bu birimler üzerinden yürütülüyor.

2. Belediyelerin kentsel dönüşüm birimleri Özellikle büyükşehirlerde, belediyelerin kentsel dönüşüm müdürlükleri veya proje ofisleri, hem bilgilendirme hem de başvuru evraklarının teslimi konusunda yetkili olabiliyor. Uygulama il ve projeye göre değiştiği için, önce bağlı olduğunuz belediyenin kentsel dönüşüm birimine danışmak faydalı.

3. e-Devlet üzerinden online başvuru e-Devlet’te “Kentsel Dönüşüm Kira Yardımı Başvurusu” hizmeti üzerinden dijital başvuru yapılabiliyor. Genel adımlar şöyle:

• T.C. kimlik numaranız ve şifrenizle e-Devlet’e giriş yapın.
• Arama çubuğuna “kentsel dönüşüm kira yardımı” yazın, ilgili hizmeti seçin.
• “Uygulamaya git” diyerek başvuru ekranını açın.
• Sistem sizden temel bilgileri (kimlik, iletişim, taşınmaz bilgileri) ister.
• Riskli yapı raporu, tapu, ikametgâh gibi belgeleri taratıp yükleyin.
• Başvuruyu onaylayıp gönderin; süreci yine e-Devlet üzerinden takip edebilirsiniz.

Elektronik imza veya mobil imza istenebilen durumlar olabiliyor; bu nedenle ekranda çıkan uyarıları dikkatle okumakta fayda var.

Adım adım başvuru süreci: riskli yapı raporundan ödeme onayına

Kentsel dönüşüm kira yardımı için tipik süreç şu şekilde ilerliyor:

1. Riskli yapı tespiti

• Lisanslı kurum veya kuruluş tarafından binanız için riskli yapı tespiti yaptırılır.
• Rapor, ilgili belediye veya Bakanlık birimi tarafından incelenip kesinleşir.

2. Tahliye ve yıkım

• Riskli yapı kararı tebliğ edildikten sonra bina tahliye edilir.
• Çoğu ilde kira yardımı için binanın fiilen yıkılmış olması şartı aranır; yıkımın belediye kayıtlarına işlenmiş olması gerekir.

3. Evrakların hazırlanması

• Kimlik, tapu, riskli yapı raporu, ikametgâh, emlak vergisi beyannamesi, yıkım ruhsatı / yıkım tutanağı, banka IBAN bilgisi gibi belgeler tamamlanır.
• Kiracı ve sınırlı ayni hak sahipleri için ayrıca kira sözleşmesi, vergi levhası (işyeri ise) ve tahliye edildiğine dair belgeler istenir.

4. Başvurunun yapılması

• Seçtiğiniz kanala göre (İl Müdürlüğü, belediye birimi veya e-Devlet) başvuru formu doldurulur.
• Fiziksel başvuruda dilekçe ve ekleri elden teslim edilir; online başvuruda belgeler sisteme yüklenir.

5. Değerlendirme ve onay

• İlgili idare, hem riskli yapı kararını hem de tapu / ikamet bilgilerini kontrol eder.
• Eksik veya çelişkili belge varsa sizden tamamlamanız istenir.
• Uygun bulunursa kira yardımı kararı verilir ve ödeme planı oluşturulur. Değerlendirme süresi uygulamada genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişebiliyor.

6. Ödeme aşaması

• Onay sonrası kira yardımı, çoğunlukla kamu bankalarındaki hesabınıza (özellikle Ziraat veya Halk bankası) yatırılır.
• Ödemeler genellikle ayın belirli bir gününde toplu olarak yapılır; tarih il ve projeye göre değişebilir.

Kira yardımı başvurusu ne zaman yapılmalı, süreyi kaçırırsam ne olur?

Başvuru süresi, yönetmelikte açıkça sınırlandırılmış durumda. Farklı kaynaklar aynı çerçeveyi teyit ediyor:

• Tahliye tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde başvuru yapılmalı.
• Yıkım tarihinden itibaren ise genellikle 3 ay içinde başvuru şartı aranıyor.

Uygulamada bazı idareler “tahliye veya yıkımdan itibaren 1 yıl” ifadesini esas alırken, bazıları yıkım için ayrıca 3 aylık daha dar bir süre tanımlıyor. Bu nedenle:

• Tebligat, tahliye ve yıkım tarihlerinizi mutlaka not edin.
• En geç tahliyeden sonraki birkaç ay içinde başvuru yapmaya çalışın; son güne bırakmayın.

Süreyi kaçırırsanız ne olur?

• Kanunda ve ikincil mevzuatta öngörülen süreler hak düşürücü kabul ediliyor.
• Yani tahliye veya yıkımdan sonra belirlenen süreler geçtikten sonra yapılan başvurular, çoğu zaman doğrudan reddediliyor ve geriye dönük kira yardımı talep edilemiyor.
• Bazı istisnai durumlarda (örneğin ağır sağlık sorunları, doğal afet gibi) idareye yazılı dilekçe ile mazeret sunulup yeniden değerlendirme istenebiliyor; ancak bu tamamen idarenin takdirinde.

Bu yüzden, riskli yapı raporu kesinleştiği ve tahliye süreci başladığı anda, kira yardımı için gerekli belgeleri toplamaya ve başvuru kanalınızı netleştirmeye başlamak en güvenli yol.

Kentsel dönüşüm kira yardımı için gerekli belgeler

Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurularında istenen belgeler, başvuran kişinin malik, kiracı ya da sınırlı ayni hak sahibi olmasına göre değişir. Ayrıca her il müdürlüğü, eksik ya da tereddütlü durumlarda ek evrak isteyebilir. Bu yüzden hem temel belgeleri hem de sık sorulan ek evrakları bilmek önemli.

Malikler için istenen evraklar

Malik olarak kentsel dönüşüm kira yardımı başvurusu yaparken genelde şu belgeler istenir:

• Başvuru formu: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü veya e-Devlet üzerinden alınan, eksiksiz doldurulmuş form.
• Nüfus cüzdanı / T.C. kimlik kartı fotokopisi
• Tapu belgesi: Riskli yapı tespiti yapılan bağımsız bölüme ait güncel tapu kaydı veya tapu senedi fotokopisi.
• Riskli yapı tespit raporu ve onay yazısı: Yetkili kurumca düzenlenmiş ve Bakanlıkça onaylanmış riskli yapı raporu ya da bu rapora ilişkin yazı.
• Yıkım tutanağı veya yıkımın gerçekleştiğine dair belge: Binanın fiilen yıkıldığını gösteren tutanak ya da ilgili belediyeden/il müdürlüğünden alınan yazı.
• İkametgâh belgesi: Başvuru sahibinin riskli yapıda ikamet ettiğini gösteren, başvuru tarihine yakın tarihli belge.
• Banka hesap bilgisi: Çoğunlukla IBAN numarasının yazılı olduğu banka hesap dökümü veya banka kartı fotokopisi istenir.

Bazı durumlarda, özellikle birden fazla malik varsa, muvafakatname, vekaletname veya veraset ilamı gibi ek belgeler de talep edilebilir.

Kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri için ek belgeler

Kiracı ve sınırlı ayni hak sahipleri için kira yardımı tutarı ve ödeme şekli farklı olduğu gibi, istenen belgeler de biraz değişir:

Kiracılar için genellikle:

• Kimlik fotokopisi
• Kira sözleşmesi: Riskli yapıda kiracı olduğunu gösteren, mümkünse noter onaylı veya imzalı kira kontratı
• Ödeme kanıtı: Banka dekontu, havale/EFT çıktısı ya da elden ödeme yapılıyorsa bunu gösteren yazılı belge istenebilir
• İkametgâh belgesi (riskli yapıda oturduğunu gösterecek şekilde)
• Riskli yapı raporu ve yıkım belgesi (malik üzerinden de teyit edilir)

Sınırlı ayni hak sahipleri (intifa hakkı sahibi vb.) için ise:

• Kimlik fotokopisi
• Tapu kaydında sınırlı ayni hak sahibi olduğunu gösteren belge
• İkametgâh belgesi (ikamet şartı aranıyorsa)
• Riskli yapı tespitine ve yıkıma ilişkin belgeler
• Banka IBAN bilgisi

Bu grupta, hak sahipliğinin tapuda net görünmediği durumlarda il müdürlüğü ek açıklama yazısı veya tapu müdürlüğünden alınmış detaylı kayıt isteyebilir.

Adres ve ikamet belgeleri nasıl hazırlanmalı?

Kentsel dönüşüm kira yardımı için en çok sorun çıkan noktalardan biri ikamet ve adres kayıtları oluyor. Yardımdan yararlanmak için çoğu ilde, riskli yapıda başvuru tarihinden önce belirli bir süre ikamet etmiş olma şartı aranıyor. Bu nedenle:

• İkametgâh belgesi mutlaka Nüfus ve Vatandaşlık İşleri sisteminden alınmış, güncel tarihli olmalı. e-Devlet üzerinden de kolayca temin edilebilir.
• Adresinizin, riskli yapı raporunda geçen adresle birebir uyuşmasına dikkat edin. Mahalle, sokak adı, kapı numarası gibi bilgilerde farklılık varsa, belediyeden ya da nüfus müdürlüğünden adres güncellemesi yapmanız gerekebilir.
• Eğer kısa süre önce taşındıysanız ve sistemde eski adres görünüyorsa, kira yardımı reddedilebilir. Bu durumda, taşınma tarihini gösteren elektrik, su, doğalgaz abonelikleri, eski kira sözleşmesi gibi ek belgelerle durumu açıklamanız istenebilir.
• Aynı hanede birden fazla başvuru olacaksa, her başvuru sahibi için ayrı ikametgâh belgesi alınması genellikle tercih edilir.

Başvuruya gitmeden önce tüm belgelerin fotokopilerini hazırlamak, eksik evrak nedeniyle sürecin uzamasını büyük ölçüde önler. Ayrıca il müdürlüğünün güncel belge listesini başvuru öncesi kontrol etmek, son dakika sürprizlerini engeller.

Kentsel dönüşüm kira yardımı kaç ay veriliyor, ödeme nasıl yapılıyor?

Kentsel dönüşüm kira yardımı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenen azami süreler ve tutarlar üzerinden ödeniyor. Süre; yapının riskli olup olmamasına, rezerv yapı alanında bulunup bulunmamasına ve sizin malik, kiracı ya da sınırlı ayni hak sahibi olmanıza göre değişiyor. Ödemeler genellikle aylık olarak, banka hesabına veya PTT üzerinden yatırılıyor; kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri için ise çoğu ilde tek seferlik toplu ödeme uygulanıyor.

Riskli yapıda 18 ay, rezerv alanlarda 48 ay kuralı nasıl işliyor?

Riskli yapı tespiti yapılmış ve yıkım kararı alınmış binalarda maliklere verilebilecek kira yardımı süresi üst sınırı genel olarak 18 ay. Bu 18 ay, binanın yıkılması ve tahliyesi sonrasında başlıyor. Uygulamada:

• Önce birkaç aylık peşin ödeme yapılabiliyor (örneğin 3 veya 5 ay),
• Kalan aylar ise aylık periyotlarla yatırılıyor,
• Binanız daha erken tamamlanır ve oturulabilir hale gelirse, fiilen taşındığınız tarihten sonra kira yardımı kesilebiliyor.

Rezerv yapı alanı veya riskli alan ilan edilen bölgelerde ise, hak sahipleri için azami süre 48 aya kadar çıkabiliyor. Ancak bu 48 ay herkes için otomatik değil; alanın niteliği, proje takvimi ve Bakanlık/İl Müdürlüğü kararlarına göre fiili süre belirleniyor. Bazı projelerde 36 ay fiilen kullanılırken, bazı büyük dönüşüm alanlarında 48 aya kadar uzatılabiliyor.

Önemli nokta: Bu süreler “azami” sınırlar. Yani:

• Yapı daha erken tamamlanırsa,
• Hak sahipliği sona ererse,
• Sözleşme feshedilirse,

kalan aylar için kira yardımı devam etmeyebiliyor.

Kiracılara ve ayni hak sahiplerine tek seferlik ödeme nasıl oluyor?

Kentsel dönüşüm kira yardımı, kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri için genellikle tek seferlik toplu ödeme şeklinde yapılıyor. Uygulamada:

• Kiracılara, bulundukları ile göre değişen, birkaç aylık kira bedeline denk gelen bir defalık taşınma/kira desteği veriliyor.
• Sınırlı ayni hak sahiplerine (intifa hakkı sahibi gibi) kiracılardan daha yüksek, ancak malikten daha düşük tutarda yine tek seferlik ödeme yapılıyor.

Bu ödemeler, çoğu ilde “aylık kira yardım tutarının belirli katı” şeklinde hesaplanıyor. Örneğin, ilgili ildeki aylık kira yardımının 2, 3 veya 5 katı gibi. Net katsayıyı, başvurduğunuz tarihteki güncel uygulamaya göre İl Müdürlüğü veya belediye bildiriyor.

Tek seferlik ödeme:

• Başvurunuz onaylandıktan sonra,
• Banka hesabınıza veya PTT’ye,
• Genellikle birkaç hafta içinde toplu olarak yatırılıyor.

Kiracılar için bu destek, yeni eve taşınma, depozito, nakliye gibi ilk masrafları karşılamayı hedefliyor. Bu nedenle kiracılara aylık 18 ya da 48 ay boyunca düzenli kira ödemesi yapılmıyor; hak, tek seferlik ödeme ile sınırlı kalıyor.

Ödemeler hangi banka üzerinden ve hangi tarihlerde yatıyor?

Kentsel dönüşüm kira yardımı ödemeleri, Bakanlık ile protokolü olan kamu bankaları ve PTT üzerinden yapılıyor. Uygulamada:

• Birçok ilde ödemeler kamu bankalarından biri üzerinden hak sahibinin adına açılan hesaba yatırılıyor.
• Bazı durumlarda, özellikle tek seferlik ödemelerde, PTT şubelerinden kimlikle ödeme yöntemi de kullanılabiliyor.
• Başvuru sırasında IBAN bildirmeniz istenirse, ödemeler doğrudan bu hesaba aktarılabiliyor.

Ödeme tarihleri, maaş gibi sabit bir “her ayın şu günü” kuralına bağlı değil. Süreç genelde şöyle işliyor:

1. Riskli yapı tespiti ve yıkım işlemleri tamamlanıyor.
2. Kira yardımı başvurunuz İl Müdürlüğü veya yetkili belediye tarafından incelenip onaylanıyor.
3. Onay listeleri Bakanlık sistemine giriliyor ve ödeme talimatı oluşturuluyor.
4. Banka veya PTT, bu talimata göre ödemeleri toplu olarak belirli günlerde yatırıyor.

Bu nedenle:

• İlk ödeme, başvurunun onaylanmasından sonra çoğu zaman 1 ila 2 ay içinde hesabınıza geçiyor.
• Sonraki aylık ödemeler, genellikle her ay benzer tarihlerde, ancak resmi tatil ve teknik işlemlere bağlı küçük sapmalarla yatırılabiliyor.
• Ödeme yapıldığında, bankadan SMS veya mobil bankacılık bildirimi almanız mümkün; almıyorsanız, dönem dönem hesap hareketlerinizi kontrol etmekte fayda var.

Eğer beklediğiniz ay içinde ödeme yatmazsa:

• Önce bankanızdan veya PTT’den “hakediş var mı” diye kontrol edebilir,
• Ardından İl Müdürlüğü veya belediyenin ilgili birimine başvurup, dosyanızda eksik ya da askıya alınma durumu olup olmadığını sorabilirsiniz.

Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurusu reddedilirse ne yapılır?

Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurunuz reddedildiyse, önce ret gerekçesini net olarak öğrenmeniz gerekir. Genelde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü ya da başvurduğunuz kurum, sistem üzerinden veya yazılı bir yazıyla nedenini belirtir.

Bu gerekçeyi gördükten sonra iki yolunuz var:

1. Eksik veya hatalı belge varsa bunları tamamlayıp yeniden başvuru yapmak.
2. Kararın hatalı olduğunu düşünüyorsanız itiraz sürecini işletmek.

Ret yazısını ya da e-Devlet ekranındaki sonucu mutlaka saklayın. İtirazda bu belgeye ve tarihine ihtiyaç duyacaksınız.

En sık reddedilme nedenleri nelerdir?

Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurularının reddedilmesinde en çok görülen nedenler şunlar:

• Riskli yapı tespiti veya yıkım sürecinin mevzuata uygun olmaması Yapının riskli yapı tespiti onaylanmamış, süresi içinde kesinleşmemiş ya da bina henüz yıkılmamışsa başvuru reddedilebiliyor.

• İkamet şartının sağlanmaması Malik veya kiracının, riskli yapıda başvuru tarihinden önce belirli bir süre (genelde en az 1 yıl) ikamet etmemesi, adres kaydının başka yerde görünmesi önemli bir ret sebebi.

• Tapu ve hak sahipliği uyuşmazlıkları Tapuda malik olarak görünmeme, miras paylaşımının tamamlanmamış olması, hissedarlar arasında anlaşmazlık, sınırlı ayni hak sahipliğinin belgelenememesi gibi durumlar başvurunun reddine yol açabiliyor.

• Aynı kişi için birden fazla bağımsız bölümden kira yardımı talebi Mevzuat gereği çoğu durumda kişi başına tek bağımsız bölüm için kira yardımı verildiğinden, birden fazla daire/işyeri için yapılan talepler reddedilebiliyor.

• Eksik veya tutarsız belgeler Nüfus kayıt örneği, ikametgâh, kira sözleşmesi, tapu fotokopisi gibi belgelerin eksik olması, tarihlerin veya adreslerin birbiriyle uyuşmaması da sık görülen bir gerekçe.

• Sürelerin kaçırılması Riskli yapı tespitinin kesinleşmesinden veya yıkımdan sonra tanınan başvuru süresi içinde müracaat edilmemişse, sistem otomatik olarak reddedebiliyor.

Ret gerekçesini dikkatle okuyup, hangi gruba girdiğinizi anlamanız, sonraki adımı doğru planlamanızı sağlar.

İtiraz süreci nasıl işletilir, nereye başvurulur?

Ret kararına itiraz etmek istiyorsanız, süreci mümkün olduğunca yazılı ve belgeli yürütmeniz önemli.

1. Ret gerekçesini inceleyin Hangi maddeye dayanılarak reddedildiğini tespit edin. Örneğin “ikamet şartı sağlanmadı” deniyorsa, önce elinizdeki adres ve ikamet belgelerini gözden geçirin.

2. Eksik veya yanlış görülen noktaları belgeleyin

• Nüfus müdürlüğünden güncel yerleşim yeri belgesi alın.
• Gerekirse elektrik, su, doğalgaz faturaları gibi fiili kullanım kanıtlarını ekleyin.
• Tapu kayıtlarınızı güncel tarihli olarak çıkarın.
• Kiracıysanız, kira sözleşmenizi ve ödeme dekontlarınızı hazırlayın.

3. İtiraz dilekçesi hazırlayın Kısa, net ve resmi bir dille:

• Hangi karara itiraz ettiğinizi,
• Ret tarihini ve dosya/başvuru numarasını,
• Neden hatalı olduğunu düşündüğünüzü,
• Eklediğiniz belgeleri tek tek belirtin.

4. Nereye başvurulur?

• Başvuruyu ilk değerlendiren makam genelde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü olduğu için, itiraz dilekçenizi de öncelikle buraya verirsiniz.
• Bazı illerde süreç, il müdürlüğü bünyesindeki Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Şube Müdürlüğü üzerinden yürütülür; dilekçeniz oraya havale edilir.
• Başvuruyu ilçe belediyesi üzerinden yaptıysanız, belediyeye verilecek bir dilekçe ile dosyanızın yeniden değerlendirilmesini talep edebilir, belediyeden il müdürlüğüne resmi yazı ile görüş bildirmesini isteyebilirsiniz.

5. Süreler ve üst makama başvuru

• Ret kararının size tebliğ edildiği tarihten itibaren genellikle 30 gün içinde itiraz etmeniz beklenir. Bu süreyi geçirmemeye çalışın.
• İtirazınız yine reddedilirse, idari yargı yoluna (idare mahkemesi) başvurma hakkınız bulunur. Bu aşamada bir hukukçudan destek almak faydalı olur.

6. Sonucu takip edin

• Dilekçenizin bir nüshasını ve evrak kayıt numarasını mutlaka saklayın.
• e-Devlet üzerinden veya ilgili müdürlükle iletişime geçerek dosyanızın durumunu periyodik olarak kontrol edin.

Özetle, kentsel dönüşüm kira yardımı başvurusu reddedildiğinde paniğe kapılmadan, önce neden reddedildiğini netleştirip, ardından eksikleri tamamlayarak ya da resmi itiraz yolunu kullanarak hakkınızı aramanız gerekir. Yazılı başvuru, doğru belgeler ve süreleri kaçırmamak bu süreçte en kritik üç noktadır.

Kentsel dönüşüm kira yardımı alırken dikkat edilmesi gerekenler

Kentsel dönüşüm kira yardımı alırken hem hak kaybı yaşamamak hem de sonradan borçla, cezayla karşılaşmamak için süreci dikkatli yürütmek gerekiyor. Aşağıdaki noktalar, özellikle 6306 sayılı Kanun kapsamındaki kira desteği için pratik bir çerçeve sunar.

Aynı anda başka kira desteği veya kampanyadan yararlanma durumu

Kentsel dönüşüm kira yardımı, temel olarak aynı konut için aynı dönemde iki ayrı kamu desteği alınmaması prensibine dayanır. Yani:

• Aynı ev için hem kentsel dönüşüm kira yardımı hem de başka bir kamu kurumunun düzenli kira desteği (sosyal yardım, belediye kira desteği vb.) almanız, çoğu durumda çakışma yaratabilir.
• Özel sektörün sağladığı kampanyalar (müteahhitin verdiği kira desteği, taşınma desteği, indirimli kira gibi) ise genelde kamu kira yardımıyla doğrudan çakışmaz; fakat bazı projelerde sözleşmeye “kamu kira yardımı alınırsa müteahhit desteği düşülür” gibi hükümler konabiliyor.

Bu yüzden:

• Başvuru formunda sizden istenen “başka kurumdan kira yardımı alıp almadığınız” sorusunu mutlaka doğru cevaplayın.
• Aynı dönem için iki farklı kamu desteği almanız sonradan tespit edilirse, fazla ödenen tutar faiziyle geri istenebilir.
• Müteahhit veya yüklenici firma size ayrıca kira desteği veriyorsa, bunun kamu desteğini azaltıp azaltmayacağını mutlaka yazılı olarak sorun ve sözleşmeye ekletin.

Ev yeniden bittiğinde kira yardımı ve hak sahipliği nasıl etkilenir?

Kentsel dönüşüm kira yardımı, geçici bir destek; kalıcı bir gelir değil. Genel mantık şu:

• Konutunuz yeniden yapılıp iskan/oturma izni alındığında veya fiilen teslim edildiğinde, kira yardımı süreci de sona erer.
• Hak sahipliği (yeni daireyi alma hakkınız) kira yardımı almanızla ortadan kalkmaz; tam tersine, çoğu zaman hak sahipliği zaten tapu ve resmi listelerle güvence altındadır.
• Ancak, inşaat sürecinde kendi isteğinizle hak devri yapar, payınızı satarsanız ya da resmi hak sahipliği listenizden çıkarsanız, hem kira yardımı hem de yeni bağımsız bölüm hakkınız etkilenebilir.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Müteahhit size “kira yardımı almana gerek yok, ben öderim” diyorsa, mutlaka yazılı ve tarihli bir protokol isteyin.
• Yeni ev teslim edildiği halde kira yardımı almaya devam ederseniz, bu tutarlar sonradan sizden geri istenebilir.
• Teslim tarihini, iskan alındığını ve tapu işlemlerini mutlaka resmi yazılarla takip edin; sadece sözlü beyanlara güvenmeyin.

Sözleşmeler, tahliye ve yeni eve taşınırken yapılan yaygın hatalar

Kentsel dönüşüm kira yardımı sürecinde en çok hata, aceleyle imzalanan sözleşmeler ve eksik belgeler yüzünden yapılıyor. Sık görülen hatalar:

• Tahliye tarihini belgelendirmemek: Evi boşalttığınız tarihi gösteren tutanak, noter belgesi veya en azından imzalı bir teslim-tesellüm formu olmadan, kira yardımı süresiyle ilgili uyuşmazlıklar çıkabiliyor.
• Kira sözleşmesini güncellememek: Taşındığınız yeni ev için yaptığınız kira sözleşmesinin tarih, adres, kira bedeli ve taraf bilgileri net değilse, ileride denetimlerde sorun yaşayabilirsiniz.
• Okunmadan imzalanan müteahhit sözleşmeleri: Bazı sözleşmelere “kamu kira yardımı alınırsa, bu tutar yükleniciye devredilir” gibi maddeler eklenebiliyor. Bu tür hükümleri anlamadan imzalamayın, gerekirse uzman görüşü alın.
• Adres bildirimini geciktirmek: Yeni taşındığınız adresi nüfus müdürlüğüne ve ilgili kurumlara zamanında bildirmezseniz, ikamet şartı ve tebligatlar açısından sıkıntı doğabilir.
• Sözlü vaatlere güvenmek: “Merak etme, hepsini hallederiz” cümlesi resmi belge yerine geçmez. Kira yardımı, teslim tarihi, ek destekler gibi her konuyu mümkün olduğunca yazılı hale getirin.

Özetle, kentsel dönüşüm kira yardımı alırken her adımı belgelendirmek, aynı anda alınan diğer destekleri şeffaf şekilde beyan etmek ve imzaladığınız her metni dikkatle okumak, hem haklarınızı korur hem de ileride geri ödeme veya dava riskini azaltır.